PetCare : พาสัตว์เลี้ยงไปตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อชีวิตที่ดีของสัตว์ (ตอนจบ)
สัปดาห์ก่อนพูดถึงเรื่องการสัตว์เลี้ยงไปตรวจสุขภาพประจำปี โดยระบุไปแล้วว่าต้องตรวจอะไรบ้าง มาสัปดาห์นี้จะพูดถึงเรื่องโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ ที่มักเกิดกับสัตว์เลี้ยง และจะเน้นเฉพาะโรคที่มักเป็นได้บ่อย ๆ กับสัตว์เลี้ยงที่สูงอายุ แต่หากเรานำสัตว์ไปตรวจร่างกายประจำปีทุกปี ก็จะช่วยลดความเสี่ยงการเกิดโรคได้อย่างดี โดยโรคทั้ง 10 ได้แก่
10 โรคที่ตรวจพบได้ก่อนแสดงอาการ
1.โรคไตเรื้อรัง เป็นหนึ่งในโรคที่พบได้บ่อยที่สุดในแมวสูงอายุและในสุนัขด้วย ปัญหาสำคัญคือไตไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ แต่ในระยะแรกสัตว์ยังไม่แสดงอาการจนกว่าเนื้อไตจะสูญเสียความสามารถในการทำงานมากกว่า 60–70 เปอร์เซ็นต์ โดยในระยะแรก เจ้าของจะไม่สังเกตเห็นความผิดปกติใด ๆ แต่การตรวจเลือดร่วมกับการตรวจ SDMA และตรวจปัสสาวะ สามารถพบความผิดปกติได้ก่อนที่สัตว์จะเริ่มกินน้ำมาก ปัสสาวะมาก หรือเบื่ออาหาร ยิ่งตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยให้ปรับอาหาร ควบคุมความดันโลหิต แล้วถ้ายิ่งตรวจอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยชะลอการเสื่อมของไตได้เป็นเวลาหลายปี
2.โรคหัวใจในสุนัขและแมว มักค่อย ๆ ดำเนินไปอย่างช้า ๆ ใน ช่วงแรกหัวใจสามารถชดเชยการทำงานได้ดี ทำให้สัตว์ไม่มีอาการผิดปกติ แมวที่เป็นโรคกล้ามเนื้อหัวใจหนา (Hypertrophic Cardiomyopathy) จำนวนไม่น้อย ไม่มีเสียงฟู่ของหัวใจ ขณะที่สุนัขพันธุ์เล็กอาจเริ่มมีโรคลิ้นหัวใจเสื่อม โดยยังไม่มีอาการไอหรือเหนื่อยง่าย สามารถตรวจพบอาการแรกเริ่มได้จากการฟังเสียงหัวใจ และการเอกซเรย์ และอัลตราซาวนด์หัวใจ ส่วนการตรวจเลือดบางชนิดในสัตว์ที่มีความเสี่ยง จะช่วยให้สัตวแพทย์วางแผนติดตามและรักษาโรคได้ก่อนเกิดภาวะหัวใจล้มเหลว
3.โรคเบาหวาน พบไดทั้งในสุนัขและแมว โดยเฉพาะสัตว์อ้วนก่อนที่เจ้าของจะสังเกตว่าสัตว์กินน้ำมาก ปัสสาวะมาก หรือน้ำหนักลด ระดับน้ำตาลในเลือดอาจเริ่มผิดปกติไปแล้ว การตรวจเลือดประจำปีจึงช่วยให้ตรวจพบโรคในระยะเริ่มต้น และเริ่มรักษาได้เร็ว ช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน เช่น ต้อกระจกในสุนัขได้ด้วย
4.โรคตับ ตับเป็นอวัยวะที่มีความสามารถในการซ่อมแซมตัวเองสูง ทำให้โรคตับหลายชนิดไม่แสดงอาการในระยะแรก สัตว์อาจไม่มีอาการผิดปกติเลย แม้ว่าค่าการทำงานของตับจะเริ่มเปลี่ยนแปลงไปแล้ว การตรวจเลือดจึงมีความสำคัญในการค้นหาความผิดปกติก่อนเกิดอาการตัวเหลือง อาเจียน หรือเบื่ออาหาร
5.ความดันโลหิตสูง หลายคนไม่ทราบว่าสุนัขและแมวมีภาวะความดันโลหิตสูงได้ โดยเฉพาะแมวสูงอายุที่เป็นโรคไตหรือไทรอยด์ หากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้เกิดเลือดออกในจอประสาทตา ตาบอดเฉียบพลัน โรคหัวใจ หรือโรคหลอดเลือดสมอง การวัดความดันโลหิตใช้เวลาเพียงไม่กี่นาที แต่ช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้
6.โรคไทรอยด์ แมวสูงอายุมีโอกาสเกิดภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนสูง ส่วนสุนัขมักพบภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนต่ำ โรคนี้ส่งผลต่อระบบเผาผลาญ ทำให้น้ำหนักเปลี่ยนแปลง ขนไม่สวย อ่อนแรง มีผลต่อหัวใจ การตรวจเลือดจะช่วยวินิจฉัยโรคได้ตั้งแต่ก่อนเกิดอาการที่ชัดเจน
7.ภาวะโลหิตจางและโรคในเม็ดเลือด การตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) ไม่ได้มีไว้เพียงตรวจการติดเชื้อ แต่ช่วยค้นหาภาวะโลหิตจาง โรคไขกระดูก และมะเร็งเม็ดเลือดบางชนิดได้ด้วย สัตว์จำนวนไม่น้อยยังคงร่าเริง แม้มีภาวะโลหิตจางระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง
8.โรคทางเดินปัสสาวะ การตรวจปัสสาวะสามารถค้นหา ผลึกนิ่ว การติดเชื้อ โปรตีนรั่ว และโรคไตระยะเริ่มต้น ซึ่งหลายครั้งตรวจ พบก่อนที่สัตว์จะมีอาการปัสสาวะผิดปกติได้
9.โรคอ้วน เรื่องนี้ไม่ใช่เพียงปัญหาเรื่องรูปร่าง แต่เป็นโรคเรื้อรังที่เพิ่มความเสี่ยงต่อเบาหวาน โรคข้อเสื่อม โรคหัวใจ และลดอายุขัยของสัตว์เลี้ยง การประเมิน Body Condition Score และ Muscle Condition Score ทุกปี จะช่วยให้สามารถปรับโภชนาการและการออกกำลังกายได้ทันเวลา
10.โรคมะเร็ง มะเร็งหลายชนิดสามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจากการตรวจร่างกายอย่างละเอียด การคลำหาก้อนเนื้อ การตรวจช่องปาก การเอกซเรย์ หรืออัลตราซาวนด์ โดยเฉพาะในสัตว์ที่มีอายุมากกว่า 7 ปี แม้ว่าการตรวจสุขภาพจะไม่สามารถค้นพบมะเร็งได้ทุกชนิด แต่การวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกมักช่วยเพิ่มทางเลือกในการรักษาและช่วยให้ผลการรักษาดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
สัตว์เลี้ยงควรตรวจสุขภาพบ่อยแค่ไหน สัตว์อายุน้อยกว่า 7 ปี ต้องตรวจอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง อายุ 7 ปีขึ้นไป ตรวจทุก 6 เดือน ส่วนสัตว์ที่มีโรคประจำตัว ต้องตรวจตามคำแนะนำของสัตวแพทย์ ซึ่งอาจตรวจถี่กว่านั้นด้วย
การตรวจสุขภาพประจำปีไม่ใช่ค่าใช้จ่ายที่สูญเปล่า แต่เป็นการลงทุนเพื่อสุขภาพของสมาชิกสี่ขาในครอบครัวของเรา การค้นพบโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษา ลดความรุนแรงของโรค ลดค่าใช้จ่ายในระยะยาว แต่ที่สำคัญที่สุด คือช่วยให้สัตว์เลี้ยงมีชีวิตยืนยาว มีคุณภาพชีวิตที่ดี
โปรดจำไว้ว่า สัตว์เลี้ยงที่ดูแข็งแรง อาจกำลังซ่อนโรคเอาไว้ ดังนั้นการตรวจสุขภาพประจำปีจึงเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการค้นหาโรค ก่อนที่โรคจะรุนแรนจนเกินการรักษา ซึ่งหมายถึงสายเกินไปแล้ว
น.สพ.นนทษิต ชุติญาณวัฒน์
หน่วยกิจการพิเศษ โรงพยาบาลสัตว์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
