วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569 อัษฎางค์ ยมนาค หรือเอ็ดดี้ นักวิชาการอิสระ โพสต์เฟซบุ๊ก ระบุว่า “ประชาธิปไตยภาคพิสดาร?”

การนำข้ออ้างเรื่อง "ความไม่ชอบมาพากลของการเลือกตั้ง" (เช่น เรื่อง QR Code บนบัตรที่อาจละเมิดสิทธิการลงคะแนนลับตาม รธน. มาตรา 85) มาเป็นเหตุผลในการ "ตั้งนายกฯ เพื่อยุบสภา" นั้น หากวิเคราะห์แยกแยะระหว่าง "ตัวปัญหา" กับ "วิธีการแก้ปัญหา" จะพบความย้อนแย้งทางตรรกะและกฎหมายหลายจุด

1) การใช้ "อำนาจบริหาร" แก้ "ปัญหากฎหมาย"

ถ้าการเลือกตั้งไม่บริสุทธิ์ยุติธรรม หน้าที่ในการสั่งให้ "เลือกตั้งใหม่" คืออำนาจของ "ศาลรัฐธรรมนูญ" หรือ "กกต." (แจกใบแดง/ใบส้ม หรือสั่งโมฆะ) ไม่ใช่อำนาจของนายกรัฐมนตรี

การให้นายกฯ ยุบสภา เป็นการแก้ปัญหาด้วยวิถีทางการเมือง ซึ่งเท่ากับยอมรับกลายๆ ว่ากระบวนการยุติธรรมปกติ (ศาล/กกต.) ไม่ทำงาน หรือหวังพึ่งไม่ได้ จึงต้องใช้แท็กติกนี้แทน

2) ปริศนาไก่กับไข่

หากการเลือกตั้งมีปัญหาจนถึงขั้นต้องเลือกตั้งใหม่ "สส. ชุดนี้" (ที่มาจากการเลือกตั้งที่มีปัญหานั้น) เอาความชอบธรรมจากไหนมาโหวตเลือกนายกฯ?

ถ้าการเลือกตั้งเสีย สส. ก็ต้องเสียสถานะไปด้วย การให้ สส. (ซึ่งเป็นผลไม้พิษ) มาโหวตเลือกนายกฯ ย่อมขัดแย้งในตัวเองว่า "คุณยอมรับอำนาจของ สส. ชุดนี้เฉพาะตอนโหวตนายกฯ แต่ไม่ยอมรับผลเลือกตั้งในภาพรวม

3) ความสิ้นเปลืองโดยใช่เหตุ

กระบวนการเลือกนายกฯ ต้องมีการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งคณะรัฐมนตรี ถวายสัตย์ฯ ฯลฯ หากทำทั้งหมดนี้เพียงเพื่อจะ "ยุบสภา" ในวันรุ่งขึ้น เป็นการทำให้กระบวนการบริหารราชการแผ่นดินกลายเป็น "พิธีกรรม" ที่สูญเสียทรัพยากรและเวลาโดยไม่จำเป็น สู้รอคำวินิจฉัยศาลให้เลือกตั้งโมฆะจะเป็นทางตรงกว่า

4) การโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีเพียงเพื่อจะใช้อำนาจนั้น "ยุบสภา" เป็นสถานการณ์ที่ "ผิดเพี้ยน"

ในหลักการปกครองระบอบประชาธิปไตย ซึ่งเป็นการดูถูกผู้มีสิทธิเลือกตั้ง และทำให้กระบวนการประชาธิปไตยกลายเป็นเพียงเกมที่นักการเมืองเล่นกันเองโดยไม่สนใจต้นทุนของประเทศ (ค่าจัดการเลือกตั้งแต่ละครั้งหลายพันล้านบาท)

5) การผิดเพี้ยนใน "กลไกการถ่วงดุลอำนาจ"

อำนาจยุบสภา เป็น "วาล์วนิรภัย" ที่นายกรัฐมนตรีใช้เมื่อเกิดทางตันทางการเมือง อำนาจยุบสภาไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อใช้เป็นแท็กติกในการจัดสรรเก้าอี้ดนตรี นี่คือการใช้กฎหมายตามตัวอักษร แต่ขัดแย้งกับ "เจตนารมณ์ของกฎหมาย" อย่างสิ้นเชิง เพราะ

6) การลดทอนคุณค่าของสถาบันนายกรัฐมนตรี

นายกรัฐมนตรีคือประมุขฝ่ายบริหาร เป็นตำแหน่งที่มีเกียรติและมีความรับผิดชอบสูงสุด แต่การเสนอชื่อคนมาเป็นนายกฯ เพียงเพื่อเซ็นยุบสภาแล้วจบกันไป เป็นการลดทอนตำแหน่งนายกฯ ให้เหลือเป็นเพียง "ตัวกดปุ่มระเบิด" ขาดความศักดิ์สิทธิ์และความสง่างามในการเป็นผู้นำประเทศ