บทบรรณาธิการ : 21 พฤศจิกายน 2569

เนปาลโมเดล – ปารีสโมเดล อย่าเห็นเป็นเรื่องสนุกหรือสะใจ
ทุกครั้งที่เกิดความไม่พอใจรัฐบาล หรือมีความขัดแย้งทางการเมืองในบ้านเมือง มักจะมีคนบางกลุ่มออกมาเรียกร้องให้ประเทศไทยเอาอย่าง “เนปาลโมเดล” หรือ “ปารีสโมเดล” โดยหยิบภาพการชุมนุม การลุกฮือ การเผาทำลาย หรือการกดดันจนรัฐบาลต้องเปลี่ยนแปลง มาเป็นเครื่องมือปลุกกระแสทางการเมือง ราวกับเป็นเรื่องสนุก เป็นชัยชนะที่น่าภาคภูมิใจ หรือเป็นหนทางที่จะทำให้ทุกอย่างดีขึ้นในทันที
แต่คำถามสำคัญคือ คนที่เรียกร้องเช่นนั้นได้คิดถึงผลที่จะตามมาอย่างรอบด้านแล้วหรือไม่
การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองที่เกิดขึ้นจากความรุนแรงและความโกลาหล ไม่ใช่เรื่องที่จะพูดเอามันหรือเอาความสะใจเป็นที่ตั้ง เพราะเมื่อสถานการณ์ลุกลามเกินกว่าจะควบคุมได้ ความเสียหายไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับรัฐบาลหรือผู้มีอำนาจเท่านั้น แต่ประชาชนทั่วไป ร้านค้า ผู้ประกอบการ คนทำงาน ผู้ใช้แรงงาน และคนที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับความขัดแย้งทางการเมืองโดยตรง ล้วนเป็นผู้ที่ต้องรับผลกระทบ
กรณีเนปาลที่เกิดการประท้วงอย่างรุนแรงในปี 2568 จนนำไปสู่การเสียชีวิต การเผาทำลายอาคารสถานที่ และการลาออกของนายกรัฐมนตรี เป็นเหตุการณ์ที่สะท้อนให้เห็นว่า ความไม่พอใจซึ่งสะสมมาจากหลายปัญหา สามารถปะทุขึ้นอย่างรวดเร็วและนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ได้ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้มีเพียงภาพของการโค่นล้มรัฐบาล หากยังมีความสูญเสียชีวิต ความเสียหายต่อทรัพย์สิน และความไม่แน่นอนต่ออนาคตของประเทศที่ต้องใช้เวลาในการฟื้นฟู
ส่วนการชุมนุมในฝรั่งเศส โดยเฉพาะภาพเหตุการณ์ความวุ่นวายในกรุงปารีส ที่มีการปะทะกับเจ้าหน้าที่ เผาทำลายทรัพย์สิน และสร้างความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจและการดำเนินชีวิตของประชาชน ก็ไม่ใช่ภาพที่ควรนำมาเชิดชูเพียงเพราะผู้ชุมนุมสามารถสร้างแรงกดดันต่อรัฐบาลได้
การประท้วงเป็นสิทธิของประชาชนในระบอบประชาธิปไตย การวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล การเรียกร้องให้แก้ไขปัญหา และการแสดงออกถึงความไม่พอใจ สามารถทำได้ตามกฎหมาย แต่สิทธิในการแสดงออกไม่ควรถูกนำไปปะปนกับการสนับสนุนความรุนแรง การทำลายทรัพย์สิน หรือการสร้างสถานการณ์ที่ทำให้บ้านเมืองตกอยู่ในภาวะไร้ระเบียบ
ประเทศไทยมีบทเรียนจากความขัดแย้งทางการเมืองมามากพอแล้ว ทั้งการชุมนุม การปิดถนน การปิดสถานที่ราชการ การเผชิญหน้าระหว่างประชาชนกับเจ้าหน้าที่ และความสูญเสียที่เกิดขึ้นในหลายช่วงเวลาทุกครั้งที่สถานการณ์บานปลาย สิ่งที่ตามมาไม่ใช่เพียงความเสียหายเฉพาะหน้า แต่ยังเป็นบาดแผลทางสังคม ความแตกแยก ความไม่เชื่อมั่น และผลกระทบต่อเศรษฐกิจที่ต้องใช้เวลานานกว่าจะฟื้นตัว
บ้านเมืองมีระบบและช่องทางในการแก้ไขปัญหาอยู่แล้ว ทั้งรัฐสภา การอภิปรายตรวจสอบรัฐบาลการยื่นญัตติ การเลือกตั้ง กระบวนการยุติธรรม ตลอดจนการรวมตัวเรียกร้องโดยสงบตามกฎหมาย ช่องทางเหล่านี้อาจไม่ได้ทำให้ทุกอย่างเปลี่ยนแปลงได้รวดเร็วทันใจ แต่เป็นกลไกที่ช่วยให้ความขัดแย้งสามารถดำเนินไปโดยไม่จำเป็นต้องแลกด้วยชีวิตหรือความเสียหายของประเทศ
การเปลี่ยนแปลงที่ดีควรนำไปสู่การพัฒนาประเทศไม่ใช่การทำลายประเทศ การเรียกร้องประชาธิปไตยต้องไม่ละเลยหลักนิติรัฐ การเคารพสิทธิของผู้อื่นและการรักษาความสงบของสังคม
เนปาลโมเดล หรือปารีสโมเดล อาจถูกหยิบมาใช้เป็นคำพูดเพื่อปลุกอารมณ์ แต่หากมองถึงความเป็นจริงแล้ว นี่ไม่ใช่เรื่องสนุก ไม่ใช่เรื่องน่าสะใจ และไม่ใช่สิ่งที่ควรปรารถนาให้เกิดขึ้นกับประเทศไทย
คนที่รักประเทศและต้องการเห็นการเปลี่ยนแปลงควรช่วยกันผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงผ่านกระบวนการที่มีเหตุผล มีความรับผิดชอบ และไม่สร้างความเสียหายให้กับประชาชนส่วนรวม เพราะท้ายที่สุดแล้ว ไม่ว่าการเมืองจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร ประเทศไทยยังเป็นบ้านของคนทุกคน และไม่มีใครควรต้องเผาบ้านของตัวเองเพื่อหวังจะสร้างบ้านหลังใหม่
