บทบรรณาธิการ : 28 สิงหาคม 2569

เจรจากับใคร22ปียังไม่สงบ???

สถานการณ์ไฟใต้หวนกลับมาปะทุครั้งใหม่ในพื้นที่ 4 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดยะลา ปัตตานี นราธิวาส และสงขลา รวมแล้วเกือบร้อยจุด ทั้งวางเพลิง เผายางรถยนต์ เผากล้องวงจรปิดทำลายสิ่งของทางราชการและทรัพย์สินของพี่น้องประชาชน รวมถึงระบบสาธารณูปโภคตั้งแต่คืนวันที่ 22 สิงหาคม 2569 ต่อเนื่องเป็นต้นมามีประเด็นที่น่าสนใจหลายเรื่อง

โดยเฉพาะรอบนี้ เป้าหมายชัดเจนว่าเป็นเชิงสัญลักษณ์ เพื่อดิสเครดิตหน่วยงานความมั่นคง
ของรัฐไทยมากกว่ามุ่งหวังจำนวนผู้เสียชีวิตเพราะเลือกโจมตีจุดอ่อนแอของพลเรือนและข่มขวัญให้เกิดความแตกตื่นหวาดกลัว เห็นได้จากจำนวนของผู้ปฏิบัติการ คาดว่ามีหลายร้อยคน เพื่อหวังผลทางจิตวิทยาบอกเป็นนัยว่าพวกเขาควบคุมพื้นที่ได้หมด สามารถก่อเหตุได้ตามใจชอบ

จุดอ่อนด้านการข่าวก็กำลังถูกวิจารณ์อย่างหนักเช่นกันว่าขั้นล้มเหลวหรือไม่ แม้ทางหน่วยงานด้านความมั่นคงอ้างว่ารับรู้มาก่อนล่วงหน้า แต่การที่ไม่สามารถปกป้อง หรือป้องกันการลงมือของกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบนับร้อยจุดได้นั้น คือคำตอบในตัวว่า ระบบด้านการข่าวที่เป็นหัวใจสำคัญของการแก้ไขปัญหาอยู่ในระดับไหน และควรจะต้องปรับปรุงประสิทธิภาพอย่างไร

แต่ถ้าจะให้คัดกรองสาเหตุที่ทำให้สถานการณ์กลับมาปะทุว่าเกิดจากอะไรกันแน่นั้นแม้แต่ในส่วนของความมั่นคงก็ยังกระจัดกระจาย อย่างข่าวกรองแห่งชาติ ประเมินว่ามาจาก 3 ปัจจัยคือ 1.การสร้างอำนาจต่อรองก่อนการพูดคุยสันติสุขในช่วงปลายเดือนตุลาคมนี้ 2.เพื่อทดสอบศักยภาพฝ่ายรัฐในช่วงใกล้สับเปลี่ยนกำลังทหาร และ 3.ช่วงฤดูฝนของที่เตรียมอาจจะเสียหาย จึงฉวยจังหวะลงมือ

ในขณะที่ฝ่ายกองทัพ โดยเฉพาะทางแม่ทัพภาคที่ 4 นั้น ประเมินว่า หนึ่งในปัจจัยสำคัญอาจเป็นการตอบโต้หลังฝ่ายความมั่นคงที่ไปทุบหม้อข้าวเร่งกวาดล้างเครือข่ายและตัดแหล่งเงินทุนอย่างหนักในช่วงกว่า 1 เดือนที่ผ่านมาจากมาตรการ 90 วันพิฆาตยาเสพติด ซึ่งจับกุมผู้เกี่ยวข้องและตรวจยึดของกลางได้จำนวนมากทั้งเงินสดกว่า 100 ล้านบาท และบุหรี่เถื่อนอีกกว่า 2 ล้านมวน

แต่ถ้าฟังการวิเคราะห์ของสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ให้น้ำหนักไปที่การตอบโต้กับภาครัฐที่ประกาศเลื่อนการเจรจากับกลุ่มผู้เห็นต่างที่จะมีขึ้นในเดือนกันยายนนี้อย่างไม่มีกำหนด จากเหตุลอบโจมตีทหารพรานเสียชีวิต 5 นาย โดยครั้งนั้นฝ่ายความมั่นคงตั้งเงื่อนไขผ่านคนกลางไปยังกลุ่ม BRN ว่า จะกลับมาพูดคุยอีกครั้งก็ต่อเมื่อต้องตอบคำถามมาก่อนว่าก่อเหตุทำไม

ดูเหมือนข้อมูลนี้สอดรับกับนายวันมูหะมัดนอร์มะทา ประธานที่ปรึกษานายกรัฐมนตรี ซึ่งระบุว่า
เหตุความไม่สงบในพื้นที่ภาคใต้เป็นฝีมือของกลุ่ม BRN ซึ่งทางนายฐนัตถ์ สุวรรณานนท์ ผู้อำนวยการสำนักข่าวกรองแห่งชาติ ในฐานะหัวหน้าการพูดคุยสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ได้แจ้งว่า อาจจะขยับเวลาพูดคุยให้เร็วขึ้น คาดว่าจะเป็นปลายเดือนกันยายนนี้

จากข้อประเมินของฝ่ายต่างๆ นั้น สะท้อนภาพรวมได้ในระดับหนึ่งว่า เรายังไม่สามารถชี้ชัดได้เลยว่าสาเหตุแท้จริงของไฟใต้เกิดจากอะไรแน่ จริงอยู่ทางออกที่ดีที่สุดคือการพูดคุยและเจรจา แต่คำถามคือจะเจรจากับใคร หรือใครคือผู้นำ BRN ตัวจริง เพราะพูดคุยกันมา 22 ปีแล้วทำไมยังไม่สงบ เพราะฉะนั้นถ้ายังไม่รู้ว่าสาเหตุเกิดจากอะไร และจะเจรจากับใคร ไฟใต้ก็คงจะดับยาก