คิวผ่าตัดเลื่อน 3 เดือน... ต้นเหตุเกิดจาก "ลูกอมเม็ดเดียว"

ย้อยร้อยกรณีศึกาที่น่าสนใจกันสักนิด สำหรับเหตุการณ์ที่มีผู้ป่วยถูกเลื่อนคิวผ่าตัดออกไปถึง 3 เดือน เพียงเพราะอมลูกอมเม็ดเดียวระหว่างรอเข้าห้องผ่าตัด ล่าสุดมีการนำข้อมูลทางการแพทย์มาอธิบายเพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องว่า ทำไมคำสั่ง "งดน้ำงดอาหารก่อนผ่าตัด" จึงเป็นกฎเหล็กที่ห้ามฝ่าฝืนเด็ดขาด

ลูกอมเม็ดเดียว ทำไมต้องเลื่อนคิวถึง 3 เดือน?

จากกรณีที่มีผู้ตั้งกระทู้สอบถามถึงเหตุการณ์ที่หลานชายมีคิวผ่าตัดกระดูกรอบ 2 โดยแพทย์สั่งงดน้ำและอาหารหลังเที่ยงคืนเพื่อรอผ่าตัดคิวแรกตอนเช้า แต่คิวถูกเลื่อนไปช่วงบ่าย ทำให้ผู้ป่วยหิวน้ำมากและตัดสินใจอมลูกอมเพื่อแก้กระหาย เมื่อพยาบาลทราบเรื่องจึงได้แจ้งแพทย์ และนำไปสู่การเลื่อนนัดผ่าตัดออกไปอีกถึง 3 เดือน ทำให้เกิดคำถามตามมาว่า เพียงแค่ลูกอมเม็ดเดียว ส่งผลกระทบต่อการผ่าตัดมากมายขนาดนั้นเลยหรือ?

ไขข้อข้องใจทางการแพทย์ ความเสี่ยงที่แลกด้วยชีวิต

อ้างอิงจากข้อมูลทางการแพทย์ของโรงพยาบาลจุฬาภรณ์ ได้อธิบายเหตุผลสำคัญของเรื่องนี้ไว้อย่างชัดเจนว่า ก่อนที่แพทย์จะทำการผ่าตัด จะต้องมีการระงับความรู้สึกหรือให้ยาสลบ เพื่อให้คนไข้ไม่ต้องทนเจ็บปวดทรมาน ในระหว่างที่ได้รับยาสลบนั้น ผู้ป่วยจะไม่รู้สึกตัวและสูญเสียความสามารถในการป้องกันการสำลักตามธรรมชาติ

ด้วยเหตุนี้ หากมีอาหาร น้ำ หรือน้ำย่อย (ซึ่งการอมลูกอมจะกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งน้ำลายและน้ำย่อยออกมาในกระเพาะอาหาร) ค้างอยู่ จะเป็นการเพิ่มความเสี่ยงอย่างมากที่สิ่งเหล่านั้นจะไหลย้อนขึ้นไปและ "สูดสำลักลงปอด"

ความรุนแรงนั้นจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับชนิดและปริมาณที่สำลักเข้าไป หากรุนแรงมากจะทำให้เกิดภาวะปอดอักเสบ ร่างกายขาดออกซิเจน ส่งผลให้ระบบหายใจล้มเหลวและอาจถึงแก่ชีวิตได้ ดังนั้นการงดน้ำและอาหารก่อนผ่าตัดจึงเป็นวิธีที่ดีและปลอดภัยที่สุด

แนวทางปฏิบัติที่ต้องจำให้แม่น

• โดยทั่วไป ผู้ป่วยจำเป็นต้อง งดอาหารมื้อหลักอย่างน้อย 8 ชั่วโมง ก่อนการผ่าตัด
• สำหรับผู้ป่วยเด็ก หรือผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวที่ต้องรับประทานยา วิสัญญีแพทย์จะเป็นผู้ประเมินและให้คำแนะนำเรื่องเวลาที่เหมาะสมในการงดน้ำและอาหารเป็นรายบุคคลไป
• ข้อควรระวังสูงสุด: หากผู้ป่วยเผลอรับประทานอาหาร น้ำ หรือแม้แต่ลูกอมในช่วงเวลาที่ต้องงด ต้องแจ้งให้แพทย์หรือพยาบาลทราบทันที ห้ามปิดบังเด็ดขาด เพื่อให้ทีมแพทย์จัดเวลาในการผ่าตัดใหม่ ทั้งนี้ก็เพื่อความปลอดภัยในชีวิตของผู้ป่วยเป็นหลัก

ไขลานระบบสาธารณสุข ทำไมเลื่อนทีต้องรอนาน?

สำหรับข้อสงสัยที่ว่า ทำไมเมื่อเลื่อนผ่าตัดแล้วจึงต้องรอคิวใหม่นานหลายเดือน? ต้องทำความเข้าใจบริบทของโรงพยาบาลในไทย โดยเฉพาะโรงพยาบาลประจำจังหวัด โรงพยาบาลศูนย์ หรือโรงเรียนแพทย์ ซึ่งเป็นสถานที่หลักในการผ่าตัด

โรงพยาบาลเหล่านี้มีทรัพยากรห้องผ่าตัดจำกัดเพียง 10-30 ห้อง และต้องแบ่งคิวให้ศัลยแพทย์แต่ละสาขาย่อย อาจารย์แพทย์บางท่านอาจได้คิวใช้ห้องผ่าตัดเพียงสัปดาห์ละ 1 วันเท่านั้น ยกตัวอย่างเช่น เคสผ่าตัดทั่วไปอาจทำได้วันละ 3-4 เคส แต่หากเป็นเคสยากอาจทำได้แค่วันละ 1 เคส (เท่ากับเดือนละ 4 เคส หรือปีละ 48 เคส)

ดังนั้น คิวผ่าตัดจึงถูกนัดหมายล่วงหน้าจนเต็ม หากผู้ป่วยคิวปัจจุบันไม่พร้อมผ่าตัดเพราะไม่ได้งดน้ำงดอาหารตามสั่ง คิวก็จะถูกยกเลิกและผู้ป่วยต้องวนกลับไปต่อท้ายแถวใหม่ ซึ่งอาจต้องรอไปอีก 3-5 เดือน

บทสรุป สิ่งที่แพทย์และพยาบาลแนะนำล้วนมีเหตุผลและที่มาที่ไป หากเราละเลยหรือไม่ทำตาม ผู้ที่ต้องเสียประโยชน์สูงสุดและเสี่ยงอันตรายต่อชีวิตมากที่สุดก็คือ "ตัวผู้ป่วยเอง" การปฏิบัติตามคำสั่งของแพทย์อย่างเคร่งครัดจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุดเมื่อต้องเตรียมตัวเข้ารับการผ่าตัด