เปิดข้อมูล ‘กาฬโรค’ ตำนานมัจจุราชดำ โรคติดต่อร้ายแรงจากสัตว์สู่คนที่ยังต้องเฝ้าระวัง

เมื่อพูดถึงโรคระบาดในหน้าประวัติศาสตร์ที่คร่าชีวิตผู้คนไปอย่างมหาศาล ชื่อของ "กาฬโรค" (Plague) หรือที่ทั่วโลกรู้จักกันในนาม "มัจจุราชดำ" (Black Death) ย่อมเป็นที่นึกถึงอันดับต้นๆ แม้จะเคยเป็นโรคระบาดใหญ่ในอดีต แต่โรคติดต่อร้ายแรงที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Yersinia pestis ชนิดนี้ ก็ยังคงเป็นภัยเงียบที่ติดต่อจากสัตว์สู่คน และมีความรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

ทางการแพทย์ได้แบ่งความรุนแรงและลักษณะอาการของกาฬโรคออกเป็น 3 ชนิดหลัก ได้แก่

• กาฬโรคต่อมน้ำเหลือง: ผู้ป่วยจะมีอาการไข้ ปวดศีรษะ และมีต่อมน้ำเหลืองบวมโตอย่างเห็นได้ชัด
• กาฬโรคในกระแสเลือด: เป็นระยะที่มีการติดเชื้อรุนแรง ส่งผลให้เนื้อเยื่อส่วนต่างๆ ของร่างกายตายและเปลี่ยนเป็นสีดำ
• กาฬโรคปอด: นับเป็นชนิดที่รุนแรงที่สุด ผู้ป่วยจะมีอาการทางระบบทางเดินหายใจอย่างหนักและไอเป็นเลือด ที่น่าตกใจคือ หากไม่ได้รับยาต้านเชื้ออย่างทันท่วงที โรคชนิดนี้มีอัตราการเสียชีวิตสูงถึง 100%

ช่องทางการแพร่ระบาดสู่คน

การติดเชื้อกาฬโรคสามารถแพร่กระจายสู่คนได้ผ่าน 3 ช่องทางหลัก คือ:

1. ถูกหมัดที่มีเชื้อกัด: มักเป็นหมัดที่เคยดูดเลือดสัตว์ฟันแทะที่ป่วย เช่น หนู กระรอก หรือมาร์มอท แล้วมากัดมนุษย์ต่อ
2. การสัมผัสโดยตรง: เกิดจากการสัมผัสกับเนื้อเยื่อ สารคัดหลั่ง หรือเลือดของสัตว์ที่ติดเชื้อโดยไม่มีอุปกรณ์ป้องกัน
3. การติดเชื้อทางอากาศ: เป็นการสูดดมละอองฝอยจากการไอหรือจามของผู้ป่วยที่เป็น "กาฬโรคปอด" ทำให้เชื้อเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจโดยตรง

แนวทางการรักษาและการป้องกัน

แม้ชื่อของกาฬโรคจะฟังดูน่ากลัว แต่ในปัจจุบันวิทยาการทางการแพทย์สามารถรักษาโรคนี้ให้หายขาดได้ด้วย ยาปฏิชีวนะ อย่างไรก็ตาม กุญแจสำคัญที่สุดคือผู้ป่วยจะต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างรวดเร็วตั้งแต่ในระยะแรกเริ่ม และต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด

สำหรับแนวทางการป้องกัน แม้ในปัจจุบันจะมีการคิดค้นและพัฒนาวัคซีนป้องกันกาฬโรคออกมาแล้ว แต่ประสิทธิภาพในการป้องกันยังไม่สูงเท่าที่ควร การดูแลสุขอนามัยและหลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ฟันแทะที่อาจเป็นพาหะ จึงยังคงเป็นวิธีรับมือที่ปลอดภัยที่สุดในขณะนี้