วันที่ 1 เม.ย.2569 นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน โพสต์ผ่านเฟชบุ๊ก ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ -Natthaphong Ruengpanyawut ระบุว่า ญัตติด่วนเรื่อง PM2.5 ในสภาวันนี้ ผมอยากใช้โอกาสนี้สื่อสารตรงไปตรงมากับนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นเรื่องเดิมที่ 3 รัฐบาล 3 นายกรัฐมนตรียังไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ดีพอ อีกทั้งสถานการณ์กลับแย่มากยิ่งขึ้น

ช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา หลายคนคงได้เห็นข่าวเด็กที่เชียงใหม่เลือดกำเดาไหลจากผลกระทบของฝุ่นพิษ สะท้อนว่าปัญหานี้กำลังกัดกินชีวิตคนไทยตั้งแต่เด็กเล็กไปจนถึงผู้สูงอายุ และย้ำเตือนเราว่า วิกฤตนี้ได้เข้าสู่ระดับที่ไม่อาจปล่อยให้ยืดเยื้อได้อีกต่อไป

ย้ำให้ชัดว่า PM2.5 ไม่ใช่ปัญหาใหม่ เราพูดเรื่องนี้กันมาตั้งแต่สภาชุดที่ 25 ต่อเนื่องมาถึงชุดที่ 26 และวันนี้ก็ยังต้องกลับมาพูดซ้ำอีก ทั้งที่ประเทศไทยเปลี่ยนนายกรัฐมนตรีมาแล้วหลายคน แต่เรายังไม่สามารถแก้ปัญหานี้อย่างเป็นระบบและที่ต้นตอได้เลย สิ่งที่น่ากังวลยิ่งกว่าคือ เราเห็นสัญญาณล่วงหน้าชัดเจน แต่รัฐกลับไม่ลงมือทันเวลา

24 มีนาคม จุดความร้อนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เกิน 2,000 จุดในไทย และเกิน 9,000 จุดในประเทศเพื่อนบ้าน พร้อมกับ 3 จังหวัดแรกที่เข้าสู่ระดับอันตราย ค่า PM2.5 พุ่งขึ้นเป็น 81.9 สำหรับพวกเรา นั่นคือสัญญาณเตือนชัดเจนว่ารัฐต้องประกาศเขตภัยพิบัติและระดมกำลังเข้าไปยับยั้งทันที

แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือความเงียบ ปล่อยให้เจ้าหน้าที่ภาคสนาม ท้องถิ่น อาสาสมัคร และประชาชน ต้องเผชิญหน้ากับวิกฤตนี้ตามลำพัง เพียง 2 วันหลังจากนั้น หลายจังหวัดเข้าสู่พื้นที่สีแดง และล่าสุดวันนี้ 1 เมษายน ยังมีถึง 9 จังหวัดในภาคเหนือที่อยู่ในระดับอันตราย โดยบางพื้นที่ต้องอยู่กับอากาศพิษต่อเนื่องถึง 7 วัน

ในช่วงเวลาเพียง 10 วันที่ผ่านมา ประเทศไทยมีพื้นที่เผาไหม้เพิ่มขึ้นถึง 3.7 ล้านไร่ หรือเฉลี่ยวันละเกือบ 400,000 ไร่ เมื่อมองลึกลงไปพื้นที่เผาไหม้จำนวนมากอยู่ในเขตป่าสงวนและป่าอนุรักษ์ แต่หน่วยงานท้องถิ่นที่ต้องรับภาระกลับไม่มีงบประมาณเพียงพอ อุปกรณ์ไม่พร้อม เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครต้องเสี่ยงชีวิตทำงานโดยขาดทั้งเครื่องมือและสวัสดิการที่เหมาะสม วันนี้เรายังต้องสูญเสียเจ้าหน้าที่ดับไฟป่าที่อำเภอแม่ริมจากความเหนื่อยล้าสะสม ผมขอแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อครอบครัวของผู้เสียชีวิต และขอตั้งคำถามต่อรัฐบาลอย่างตรงไปตรงมาว่า เหตุใดคนที่เสี่ยงชีวิตเพื่อปกป้องอากาศของพวกเรายังต้องพึ่งการบริจาคเพียงหลักสิบบาทเพื่อซื้อประกันชีวิต รัฐไม่สามารถดูแลพวกเขาได้จริงหรือ

ขณะเดียวกัน ปัญหานี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในประเทศ จุดความร้อนในประเทศเพื่อนบ้านมีมากกว่าไทยถึง 3 เท่า และเชื่อมโยงกับการเผาในภาคเกษตร โดยเฉพาะการปลูกข้าวโพดในห่วงโซ่อุปทานที่ส่งเข้ามาในประเทศไทย นี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่รัฐบาลต้องตรวจสอบอย่างเข้มงวดว่าสินค้าที่นำเข้าไม่ได้มาจากการเผา เพราะเราไม่สามารถเข้มงวดกับเกษตรกรไทย แต่กลับปล่อยให้สินค้าที่มีต้นตอมาจากการเผาไหลเข้าประเทศได้

ในอีกด้านหนึ่ง พี่น้องเกษตรกรจำนวนมากไม่ได้อยากเผา แต่การไม่เผาหมายถึงต้นทุนที่สูงขึ้น ทั้งค่าเครื่องจักรและราคาน้ำมัน ขณะที่ราคาผลผลิตไม่ได้เพิ่มขึ้นตาม คำถามสำคัญคือ รัฐมีมาตรการช่วยเหลือที่เพียงพอแล้วหรือยัง เพื่อให้พวกเขาสามารถเปลี่ยนวิธีการผลิตได้โดยไม่ต้องแบกรับภาระเพิ่ม

ทั้งหมดนี้สะท้อนชัดว่า ปัญหา PM2.5 ไม่ใช่แค่เรื่องสิ่งแวดล้อม แต่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจ การเกษตร สาธารณสุข และความร่วมมือระหว่างประเทศ ซึ่งประเทศไทยมีข้อมูล เทคโนโลยี และองค์ความรู้เพียงพอแล้ว สิ่งเดียวที่ยังขาดคือการตัดสินใจ และความรับผิดชอบของรัฐบาลในการใช้เครื่องมือที่มีอยู่ให้เต็มที่

ผมจึงขอเสนอไปยังนายกรัฐมนตรีอย่างชัดเจนว่า ต้องเร่งประกาศเขตภัยพิบัติในพื้นที่วิกฤต เพื่อระดมสรรพกำลังอย่างเป็นระบบ เพิ่มงบประมาณและอุปกรณ์ให้ท้องถิ่นและทีมดับไฟป่าโดยทันที จัดสวัสดิการ ประกันความเสี่ยงให้เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครทุกคนอย่างครบถ้วน ควบคุมและตรวจสอบห่วงโซ่การนำเข้าสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการเผาอย่างจริงจัง เดินหน้าความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านให้เกิดผลเป็นรูปธรรม และออกมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรเพื่อลดการเผาโดยไม่เพิ่มภาระต้นทุน

พร้อมกันนั้น ต้องเร่งผลักดันกฎหมายอากาศสะอาดที่ผ่านความเห็นชอบจากสภาชุดที่แล้วให้มีผลบังคับใช้โดยเร็ว เพื่อให้ประเทศไทยมีเครื่องมือระยะยาวในการปกป้องคุณภาพอากาศของประชาชน