ตะลอนเที่ยว : วังปารุสกวัน

วังปารุสกวัน หรือเรียกสั้น ๆ ว่า วังปารุสก์ คือวังที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น แล้วพระราชทานเป็นที่ประทับของสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจักรพงษภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ (กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ทรงเป็นต้นราชสกุลจักรพงษ์) 

สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ ทรงเป็นพระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติจากสมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ โดยในขณะนั้น รัชกาลที่ 5 ทรงโปรดการประทับ ณ พระราชวังดุสิต จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างที่ประทับสำหรับพระราชโอรส 2 พระองค์ โดยทรงให้สร้างพระตำหนักจิตรลดา (พระตำหนักเหนือ) เพื่อเป็นที่ประทับของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร และทรงให้สร้างพระตำหนักปารุสกวัน (พระตำหนักใต้) เพื่อเป็นที่ประทับของสมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ

ครั้นต่อมา รัชกาลที่ 5 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างวังจันทรเกษม (ปัจจุบันคือที่ตั้งของกระทรวงศึกษาธิการ) ณ ริมถนนราชดำเนินนอก เพื่อเป็นที่ประทับของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร แต่การก่อสร้างวังจันทรเกษมยังไม่เสร็จสมบูรณ์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคตก่อน ดังนั้น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร จึงเสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติเป็นพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว แล้วพระองค์เสด็จฯ ไปประทับ ณ พระราชวังดุสิต แล้วทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รวมพระตำหนักจิตรลดา และพระตำหนักปารุสกวัน เข้าเป็นบริเวณเดียวกัน แล้วพระราชทานให้เป็นที่ประทับของสมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ โดยได้ประทับ ณ พระตำหนักนี้ จนเสด็จทิวงคต (ทิวงคตที่สิงคโปร์)  เมื่อ พ.ศ. 2463 

ทั้งนี้ในปัจจุบัน วังปารุสกวัน คือที่ทำการของสำนักข่าวกรองแห่งชาติ ส่วนวัง (ตำหนัก) จิตรลดา ใช้เป็นพิพิธภัณฑ์ตำรวจไทย แต่คนทั่วไปมักเรียกพิพิธภัณฑ์ตำรวจไทย ณ วังปารุสกวัน

หมายเหตุ ชื่อวังปารุสกวัน มาจากสวนปารุสกวัน ชื่ออุทยานในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ตั้งอยู่ทางทิศใต้ โดยสวรรค์ชั้นดาวดึงส์เป็นที่ประทับของพระอินทร์ หรือท้าวสักกเทวราช สวรรค์ชั้นดาวดึงส์แบ่งเป็น 4 ทิศใหญ่ ตรงกลางคือเมืองที่ประทับของพระอินทร์ และพระสหายอีก 32 องค์ ชื่อเมืองคือสุทัสสนเทพนคร มีเวชยันต์ประสาทเป็นจุดศูนย์กลาง แบ่งการปกครองเป็น 3 ส่วนคือ ส่วนแรกอยู่วงในใกล้เวชยันตปราสาท มี 8 เขต ส่วนที่ 2 อยู่กึ่งกลาง แบ่งออกเป็น 10 เขต ส่วนที่ 3 อยู่วงนอกสุดแบ่งออกเป็น 14 เขต รวมเป็น 32 เขต เท่ากับจำนวนพระสหายของพระอินทร์ ส่วนทิศตะวันออก มีอุทยานสวรรค์ชื่อ จิตรลดา ทิศตะวันตก มีอุทยานสวรรค์ชื่อ นันทวัน ทิศเหนือ มีอุทยานสวรรค์ชื่อ มิสกวัน และทิศใต้ มีอุทยานสวรรค์ชื่อ ปารุสกวัน ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ระหว่างสวนมิสกวันกับสวนนันทวัน มีสระบัวชื่อ ปทุมวัน ทิศตะวันตกเฉียงใต้ ระหว่างสวนนันทวันกับสวนปารุสกวัน มีสระบัวชื่อ อุบลวัน ทิศตะวันออกเฉียงใต้ ระหว่างสวนปารุสกวันกับสวนจิตรลดา มีสระบัวชื่อ นิลุบลวัน ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ในระหว่างสวนมิสกวันกับสวนจิตรลดา จะมีสระบัวชื่อ ปุณฑริกวัน