นายกฯสั่งข้ามประเทศ ห่วงสารพิษ จี้ครม.หาน้ำสะอาด

นายกฯสั่งข้ามประเทศ
ห่วงสารพิษ
จี้ครม.หาน้ำสะอาด
แก้วิกฤตสิ่งปนเปื้อน
นายกฯ สั่งข้ามประเทศ ให้ ครม.จัดหาน้ำสะอาดดูแลประชาชนในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากสารพิษปนเปื้อน “สุริยะ” สั่ง “กรมประมง-กรมวิชาการเกษตร” ตรวจสอบปมสารพิษในแม่น้ำกก - แม่น้ำสาย กระทบห่วงโซ่อุปทานหรือไม่ -ขีดเส้นได้ข้อสรุปในสัปดาห์นี้ ด้าน “ยศชนัน” ระดมหัวกะทิ ลุยแก้สารหนูแม่น้ำกก-แม่น้ำสาย เดินหน้า 4 มาตรการด่วน ติดตั้งเครื่องกรองน้ำ-แจกชุดตรวจพกพา-สร้างฝายดักตะกอนพิษ-ทำแผนที่เสี่ยงพิสูจน์ต้นตอ “พัฒนา” รับน้ำใน จ.เชียงราย มี“สารโลหะหนักสูง”
เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 รายงานข่าวจากที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) แจ้งว่า ในที่ประชุม ครม.ที่มีนายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกรัฐมนตรี และรมว.คมนาคม เป็นประธานการประชุมแทน นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และรมว.มหาดไทย ที่ติดภารกิจต่างประเทศ โดยนายพิพัฒน์ ได้นำข้อสั่งการของนายกฯ มาถ่ายทอดให้ที่ประชุมรับทราบ โดยนายกฯกำชับให้เร่งแก้ปัญหาสารพิษแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และน้ำในพื้นที่ภาคเหนือ โดยเฉพาะ จ.เชียงราย
ทั้งนี้ ได้มอบหมายให้กระทรวงมหาดไทย กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดหาน้ำสะอาดดูแลประชาชนในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ รวมถึงดูแลควบคุมคุณภาพน้ำประปาให้อยู่เกณฑ์ที่ดี ขณะเดียวกัน ยังสั่งการให้ที่ประชุมเตรียมพร้อมรับมือสถานการณ์ฝนตกหนักในพื้นที่ภาคใต้ในช่วงระหว่างวันที่ 18-22 พ.ย. โดยให้เตรียมความพร้อมทั้งอุปกรณ์ และกำลังพล ไม่ให้ประชาชนได้รับผลกระทบนอกจากนี้ ยังได้สั่งให้สำนักงบประมาณเร่งการเบิกจ่ายงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2570
นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวถึงกรณีสารพิษปนเปื้อนในข้าว แม่น้ำ และดิน จากการปนเปื้อนในแม่น้ำกก และแม่น้ำสาย ว่ากรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เปิดเผยว่าการตรวจสารหนูในแม่น้ำกกเพิ่มขึ้นจากเดิม 25 เท่า จึงสั่งการให้กรมประมง และกรมวิชาการเกษตร ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ให้ตรวจสอบข้อเท็จจริงโดยสรุปให้ทราบภายในสัปดาห์นี้ โดยเฉพาะต้องตรวจสอบดูว่าจะกระทบห่วงโซ่อุปทานต่างๆ ที่เกิดจากสารพิษนี้หรือไม่ ขณะเดียวกัน อยากให้ทราบว่าสิ่งที่เกิดขึ้นอยู่ขณะนี้เป็นเรื่องเฉพาะจุดไม่ใช่ทั่วประเทศ
นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.อุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในฐานะประธานคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ประชุมออนไลน์ร่วมกับทีมนักวิจัยและนักวิทยาศาสตร์ของ อว. จากทั่วประเทศทันที หลังลงพื้นที่ไปรับฟังความเดือดร้อนของชาวบ้านริมแม่น้ำสายและแม่น้ำกก จ.เชียงราย ที่กังวลเรื่องสารโลหะหนักปนเปื้อนในน้ำจนกระทบต่อสุขภาพ การใช้น้ำอุปโภคบริโภค และการทำเกษตร
นายยศชนัน เปิดเผยว่า การเรียกประชุมนักวิจัยทั่วประเทศในครั้งนี้ เพื่อระดมเทคโนโลยีและงานวิจัยของ อว. ที่พร้อมใช้งานอยู่แล้ว ลงไปแก้ปัญหาเฉพาะหน้าให้ประชาชนในพื้นที่ทันทีโดยไม่ต้องรอ เพราะแม้การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุจะต้องเจรจากับประเทศเพื่อนบ้านเพื่อควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษที่ต้นน้ำ ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และทางจังหวัดกำลังดำเนินการอยู่ แต่ในฝั่งไทยต้องลงมือปกป้องสุขภาพและปากท้องของประชาชนไปพร้อมกันทันที
สำหรับ 4 มาตรการด่วนที่ อว.ลงมือทำทันทีในพื้นที่ มีดังนี้ 1.ติดตั้งระบบกรองน้ำสะอาดเพิ่มในพื้นที่เดือดร้อน อว.โดยสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนฯ, ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทคสวทช.) และกรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) นำระบบกรองและบำบัดน้ำที่ติดตั้งและใช้งานได้ผลจริงแล้วในพื้นที่นำร่อง ทั้งที่ ต.ท่าตอน จ.เชียงใหม่ และ อ.เมือง จ.เชียงราย (บ้านฟาร์มสัมพันธกิจ, บ้านเมืองงิม และบ้านริมกก) ขยายการติดตั้งไปยังหมู่บ้านอื่นๆ ที่ประสบปัญหา เพื่อให้ชาวบ้านมีน้ำสะอาดใช้ได้อย่างเพียงพอ
2.แจกชุดตรวจสารหนูแบบพกพา ให้ชาวบ้านตรวจน้ำ-ดิน-พืชผลได้เอง นาโนเทคสวทช. นำชุดตรวจสารหนูและโลหะหนักแบบพกพาที่รู้ผลเร็วและใช้งานง่าย มาเร่งผลิตเพิ่มและกระจายลงพื้นที่ร่วมกับทางจังหวัดและกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อให้ชาวบ้านและเกษตรกรใช้ตรวจน้ำกินน้ำใช้ น้ำการเกษตร ดิน และผลผลิตทางการเกษตรได้ด้วยตัวเอง ช่วยสร้างความสบายใจในการใช้น้ำและสร้างความมั่นใจให้กับผู้ซื้อผลผลิต
3.สร้างฝายชะลอน้ำเพื่อดักจับตะกอนสารพิษอย่างปลอดภัย เนื่องจากผลการวิจัยพบว่าสารหนูส่วนใหญ่ไหลปะปนมากับตะกอนในน้ำ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) จึงนำข้อมูลสภาพแม่น้ำและขนาดตะกอนจริง มาคำนวณด้วยโปรแกรมจำลองทางคณิตศาสตร์ระดับสากล (MIKE HYDRO ร่วมกับ DHI) เพื่อออกแบบและพัฒนาฝายชะลอน้ำที่ดักจับตะกอนสารพิษได้อย่างแม่นยำ มีแผนกำจัดตะกอนที่ปลอดภัย และคำนวณผลกระทบอย่างรอบด้านเพื่อไม่ให้เกิดปัญหาน้ำท่วมหรือกระทบสิ่งแวดล้อมตามมา
4.ทำแผนที่จุดเสี่ยงเฝ้าระวังภัย และตรวจพิสูจน์ต้นตอสารพิษในห้องแล็บ จัดทำแผนที่ระบุพิกัดพื้นที่เสี่ยงปนเปื้อนอย่างละเอียดเพื่อเฝ้าระวังและแจ้งเตือนชาวบ้านได้ตรงจุด พร้อมทั้งใช้ห้องปฏิบัติการขั้นสูงของสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนฯ ตรวจวิเคราะห์น้ำและตะกอนด้วยเทคนิคไอโซโทป ซึ่งสามารถระบุแหล่งที่มาของสารปนเปื้อนได้อย่างแม่นยำ เพื่อใช้เป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ในการเจรจาแก้ปัญหาที่ต้นเหตุอย่างยั่งยืน
นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รมว.สาธารณสุข ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีสารพิษในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก ซึ่งมีผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนใน จ.เชียงราย ว่า เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาได้สั่งการให้กรมอนามัย และกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เข้าไปตรวจในพื้นที่ เพื่อดูปริมาณสารโลหะหนักต่างๆ ที่อยู่ในแม่น้ำ ซึ่งพบว่าในพื้นที่ มีปริมาณโลหะหนัก และสารหนูอยู่ในปริมาณที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพในระยะยาวได้
และในพื้นที่ กรมอนามัย ได้มีการสื่อสารให้กับประชาชนในพื้นที่ทราบว่า อยากให้พยายามหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำ และตะกอนดินโดยตรง เพราะการที่เราสัมผัสน้ำ บางทีอาจมีการสำลักน้ำ หรือกลืนน้ำ อาจทำให้สารพิษเข้าไปในร่างกายได้ ซึ่งอาการอาจไม่ได้ออกในทันที ลักษณะอาจเป็นการสะสม ซึ่งประชาชนในพื้นที่อาจได้รับการสะสมต่อเนื่อง เป็นระยะเวลายาวนานได้ ระหว่างนี้ที่รัฐบาลกำลังแก้ไขปัญหาอยู่ หากสามารถหลีกเลี่ยงได้บ้าง อยากจะแนะนำให้หลีกเลี่ยง
ในส่วนของน้ำประปา นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รมช.มหาดไทย ได้ลงไปในพื้นที่ และยืนยันว่า น้ำจากการประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) สะอาด ยืนยันว่า สามารถใช้อุปโภคบริโภคได้ตามปกติ แต่ในส่วนที่เราอาจมีความกังวล ในเรื่องประปาหมู่บ้าน ซึ่งชาวบ้านในพื้นที่ใช้ประปาหมู่บ้านกันอย่างแพร่หลาย มีการแนะนำให้หมั่นตรวจสารบ่อยๆ ซึ่งได้สั่งการให้กรมอนามัย และกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ไปช่วยเหลือในการตรวจทดสอบต่างๆ โดยร่วมมือกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.)
นายวราวุธศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม เปิดเผยผลการตรวจสอบของชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจ ซึ่งลงพื้นที่จังหวัดสมุทรสาครระหว่างวันที่ 12–13 พฤศจิกายน 2569 ว่า จากโรงงานที่เข้าข่ายปฏิบัติไม่ถูกต้องตาม พระราชบัญญัติโรงงาน 134 แห่ง เจ้าหน้าที่ได้สั่งหยุดประกอบกิจการชั่วคราว 3 แห่ง และดำเนินคดีอาญา 54 แห่ง ตามฐานความผิดที่ตรวจพบ พร้อมดำเนินการตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องต่อไปสำหรับการตรวจสอบโรงงานแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองสมุทรสาคร เจ้าหน้าที่พบการใช้เครื่องจักรในส่วนขยายที่ยังไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงการประกอบกิจการนอกบริเวณโรงงานที่เข้าข่ายไม่ได้รับอนุญาต จึงสั่งระงับการกระทำที่ฝ่าฝืนและดำเนินการตามกฎหมาย
นอกจากนี้ ยังพบกองวัตถุดิบหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้วนอกพื้นที่โรงงาน ปริมาณรวม 1,352 ตัน ซึ่งผู้แทนโรงงานชี้แจงว่าเป็นวัตถุดิบที่เก็บไว้ใช้ในกระบวนการผลิต เจ้าหน้าที่จึงยึดอายัดและเก็บตัวอย่างส่งตรวจวิเคราะห์ เพื่อพิสูจน์ว่าเข้าข่ายวัตถุอันตรายหรือไม่ หากผลตรวจยืนยันว่าเป็นวัตถุอันตราย จะดำเนินคดีตามกฎหมายเพิ่มเติม ทั้งนี้ ยังไม่อาจสรุปได้ว่าวัสดุที่ตรวจพบทั้งหมดเป็นขยะอันตราย
“กระทรวงอุตสาหกรรมจะติดตามการแก้ไขของโรงงานคัดแยกและรีไซเคิลที่ดำเนินงานไม่ถูกต้อง เพื่อให้ปฏิบัติตามกฎหมายและไม่สร้างผลกระทบต่อประชาชนและสิ่งแวดล้อม พร้อมตั้งเป้าตรวจสอบโรงงานเป้าหมาย 3,049 แห่งทั่วประเทศให้แล้วเสร็จภายในปี 2569 หรืออย่างช้าไม่เกินต้นปี 2570 อย่างไรก็ตาม ผลการตรวจสอบครั้งนี้ยังมีประเด็นที่ต้องติดตามต่อ ทั้งผลวิเคราะห์วัสดุที่อายัด แนวทางจัดเก็บและจัดการวัสดุระหว่างรอผลตรวจ ตลอดจนผลการแก้ไขของโรงงานที่ได้รับคำสั่ง และความคืบหน้าของคดีที่เจ้าหน้าที่ดำเนินการแล้ว” นายวราวุธกล่าว
ขณะเดียวกัน ข้อกังวลเรื่องกลิ่น ควัน และความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนในดินและแหล่งน้ำ จำเป็นต้องมีข้อมูลตรวจวัดรองรับ เพื่อให้สามารถประเมินผลกระทบและกำหนดมาตรการแก้ไขได้ตรงจุด หากตรวจพบการปนเปื้อน การกำหนดผู้รับผิดชอบและกรอบเวลาฟื้นฟูพื้นที่จะเป็นขั้นตอนสำคัญที่ต้องเปิดเผยให้ชุมชนรับทราบ
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า การตรวจพบโรงงานที่เข้าข่ายฝ่าฝืนกฎหมายจำนวนมากจึงทำให้การติดตามหลังออกคำสั่งมีความสำคัญยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการแสดงผลว่าโรงงานแต่ละแห่งแก้ไขแล้วอย่างไร วัสดุที่อายัดได้รับการจัดการด้วยวิธีใด และมีมาตรการป้องกันการกระทำผิดซ้ำอย่างไร ซึ่งจะเป็นข้อมูลสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชนในพื้นที่
