อดีตรองอธิบดีกรมคุก ชำแหละปัญหาเรือนจำ หลังเกิดดรามาปล่อยตัว เล่าต๋า ราชายาเสพติด

อดีตรองอธิบดีกรมราชทัณฑ์ ชี้หลักเกณฑ์เลื่อนชั้นนักโทษที่ใช้อยู่มีปัญหา ย้ำ ต้องเร่งยกระดับมาตรฐาน เผย ปัญหามาจากเหตุอิงระยะเวลา-พฤติกรรมเป็นหลัก ทำให้ชั้นนักโทษสูงขึ้นได้ง่าย ขณะที่สิทธิประโยชน์ทั้งอภัยโทษ พักโทษ และลดวันต้องโทษล้วนผูกกับระดับชั้น แถมข้อจำกัดสำคัญจากปัญหานักโทษล้นเรือนจำ

จากกรณีที่ "เล่าต๋า" ราชายาเสพติด ได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจำ จนเกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์จากสังคมตั้งข้อสงสัยการทำหน้าที่ของกรมราชทัณฑ์นั้น

ล่าสุด เมื่อวันที่ 18 ส.ค.2569 นายกฤช กระแสร์ทิพย์ อดีตรองอธิบดีกรมราชทัณฑ์ ได้โพสต์เฟซบุ๊ก มีเนื้อหาว่า ในเมื่อราชทัณฑ์ออกมาแถลงว่าจะรีบพิจารณาปรับปรุงแก้ไขหลักเกณฑ์การบริหารการบังคับโทษ ก็คือการออกมายอมรับว่า ที่ผ่านมาหลายยุค หลายสมัย หลายสิบปีนั้น หลักเกณฑ์ที่ใช้อยู่เดิมมีปัญหา

ต้องยอมรับว่าที่ผ่านมานั้น ราชทัณฑ์ไม่ได้ดูเจตนารมณ์ของอัตราโทษตามคำพิพากษา การที่ศาลพิจารณาตัดสินลงโทษจำคุกตลอดชีวิต แปลว่าความผิดที่จำเลยก่อมีความร้ายแรง ดังนั้นศาลจึงเห็นสมควรที่จะควบคุมจำเลยไว้ ในเรือนจำ เป็นการกำจัดจำเลยออกจากสังคมอย่างถาวรวิธีหนึ่ง ซึ่งไม่ใช่วิธีการประหาร ชีวิต นับว่าได้รับความเมตตาจากศาลมาชั้นหนึ่งแล้ว

ราชทัณฑ์ไม่ได้ทำผิดในการบริหารโทษ ซึ่งเป็นไปตามกฎหมายราชทัณฑ์ เพียงแต่ระบบการเลื่อนชั้นนักโทษเด็ดขาดของราชทัณฑ์นั้น ยังมีปัญหา เพราะมันมีผลไปถึงประโยชน์ที่ผู้ต้องขังจะได้รับ ไม่ว่าจากการได้รับพระราชทานอภัยโทษก็ดี การพักโทษก็ดี การลดวันต้องโทษก็ดี การคัดไปอยู่เรือนจำชั่วคราวก็ดี ทุกอย่าง“พัน” อยู่กับชั้นของนักโทษ ยิ่งชั้นสูง ยิ่งได้รับประโยชน์มาก

แต่ระบบการเลื่อนชั้นของเรือนจำที่เป็นอยู่ เหมือนการเลื่อนแบบอัตโนมัติ ตามวงรอบระยะเวลา และวิธีการประเมินพฤติกรรม หรือความก้าวหน้าในการศึกษาเล่าเรียน ในการอบรมศีลธรรมจรรยา ก็ไม่ได้ดูอะไรมาก หากไม่ได้ทำผิดวินัย หากเข้ารับการอบรมหลักสูตรที่เรือนจำจัดให้เพียงหลักสูตรสองหลักสูตร ชั้นก็ไหลไปแล้วทุก 6 เดือน จำได้ว่าสมัยเป็นข้าราชการชั้นผู้น้อย เคยเป็นกรรมการเลื่อนชั้นผู้ต้องขัง ยังมีการเรียกผู้ต้องขังมาสอบรายบุคคลต่อหน้ากรรมการ

ข้อสอบก็มีแค่ให้ท่องศีล 5 ธรรม 5 ให้ท่องคำปฏิญาณก่อนกินข้าว เป็นพวกต่างด้าวก็ให้ร้องเพลงชาติไทย เพียงไม่นานได้ครองชั้นเยี่ยม แค่สอบเลื่อนชั้นง่ายๆด้วยวิธีนี้ ก็เป็นภาระและใช้เวลามากมาย เรือนจำใหญ่ใหญ่มีผู้ต้องขังหลายพันคน ก็ต้องใช้เจ้าหน้าที่หลายคน ที่จริงแล้วราชทัณฑ์เอง ก็อยากให้มีมาตรฐานในการเลื่อนชั้นที่สูงกว่านี้ มีสมุดบันทึกประจำตัวผู้ต้องขัง การให้คะแนนความประพฤติ การตัดคะแนนความประพฤติ

แต่ปัญหาคือคนมันล้นคุกจริงๆ เอาแค่การควบคุมอย่างเดียวก็ต้องทำให้ให้ดีเสียก่อน ถ้าคุมไม่อยู่ก็จะเป็นเรื่องใหญ่ อย่าว่าแต่การเลื่อนชั้นอย่างมีคุณภาพเลย และที่สำคัญ เป็นสิ่งที่สังคมภายนอกไม่ทราบ คือรายใดที่ไม่ได้รับการเลื่อนชั้นโดยไม่มีเหตุสมควร รับรองว่าโดนฟ้องแน่

ดังนั้น เมื่อชั้นได้มาง่าย พอวโรกาสสำคัญ มีการพระราชทานอภัยโทษ นักโทษเด็ดขาดที่มีชั้นสูง ก็จะได้อัตราส่วนการลดโทษเยอะไปด้วยโดยอัตโนมัติ