เครือข่ายงดเหล้า–สสส. ชวนคน ต.เมืองเก่า สุโขทัย ย้อนอดีตถอดบทเรียน 20 ปี เปลี่ยนงานประเพณีลอยกระทงให้ปลอดภัยจากเหล้าบุหรี่

ที่วัดตระพังทอง ตำบลเมืองเก่า จังหวัดสุโขทัย สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) และ สสส. ร่วมกับภาคีทุกภาคส่วนในจังหวัดสุโขทัยมีการจัดเวที “เสวนาสาธารณะคนสุโขทัย ร่วมสร้างคุณค่าประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ” เพื่อเปิดพื้นที่สะท้อนบทเรียนและเตรียมพร้อมรับนักท่องเที่ยวในงานปีนี้ เริ่มงานระหว่างวันที่ 15 – 24 พฤศจิกายน 2569
เวทีเสวนาเล่าถึงประเพณีลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟมีปัญหาการดื่มสุรา การทะเลาะวิวาท และความไม่ปลอดภัยภายในพื้นที่จัดงานอุทยานประวัติศาสตร์ ซึ่งหลายภาคส่วนเห็นปัญหาแต่ไม่มีใครลุกมาเอาธุระ จนการจัดงานปี 2550 พระครูสุมณฑ์ธรรมธาดา ผู้จัดการเครือข่ายงดเหล้าจังหวัดสุโขทัย เจ้าอาวาสวัดคลองกระจง ได้ประสานกับ สสส. เปิดประตูเจรจากับส่วนราชการขอให้ไม่รับเงินสปอนเซอร์จากธุรกิจเบียร์ยี่ห้อหนึ่งแล้วให้ สสส. สนับสนุนทดแทนโดยให้เหตุผลเรื่องความปลอดภัย ซึ่งในปีแรกของการดำเนินงานยังไม่ประสบความสำเร็จคนร่วมงานและนักท่องเที่ยวยังคงดื่มกินในงานได้แม้จะไม่มีสปอนเซอร์จากเบียร์ แต่ถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นที่ตัดสปอนเซอร์ธุรกิจเบียร์ซึ่งมีอิทธิพลทางการค้าออกไปจากงานก่อน
ทั้งนี้ หลังงานลอยกระทงวันเดียวในปี 2550 เกิดเหตุนักท่องเที่ยวญี่ปุ่นถูกฆาตกรรมเป็นข่าวใหญ่มากส่งผลต่อความเชื่อมั่นการท่องเที่ยวอย่างมาก ต่อมาปี 2551 เมื่อมีกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ปี 2551 บังคับใช้ทำให้มีความชอบธรรมมากขึ้นในการดำเนินการบังคับใช้กฎหมายห้ามดื่มห้ามสูบในสถานที่ของรัฐ และฝ่ายราชการเห็นความสำคัญของการสร้างความปลอดภัยตั้งแต่ต้นทาง โดยการห้ามดื่มห้ามขายเหล้าเบียร์ในงานและบริเวณโดยรอบจะดีกว่าการมาไล่จับคนเมาตีกันหรือเกิดเหต6อาชญากรรมแล้วมาแก้ไข แต่ก็ต้องประชาสัมพันธ์ไปทุกอำเภอให้ประชาชนมาร่วมงานงดดื่มในขบวนแห่กระทงของอำเภอโดยอาศัยทีมสื่อมวลชนท้องถิ่น และสื่อท้องถิ่นนี้ที่จับตาร้องเรียนกดดันเจ้าหน้าที่รัฐให้ต้องควบคุมการดื่มการขาย จนเกิดการเปลี่ยนแปลงซึ่งก็ต้องใช้เวลากว่า 10 ปีแรก ที่มีแรงต้าน แล้วในช่วง 10 ปีหลังนี้ที่นับว่าเป็นบรรทัดฐานของการจัดงานที่จะเน้นความปลอดภัยตั้งแต่ต้นทางได้แล้ว

ด้าน นายเอกศักดิ์ เล็กมณี อดีตสรรพสามิตจังหวัดสุโขทัย กล่าวว่า แรงต้านมาจากผู้ประกอบการร้านค้า และผู้มาร่วมงาน ทางสรรพสามิตจะเน้นเรื่องไม่ออกใบอนุญาตขายทำให้มีการแอบขาย เจ้าหน้าที่ต้องเดินตรวจร้านค้าและคอยรับข้อมูลจากสายสืบว่าร้านไหนแอบขาย แม้ช่วงแรกจะมีแรงต่อต้านจากผู้ที่กังวลเรื่องรายได้ แต่ตนเองก็ต้องทำตามนโยบาย
“ในอดีตงานประเพณีเมืองเก่ามักเกิดเหตุทะเลาะวิวาททุกปี แต่หลังจากเครือข่ายเข้ามาดำเนินงาน เหตุรุนแรงหมดไปเลย เป็นความภูมิใจที่ได้มีส่วนร่วมให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนี้”
ขณะที่ ว่าที่ร้อยตรีนำโชค เดียวสกุล นักพัฒนาการท่องเที่ยว เทศบาลตำบลเมืองเก่า กล่าวว่า ตนเองย้ายมาทำงานได้ 2 ปี และประทับใจมากที่การจัดงานมีการควบคุมการดื่มการสูบการขาย จึงได้เห็นนักท่องเที่ยวแบบครอบครัว และนักท่องเที่ยวต่างชาติ ซึ่งไม่ได้มีปัญหาต่อนโยบายการไม่ดื่มขายในงานเพราะเขาเน้นสัมผัสวิถีวัฒนธรรมไม่ใช่สังสรรค์ปาร์ตี้ นับเป็นเอกลักษณ์และจุดเด่นของเรา
พ.ต.ต.บุญประสิทธิ์ ยิ้มทิม สารวัตรป้องกันปราบปราม สถานีตำรวจภูธรเมืองเก่า กล่าวว่า ในอดีตทางตำรวจต้องจัดกำลังพลจากทุกอำเภอกว่าร้อยนายเพื่อมาการดูแลความปลอดภัยและการจราจร แต่เมื่อมีการควบคุมการดื่มการขายทำให้การจัดกำลังความปลอดภัยในงานลดลง เจ้าหน้าที่ทำงานง่ายขึ้นเพราะไม่มีปัจจัยเสี่ยงคนเมาในงาน
ด้าน นายเมธาสิทธิ์ นวลเนียม ผู้อำนวยการ รพ.สต.เมืองเก่า กล่าวว่า กำลัง อสม.จะมาร่วมเดินเฝ้าระวังตรวจตราร่วมกับกลุ่มเด็กเยาวชนคนเมืองเก่าเป็นตาสับปรดไปเยี่ยมทุกร้านค้าในพื้นที่และนอกพื้นที่ โดยจะใช้การ “ขอความร่วมมือ” กรณีนักท่องเที่ยวไม่ทราบมาตรการ ซึ่งการทำที่ต่อเนื่องทำให้ร้านค้าเฝ้าระวังร้านค้ากันเองได้แล้ว

นายนภชณัฐ จันทร์นิ่ม สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย กล่าวว่า จากความสำเร็จงานประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ และงานกาชาด อำเภอเมืองสุโขทัย ซึ่งเป็นต้นแบบงานประเพณีปลอดภัย ปลอดเหล้า ปลอดบุหรี่ ทำให้เกิดแนวคิด "ทุกอำเภอต้องมีงานต้นแบบ" เป็นนโยบายของนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด ขยายแนวทางการจัดงานปลอดภัยโดยเลือกงานประเพณีสำคัญของแต่ละอำเภอเป็นงานต้นแบบ ได้แก่ งานบวงสรวงสักการะพระแม่ย่าและงานของดีอำเภอคีรีมาศ, งานประเพณีบวชช้างหาดเสี้ยว (แห่ช้างบวชนาคไทยพวน) อำเภอศรีสัชนาลัย, งานหมากม่วง หมากปราง ของดีศรีสวรรคโลก อำเภอสวรรคโลก, งานเทศกาลกินปลา อำเภอกงไกรลาศ, งานประเพณีออกพรรษาและแห่ตาชูชก อำเภอบ้านด่านลานหอย, ประเพณีตานก๋วยสลาก "กิ๋นข้าวสลาก" อำเภอทุ่งเสลี่ยม, งานของดีอำเภอศรีนคร, งานนมัสการสรงน้ำพระดังประจำถิ่น และเทศกาลอาหารดี อ.ศรีสำโรง.
เวทีดังกล่าวยังเปิดพื้นที่ให้เยาวชนโดยมีนางสาวเกียรติยา ยอดเพชร แกนนำเยาวชนจังหวัดสุโขทัยร่วมเสวนา พร้อมกับแกนนำ อสม.ในชุมชนได้มีส่วนร่วมสะท้อนมุมมองต่อการสืบสานประเพณี และผู้แทนผู้ประกอบการ นายปฏิรูป สายสินธุ์ ได้มาร่วมเป็นพิธีกร กล่าวถึงคุณค่างาน การตอบโจทย์การทำมาหากินเป็นห่วงโซ่ของแม่ค้าขายกระทง ขายอาหาร ขายของฝาก และโรงแรมที่พัก การขนส่งต่างๆ ที่จะได้ประโยชน์จากงานที่มีความปลอดภัยดังที่ได้ร่วมเสวนา และจะต่อยอดไปยังคนรุ่นใหม่ที่จะได้สืบสานสิ่งดีๆ ต่อไป
