ระวัง! คัดจมูกเรื้อรัง พ่นยาไม่หาย อาจมีความผิดปกติซ่อนอยู่

อาการคัดจมูกเรื้อรัง หายใจไม่โล่ง แม้ใช้ยาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น อาจมีสาเหตุมาจากความผิดปกติภายในโพรงจมูก เช่น โรคภูมิแพ้ ผนังกั้นจมูกคด หรือเยื่อบุจมูกส่วนล่างบวมโต ทำให้ทางเดินหายใจแคบลง ส่งผลกระทบต่อการหายใจและคุณภาพการนอนหลับ ปัจจุบันการรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency: RF) เป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับผู้ป่วยที่มีเยื่อบุจมูกส่วนล่างบวมโตและรักษาด้วยยาแล้วไม่ได้ผลเท่าที่ควร โดยช่วยลดขนาดเนื้อเยื่อที่อุดกั้น เพื่อให้หายใจได้สะดวกยิ่งขึ้น

นพ. ชวิน สมาธิวัฒน์

นพ. ชวิน สมาธิวัฒน์ โสต ศอ นาสิกแพทย์  โรงพยาบาลเวชธานีอินเตอร์เนชันแนล อธิบายว่า ภาวะคัดจมูกเรื้อรัง (Chronic Nasal Obstruction) คือ ภาวะที่รู้สึกหายใจผ่านจมูกไม่สะดวกหรือมีการอุดกั้นภายในโพรงจมูกอย่างต่อเนื่องหรือเป็นซ้ำเป็นเวลานาน อาจเกิดขึ้นเพียงข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง โดยบางคนมีอาการมากขึ้นในช่วงกลางคืน เมื่อนอนราบ หรือเมื่อสัมผัสกับสิ่งกระตุ้น ภายในโพรงจมูกมีโครงสร้างที่เรียกว่า ไส้กรองจมูก (Nasal Turbinates)  ทำหน้าที่ช่วยกรองฝุ่น ปรับอุณหภูมิ และเพิ่มความชื้นให้อากาศก่อนเข้าสู่ปอด หากเนื้อเยื่อบริเวณนี้เกิดการอักเสบหรือบวมโตเป็นเวลานาน จะทำให้ช่องทางเดินหายใจแคบลง ส่งผลให้หายใจทางจมูกได้ลำบากขึ้น

อาการแบบไหนที่ควรสังเกต?

ผู้ที่มีปัญหาการอุดกั้นทางเดินหายใจภายในจมูกอาจมีอาการแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับสาเหตุและระดับความรุนแรง เช่น หายใจทางจมูกไม่สะดวก หรือรู้สึกจมูกตันอยู่บ่อยครั้ง คัดจมูกข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง โดยเฉพาะเวลานอน ต้องหายใจทางปากบ่อยจนรู้สึกปากหรือคอแห้ง เสียงพูดอู้อี้ตลอดเวลา หรือมีเสียงเปลี่ยนนานเกิน นอนหลับไม่สนิท หรือมีอาการนอนกรนร่วมด้วย รู้สึกพักผ่อนไม่เพียงพอ อ่อนเพลีย หรือสมาธิลดลงในระหว่างวัน ใช้ยารักษาแล้วอาการดีขึ้นเพียงชั่วคราว ก่อนกลับมาเป็นซ้ำ หากมีอาการต่อเนื่องหรือส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต ควรพบแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก เพื่อประเมินหาสาเหตุและเข้ารับการรักษาที่เหมาะสม

คัดจมูกเรื้อรัง จี้จมูกด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RF) เหมาะกับใคร?

การรักษาด้วย RF nose เหมาะสำหรับผู้ป่วยบางรายที่มีไส้กรองจมูกส่วนล่างบวมโต โดยเฉพาะผู้ที่ยังมีอาการต่อเนื่องแม้ได้รับการรักษาด้วยยาอย่างเหมาะสมแล้ว กลุ่มที่อาจได้รับการพิจารณา ได้แก่ ผู้ที่คัดแน่นจมูกบ่อยหรือต่อเนื่อง จนส่งผลต่อการหายใจและการนอนหลับ เช่นนอนกรน หยุดหายใจ ผู้ที่ใช้ยาพ่นจมูกและรักษาโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้แล้ว แต่อาการยังไม่ดีขึ้น ผู้ที่มีข้อจำกัดในการใช้ยาบางชนิด และจำเป็นต้องพิจารณาทางเลือกอื่น ผู้ที่ไม่ประสงค์ดมยาสลบ แพทย์จะประเมินลักษณะการอุดกั้นและโครงสร้างภายในโพรงจมูกก่อนพิจารณาหัตถการ เนื่องจาก RF nose ไม่สามารถแก้ไขได้ทุกสาเหตุ โดยเฉพาะการอุดกั้นจากผนังกั้นช่องจมูกคดหรือความผิดปกติของโครงสร้างอื่น ซึ่งอาจต้องใช้วิธีรักษาที่แตกต่างกัน

ขั้นตอนการจี้จมูกด้วย RF เป็นอย่างไร?

การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุเป็นหัตถการที่ทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ โดยมีขั้นตอนหลัก ดังนี้ 1.เตรียมโพรงจมูกและให้ยาชา — แพทย์จะตรวจโพรงจมูกด้วยการส่องกล้องก่อน จากนั้นจะใส่ยาลดบวมและฉีดยาชาบริเวณที่ทำหัตถการ เพื่อลดความเจ็บและลดบวมของเนื้อเยื่อก่อน 2.ส่งพลังงานคลื่นความถี่วิทยุ — แพทย์สอดหัวอุปกรณ์ขนาดเล็กเข้าไปในชั้นใต้เยื่อบุของไส้กรองจมูกส่วนล่าง ในบริเวณที่กำหนด เพื่อส่งพลังงานความร้อนไปยังเนื้อเยื่อเป้าหมาย 3.ประเมินอาการหลังทำหัตถการ — แพทย์ตรวจภาวะเลือดออกและอาการทั่วไป จากนั้นให้คำแนะนำในการดูแลตนเองและนัดติดตามผล โดยหัตถการใช้เวลาประมาณ 15–20 นาที ขึ้นอยู่กับเทคนิคและลักษณะความผิดปกติ ผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียวกัน โดยไม่ต้องนอนโรงพยาบาล ซึ่งผลการรักษาจะค่อย ๆ ชัดเจนขึ้นเมื่อเนื้อเยื่อหดตัวและอาการบวมลดลง โดยเฉลี่ยประมาณ 1 เดือน ทั้งนี้การตอบสนองต่อการรักษาแตกต่างกันในแต่ละราย

ข้อดีของการรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RF)

RF nose เป็นหนึ่งในทางเลือกในการลดขนาดไส้กรองจมูกส่วนล่าง โดยมีจุดเด่น ดังนี้ ลดการอุดกั้นของทางเดินหายใจ  ช่องภายในโพรงจมูกกว้างขึ้น หายใจได้สะดวกขึ้น ถนอมเยื่อบุจมูกชั้นนอก  ลดผลกระทบต่อการทำงานตามธรรมชาติของโพรงจมูก ใช้ยาชาเฉพาะที่ได้  ในผู้ป่วยที่เหมาะสม ไม่จำเป็นต้องดมยาสลบทุกกรณี ใช้เวลาไม่นาน  ผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับบ้านได้ภายในวันเดียวกัน ไม่ต้องตัดเนื้อเยื่อออกเป็นบริเวณกว้าง และโดยทั่วไปไม่ต้องใส่วัสดุห้ามเลือดในโพรงจมูกหลังทำ แม้วิธีนี้จะมีข้อดีด้านการถนอมเนื้อเยื่อและการพักฟื้น แต่ยังอาจเกิดอาการบวม เลือดออก หรือสะเก็ดแผลหลังทำได้ จึงควรพิจารณาประโยชน์และความเสี่ยงร่วมกับแพทย์ก่อนตัดสินใจรักษา

การดูแลตนเองหลังจี้จมูกด้วย RF

ในช่วงแรกหลังทำหัตถการ ผู้ป่วยอาจรู้สึกคัดแน่นจมูกมากขึ้นชั่วคราวจากการบวมของเนื้อเยื่อ รวมถึงมีสะเก็ดแผลหรือเลือดซึมเล็กน้อย ซึ่งมักค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อแผลสมานตัว การดูแลตนเองอย่างเหมาะสมจะช่วยลดการระคายเคืองและส่งเสริมการฟื้นตัว โดยมีข้อแนะนำ ดังนี้ ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือตามคำแนะนำของแพทย์ เพื่อช่วยชะล้างสิ่งคัดหลั่งและสะเก็ดแผล หลีกเลี่ยงการสั่งน้ำมูกแรงๆ การยกของหนัก และการออกกำลังกายหนักในช่วงแรก หลีกเลี่ยงฝุ่น ควันบุหรี่ และสิ่งระคายเคืองที่อาจกระตุ้นให้เยื่อบุจมูกอักเสบ ใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ร่วมด้วย มาตรวจติดตามตามนัด เพื่อประเมินการสมานแผลและผลการรักษา หากมีเลือดกำเดาไหลมากไม่หยุด ปวดรุนแรง มีไข้ หรืออาการผิดปกติที่รุนแรงขึ้น ควรรีบติดต่อโรงพยาบาลเพื่อรับการประเมิน

รักษาด้วย RF แล้วมีโอกาสกลับมาคัดจมูกอีกไหม?

การลดขนาดไส้กรองจมูกด้วยคลื่นความถี่วิทยุช่วยบรรเทาอาการอุดกั้นในผู้ป่วยที่เหมาะสม แต่ไม่ได้หมายความว่าอาการจะหายขาด เนื่องจากเนื้อเยื่ออาจกลับมาบวมโตได้ โดยเฉพาะผู้ที่ยังมีการอักเสบจากโรคภูมิแพ้หรือสัมผัสสิ่งกระตุ้นอย่างต่อเนื่อง

RF nose เป็นการรักษาเพื่อลดขนาดเนื้อเยื่อที่อุดกั้นทางเดินหายใจ ไม่ใช่การรักษาโรคภูมิแพ้ให้หายขาด ผู้ป่วยบางรายจึงยังต้องใช้ยาควบคุมอาการ หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ และติดตามผลกับแพทย์อย่างต่อเนื่อง เพื่อควบคุมอาการในระยะยาว ทั้งนี้ หากมีอาการคัดจมูกเรื้อรัง แม้รักษาด้วยยาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก เพื่อประเมินสาเหตุของการอุดกั้นทางเดินหายใจ โดยเฉพาะภาวะไส้กรองจมูกส่วนล่างบวมโต ซึ่งอาจพิจารณารักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RF) เพื่อช่วยให้หายใจได้สะดวกขึ้นในผู้ป่วยที่เหมาะสม