ไม่อยากเป็นต้องอ่าน! หมอเปิด 10 ข้อควรเช็ก ลดเสี่ยงโรคหัวใจ-หลอดเลือดอุดตันเฉียบพลัน

วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 นพ.อกนิษฐ์ ศรีสุขวัฒนา หรือ "หมอแอร์" อายุรแพทย์โรคหัวใจ และผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์หัวใจกีฬา (Sports Cardiology) และการออกกำลังกาย โดยเฉพาะการออกกำลังกายสำหรับผู้มีความเสี่ยงโรคหัวใจ ได้โพสต์ข้อความผ่านเพจ Akanis Srisukwattana ในหัวข้อ "ไม่อยากเป็นโรคหัวใจ หมออยากให้อ่าน 10 ข้อนี้ครับ"
บางคนรู้ตัวว่ามีโรคหลอดเลือดหัวใจในวันที่เจ็บหน้าอก มีเส้นเลือดอุดตัน ทั้งๆที่คราบไขมันในหลอดเลือดสะสมมาก่อนหน้านั้นหลายปีครับ
ลองเช็ค 10 ข้อนี้ จะได้ลดการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดสมองครับ
1. ถ้าที่บ้านมีคนเป็นโรคหัวใจเร็ว เราควรเริ่มประเมินเร็วขึ้น
ถ้าพ่อแม่หรือพี่น้องเคยเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตั้งแต่อายุน้อย บอกแพทย์ตอนตรวจสุขภาพครับ พันธุกรรมมีส่วนต่อความเสี่ยง และเรายังลดความเสี่ยงของตัวเองได้ด้วยการดูแลพฤติกรรมและปัจจัยเสี่ยงที่รักษาได้
2. รู้ว่า LDL-C ของเราเท่าไร
ยิ่ง LDL-C สูงและอยู่สูงนาน โอกาสสะสมคราบในหลอดเลือดยิ่งมาก
ส่วนคนที่ไตรกลีเซอไรด์สูงหรือเป็นเบาหวาน การตรวจ ApoB ซึ่งช่วยประเมินจำนวนอนุภาคไขมันที่ก่อคราบไขมันได้ดีกว่า LDL ครับ
ถ้าสูง และมีความจำเป็นต้องทานยาควรเริ่มรักษาเลยครับแม้อายุน้อย
3. ความดันเริ่มสูง ต้องเริ่มใส่ใจ
ให้เริ่มใส่ใจตั้งแต่ความดัน ตัวบน 130 หรือตัวล่าง 85 มม.ปรอท ถ้าค่าวัดอยู่แถวนี้บ่อย ๆ ลองจดค่าความดันที่บ้านไปคุยกับแพทย์ครับ
4. น้ำตาลสะสม 5.7% เป็นจังหวะที่ควรเริ่มปรับ
ถ้า HbA1c อยู่ที่ 5.7–6.4% ถือว่าอยู่ในช่วงก่อนเบาหวาน คนกลุ่มนี้มีความเสี่ยงต่อทั้งเบาหวานและโรคหัวใจสูงขึ้น ลองเริ่มจากลดเครื่องดื่มหวาน ขยับให้มากขึ้น และนัดติดตามน้ำตาลครับ
5. ชั่งน้ำหนักแล้ว ลองวัดรอบเอวด้วย
รอบเอวช่วยประเมินความเสี่ยงจากไขมันสะสมบริเวณท้อง เกณฑ์คร่าว ๆ สำหรับผู้ใหญ่คือให้รอบเอวต่ำกว่าครึ่งหนึ่งของส่วนสูง เช่น ถ้าสูง 170 ซม. ก็ลองใช้รอบเอวต่ำกว่า 85 ซม. เป็นเป้าครับ
6. ออกกำลังกายช่วยหัวใจได้หลายทาง แต่ลด LDL ได้จำกัด
การออกกำลังกายลด LDL ได้เฉลี่ยประมาณ 7 mg/dL แต่จำเป็นต้องออกกำลังกายเพราะ ประโยชน์ยังรวมถึงความดันและการควบคุมน้ำตาล TG ที่ดีขึ้น ถ้านั่งนานให้ลุกขยับระหว่างวัน และค่อย ๆ สะสมเวลาออกกำลังให้ได้อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ครับ
7. ถ้าสูบบุหรี่อยู่ การเลิกช่วยลดความเสี่ยงได้มาก
แม้กินยาจน LDL ลงแล้ว การสูบบุหรี่ก็ยังเพิ่มโอกาสหัวใจขาดเลือดและโรคหลอดเลือดสมอง ถ้าอยากเลิกแล้วเคยลองด้วยตัวเองไม่สำเร็จ ลองคุยกับแพทย์เรื่องตัวช่วยครับ
8. ถ้ากรนดังและมีคนเห็นว่าหยุดหายใจ ควรไปประเมิน
ถ้าคนข้าง ๆ เห็นว่าหยุดหายใจหรือสะดุ้งเฮือกตอนหลับ หรือเราง่วงกลางวันมาก ควรเล่าให้แพทย์ฟังครับ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับสัมพันธ์กับความดันสูงและโรคหัวใจหลายชนิด
9. เริ่มประเมินความเสี่ยงได้ แม้ผลเดินสายพานจะปกติ
การเดินสายพานช่วยดูว่ามีสัญญาณขาดเลือดตอนออกแรงไหม คนที่ผลปกติยังมีคราบในหลอดเลือดหัวใจได้ การทำ CT calcium จึงมีประโยชน์มากในกลุ่มคนที่มีไขมันสูงมานาน แต่ยังไม่ได้รักษา
10. กินยาลดไขมันแล้ว ขอให้รู้เป้าของตัวเองด้วย
ควรรู้ว่า การรักษา ของเรา หมอต้องการให้ LDL ลงมาอยู่ในระดับไหน ตอนนี้ได้ถึงระดับไหน และช่วงที่กินยาไขมันมีผลข้างเคียงอะไรไหม
พอถึงเป้า เรายังต้องดูแลความดัน น้ำตาล และปัจจัยที่ยังเหลือ เช่น การสูบบุหรี่หรือโรคอักเสบเรื้อรังบางชนิดครับ
ลองทำ 10 ข้อนี้เป็น checklist นะครับ จะช่วยทำให้เราลดความเสี่ยงในการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจและสมองได้ครับ
อ่านจบพิมพ์ "หัวใจแข็งแรง" ครับ
หมอแอร์
หมอหัวใจและการกีฬา
