29 มีนาคม 2569 จากกรณีที่ นายพีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค อดีตรมว.พลังงาน ออกมาตั้งคำถามถึงบทบาทของกระทรวงพาณิชย์ (พณ.) ในการควบคุมราคาน้ำมัน โดยระบุว่าน้ำมันถือเป็นสินค้าควบคุมตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ กระทรวงพาณิชย์จึงมีอำนาจตรวจสอบการขึ้นราคาน้ำมันได้เช่นเดียวกับสินค้าอื่น พร้อมกับวิพากษ์วิจารณ์ นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รมว.พาณิชย์ ที่ออกมาบอกว่าไม่มีอำนาจ ว่าอาจเข้าข่ายละเว้นการปฏิบัติหน้าที่

ล่าสุด กองกฎหมาย กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ ได้ออกมาชี้แจง โดยอ้างอิงคำพิพากษาคดีปกครอง สำคัญ 2 คดี ได้แก่ คดีดำที่ 1872/2556 และคดีแดงที่ 1937/2561 ซึ่งมีประเด็นพิจารณาว่า คณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ (กกร.) ละเลยต่อหน้าที่ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ.2542 กรณีไม่ควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิงหรือไม่

ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 21 กันยายน 2561 ว่า แม้น้ำมันเชื้อเพลิงจะถูกกำหนดให้เป็นสินค้าควบคุม ตามประกาศ กกร.ปี 2555 เนื่องจากเป็นสินค้าจำเป็นต่อการครองชีพและส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าอื่น และแม้ กกร.จะมีอำนาจตามมาตรา 25 และ 26 ในการกำหนดราคาซื้อ - จำหน่าย หรืออัตรากำไรสูงสุดก็ตาม แต่เนื่องจากคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2534 อนุมัติให้ยกเลิกการควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง ให้ราคาเป็นไปตามกลไกตลาดเสรี และสะท้อนต้นทุนที่แท้จริง ประกอบกับมีหน่วยงานที่กำกับดูแลด้านพลังงานโดยเฉพาะอยู่แล้ว ศาลจึงชี้ว่า กกร.ไม่มีหน้าที่กำหนดราคาจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงแต่อย่างใด ขณะที่ศาลปกครองสูงสุดพิพากษายืน ตามคำพิพากษาศาลปกครองกลาง

นอกจากนี้ กรมการค้าภายใน ยังอ้างอิงคำวินิจฉัยของผู้ตรวจการแผ่นดิน ที่ระบุไปในทิศทางเดียวกันว่า แม้ พ.ร.บ.ว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ.2542 จะให้อำนาจ กกร.ออกประกาศกำหนดสินค้าควบคุมได้ แต่สำหรับน้ำมันเชื้อเพลิงนั้น มีกฎหมายเฉพาะที่ให้อำนาจกระทรวงพลังงาน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำกับดูแลโดยตรง ส่วนบทบาทของ กกร.คือการตรวจสอบการแจ้งราคาและการแสดงราคาตามที่กระทรวงพลังงานกำหนดเท่านั้น

- 006