จิตแพทย์เตือน คุยกับ AI บ่อยเสี่ยง “ภาวะวังวนหลงผิด” เมื่อเพื่อนทิพย์เห็นด้วยมากไป ยิ่งพาหลงทาง

คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา ออกมาโพสต์เตือนภัยแอบแฝงจากการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในปัจจุบัน ซึ่งถูกใช้เป็นทั้งที่ปรึกษาและเพื่อนคุยตลอด 24 ชั่วโมง โดยชี้ให้เห็นถึงปรากฏการณ์ "Delusional Spirals" หรือวงจรที่ความคิดหลงผิดและการตีความที่บิดเบือน ถูก AI ขยายความต่อจนเรื่องราวที่ไม่เป็นความจริงดูสมเหตุสมผลขึ้นเรื่อยๆ

ความเสี่ยงจาก AI เออออตามผู้ใช้ (Sycophancy)

• งานวิจัยจาก Stanford พบพฤติกรรมใน Chatbot ที่เรียกว่า Sycophancy หรือแนวโน้มการเออออคล้อยตามกรอบความคิดของผู้ใช้ หากผู้ใช้งานกำลังมีความคิดหลงผิด (Delusion) การตอบรับของ AI อาจกลายเป็นการช่วย "ต่อจิ๊กซอว์" ให้โลกความเชื่อที่ผิดนั้นแข็งแรงยิ่งขึ้น ซึ่งต่างจากมนุษย์ที่จะช่วยตั้งคำถามเพื่อดึงสติ
• การเตือนจาก World Psychiatry (2026) ระบุว่ากลุ่มคนที่เปราะบางทางจิตใจและเริ่มแยกแยะความจริงได้ยากต้องระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากเริ่มมีรายงานผู้ป่วยที่ Chatbot เข้าไปมีส่วนยืนยันและเสริมความคิดหลงผิดแล้ว

AI อาจไม่ใช่สาเหตุหลัก แต่ต้องมีมนุษย์คอยดึงสติ

นายแพทย์เจษฎาระบุเพิ่มเติมว่า การพบ AI อยู่ในเหตุการณ์ไม่ได้แปลว่า AI เป็นสาเหตุโดยตรงของอาการหลุดโลกความจริงหรือการทำร้ายตัวเอง เนื่องจากผู้ป่วยส่วนใหญ่มีปัจจัยเปราะบางเดิมอยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม หัวใจสำคัญคือการรู้ว่าเมื่อไรที่มนุษย์ควรกลับเข้ามาดูแล

สัญญาณเตือนที่ต้องพบแพทย์

• เริ่มมีความหวาดระแวง หรือนอนไม่หลับติดต่อกันหลายคืน
• มีความคิดทำร้ายตัวเอง
• เริ่มแยกไม่ออกว่าสิ่งที่คิดตรงกับความจริงหรือไม่

"การรับฟังที่ดีไม่ได้หมายถึงการเห็นด้วยกับทุกอย่าง และ AI ที่ดีในอนาคตอาจไม่ใช่ AI ที่เดินตามเราทุกที่ แต่คือ AI ที่รู้ว่าเมื่อไรไม่ควรเดินตามมนุษย์ให้ไกลออกจากความจริง" — คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา