หลังเสร็จสิ้นการเลือกตั้งครั้งใหญ่เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ผ่านมา บรรยากาศทางการเมืองไทยในวันนี้ (9 กุมภาพันธ์) เต็มไปด้วยการวิพากษ์วิจารณ์ถึงผลคะแนนอย่างดุเดือด โดยเฉพาะความพ่ายแพ้ของพรรคที่เคยเป็นกระแสแรงอย่าง พรรคประชาชน (พรรคส้ม) ในพื้นที่ต่างจังหวัด

เมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2569 นาย ปวิน ชัชวาลพงศ์พันธ์ อาจารย์ประจำสถาบันเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา มหาวิทยาลัยเกียวโต ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Pavin Chachavalpongpun แสดงทัศนะต่อผลการเลือกตั้งที่พรรคประชาชนกวาดที่นั่งในกรุงเทพฯ ได้ทั้งหมด แต่กลับพ่ายแพ้ในภาพรวมระดับประเทศ โดยระบุว่า "ได้ สส กรุงเทพทั้งหมด แต่แพ้เลือกตั้งอย่างย่อยยับ แทนที่จะวิเคราะห์ว่าทำไม ติ่งส้มกลับโทษว่าคนต่างจังหวัดโง่ นี่ไม่เรียนรู้บทเรียนที่ผ่านมาบ้างหรอ" 

โพสต์ดังกล่าวของ นาย ปวิน ชัชวาลพงศ์พันธ์ กลายเป็นจุดชนวนให้ชาวโซเชียลเข้ามาแสดงความคิดเห็นอย่างล้นหลาม ทั้งในเชิงวิเคราะห์โครงสร้างอำนาจ และการตำหนิกลุ่มแฟนคลับพรรค เช่น

"มันก็อดคิดถึงทฤษฎี 2 นคราประชาธิปไตยไม่ได้... ครั้งนี้คนเมืองตื่นรู้ แต่คนอีกกลุ่มยังอยู่ในวังวนระบบอุปถัมภ์บ้านใหญ่และการหว่านกระสุน ประกอบกับความ(นิ้ว)กลางของ กกต. ที่ทำคะแนนตกหล่นหลายล้าน"

"จริงค่ะอาจารย์ แพ้แล้วเราบอกว่าให้ทบทวนตัวเอง ถอดบทเรียน ไม่ใช่เอาแต่ว่าเขาใช้เงินอย่างเดียว เหนื่อยกับส้มดื้อบางคนจริง"

"ไม่ต่างกับ ปชป. ตอนด่า พท. เลยครับ"

"เงินเท่านั้น ที่ตะครองแชมป์ เรื่องจริงนะ"

"แทนที่จะวิเคราะห์ กลับโทษติ่งส้มว่าโทษคนต่างจังหวัด"

ต่อมา นาย ปวิน ได้โพสต์ร่ายยาวถึงบทสรุป Soul Searching หรือการสำรวจจิตวิญญาณของฝ่ายก้าวหน้า โดยสรุปประเด็นสำคัญได้ 3 ประการ "นี่คือช่วงเวลา soul searching ฝ่าย "ก้าวหน้า" ของไทยพลาดอะไรบ้าง ต้องขอบอกก่อนว่า นี่คือการประเมินเบื้องต้น คำตอบที่ชัดเจนกว่านี้อาจต้องใช้เวลาทำวิจัยสักพัก แต่วันนี้ ขอประเมินแบบนี้ค่ะ

...พรรคประชาชนแพ้แบบราบคาบ ได้คะแนนน้อยกว่าครั้งที่แล้ว แถมคะแนนที่เสียไปตกไปอยู่ในมือของฝ่ายตรงข้าม การที่พรรคกวาดที่นั่งทั้งหมดในกรุงเทพ แต่ไม่ได้เสียงในต่างจังหวัด นั่นไม่ใช่การสูญเสียฐานเสียงนะคะ แต่พรรคประชาชนไม่เคยมีฐานเสียงเลย การได้ที่นั่งมาจากส่วนต่างๆ ของประเทศเป็นเพราะความสามารถส่วนบุคคล บวกกับกระแสพรรคในการเลือกตั้งครั้งที่แล้ว ก็เมื่อกระแสหดหาย และการไม่มีบ้านใหญ่ในต่างจังหวัด นี่คือผลลัพธ์สำคัญของการเลือกตั้งครั้งนี้ พรรคอย่างภูมิใจไทยลงทุนกับฐานเสียงแบบระยะยาวและยั่งยืน ส่วนพรรคประชาชนนั้น แม้เราจะเห็นกระแสตอบรับที่ดีเมื่อมีสมาชิกพรรคลงพื้นที่หาเสียง แต่นั่นไม่ได้เป็นสิ่งที่ค้ำประกันว่าพรรคประชาชนสามารถครองใจชาวต่างจังหวัดได้

ประการที่ 2 การลดลงของเพดานหาเสียง พรรคประชาชนแทบไม่มีต้นทุนในการทำนโยบายประชานิยมที่จะไปแข่งกับพรรคอื่นๆ การเจาะประเด็นทุนเทา และคอร์รัปชั่นในเรื่องเงินประกันสังคมแม้จะหวือหวา แต่คนไทยคุ้นชินกับปัญหานี้และไม่คิดว่าพรรคให้อะไรใหม่ สิ่งที่เป็น trademark ของพรรคประชาชนคือการเปลี่ยนโครงสร้างการเมือง การปฏิรูปหลักๆ ทั้งกองทัพและสถาบันฯ การลดเพดานแบบนี้ทำให้พรรคขาดพลัง ไม่ได้สานต่อการชุมนุมเมื่อปี 2020 พอลดลงมาเล่นเกมประชานิยม ก็สู้พรรคอื่นๆ ที่แม่นเรื่องนี้กว่ามากไม่ได้

ประการที่ 3 การโหวตให้อนุทินเป็นนายกในรอบที่แล้ว คือความผิดพลาดอย่างมหันต์ เป็นการต่อชีวิตอนุทินให้กลับมามีแต้มต่อ เป็นการเปิดโอกาสให้อนุทิน "ทดลอง" จัดตั้งรัฐบาลระยะสั้น ที่ขนเอา "แทคโนแครต" มาอุ้มพรรค ช่วยสร้างภาพลักษณ์ทันสมัยให้กับกลุ่มฐานเสียงบ้านใหญ่ พรรคประชาชนก็รู้ว่าเกมนี้พลาด เลยจัดทำ The Professionals มาแข่ง แต่ก็สายเกินไป ที่สายไปกว่านั้นคือการทำลายศรัทธาของหลายคนที่มีต่อพรรคต่อการต่อชีวิตให้อนุทิน ส่วนพรรคเพื่อไทย นี่คือ end of the road ของชินวัตร เมื่อขึ้นสูงสุด ก็ลงสู่ต่ำสุด แม้เข็นเอายศชนันมาเป็นนอมินี แต่ก็ไม่เพียงพอ แบรนด์ชินวัตรขายไม่ได้อีกแล้ว ที่ขายไม่ได้เพราะเพื่อไทยข้ามขั้ว แต่เป็นการตัดสินใจที่ผิดอย่างมาก เพราะวันนี้ เราไม่สามารถ locate เพื่อไทยได้ว่าอยู่ตรงไหน? ไม่ใช่ฝั่งเสรีนิยมแน่ๆ และแม้จะอยากไปอยู่กับอนุรักษ์นิยม เจ้าไทยก็มีตัวเลือกที่ดีกว่าคืออนุทิน ไม่นับว่านางแบกคือตัวถ่วงให้พรรคพังด้วย

คำถามสำคัญคือ จากนี้อีก 8 ปี พรรคส้มต้องทำอย่างไรให้กลับมาใหม่ได้ เมื่อวานนี้ ทั้งธนาธรและปิยบุตรเป็นมนุษย์ล่องหน ทั้ง 2 คนมีพันธะในการออกมาขอโทษประชาชนกับความพ่ายแพ้ครั้งนี้ เพราะไม่ใช่พรรคที่แพ้ แต่ประเทศไทยก็แพ้ด้วยค่ะ"

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก เฟซบุ๊ก Pavin Chachavalpongpun