เปิดเส้นทาง "ภาษีบาป" จ่ายค่าเหล้า-บุหรี่ 1 ครั้ง เงินกระจายไปไหนบ้าง?

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “ภาษีบาป” และเกิดความสงสัยว่าแท้จริงแล้ว เงินที่เก็บจากการจำหน่ายสุราและยาสูบนั้นถูกนำไปใช้ในภาคส่วนใดบ้าง ล่าสุด PRT : คลังสารสนเทศรัฐสภา มีการเปิดเผยข้อมูลเพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับเส้นทางของเงินภาษีและเงินบำรุงในกลุ่มสินค้านี้

อันที่จริงแล้ว คำว่า "ภาษีบาป" ไม่ใช่ชื่อของภาษีที่ระบุไว้ในกฎหมายโดยตรง แต่เป็นคำที่มักใช้เรียกภาษีและเงินบำรุงที่เกี่ยวข้องกับเหล้าและบุหรี่ โดยภาษีสรรพสามิตหลักที่เก็บจากสุราและยาสูบนั้น จะถูกนำส่งเข้าเป็น "รายได้แผ่นดิน" ตาม พ.ร.บ.ภาษีสรรพสามิต พ.ศ. 2560

อย่างไรก็ตาม นอกจากการนำส่งเป็นรายได้แผ่นดินแล้ว ยังมีการจัดเก็บเป็นเงินบำรุงตามกฎหมายเพื่อจัดสรรให้กับหน่วยงานและกองทุนต่างๆ อีก 4 ทางด้วยกัน โดยมีรายละเอียดดังนี้

• กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.): จัดเก็บเงินบำรุง 2% จากภาษีสุราและยาสูบ เพื่อนำไปใช้สนับสนุนงานสร้างเสริมสุขภาพและลดพฤติกรรมเสี่ยง ตาม พ.ร.บ.กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ พ.ศ. 2544
• องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (Thai PBS): จัดเก็บเงินบำรุง 1.5% จากภาษีสุราและยาสูบ เพื่อเป็นรายได้ของสื่อสาธารณะ โดยกำหนดเพดานสูงสุดไม่เกิน 2,000 ล้านบาทต่อปี ตาม พ.ร.บ.องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2551
• กองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ (กองทุนกีฬา): จัดเก็บเงินบำรุง 2% จากภาษีสุราและยาสูบ เพื่อใช้สนับสนุนการพัฒนาการกีฬา ตาม พ.ร.บ.การกีฬาแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2558
• กองทุนผู้สูงอายุ: จัดเก็บเงินบำรุง 2% จากภาษีสุราและยาสูบ เพื่อใช้เป็นเงินสงเคราะห์สำหรับการยังชีพแก่ผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อย โดยกำหนดเพดานสูงสุดไม่เกิน 4,000 ล้านบาทต่อปี ตาม พ.ร.บ.ผู้สูงอายุ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2560

ข้อมูลดังกล่าวถูกรวบรวมและเผยแพร่โดย คลังสารสนเทศรัฐสภา สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งแสดงให้เห็นว่าแม้จะเป็นสินค้าประเภทเหล้าและบุหรี่ แต่เส้นทางการกระจายรายได้เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ต่อสาธารณะนั้นมีรายละเอียดและข้อกฎหมายรองรับอย่างชัดเจน