วันที่ 7 เมษายน 2569 ที่สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้เข้าปฏิบัติหน้าที่เป็นวันแรกพร้อมร่วมประชุมหารือเร่งด่วนเพื่อนำผลงานวิจัยและนวัตกรรมมาแก้ไขปัญหาวิกฤตพลังงานและฝุ่น PM2.5 โดยระบุว่าได้รับคำสั่งจากนายกรัฐมนตรีให้เริ่มปฏิบัติงานทันทีแม้จะยังไม่ได้แถลงนโยบายต่อรัฐสภา เนื่องจากสถานการณ์ในปัจจุบันมีความเร่งด่วนและส่งผลกระทบต่อประชาชนอย่างกว้างขวาง โดยจะใช้กลไกของกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (กองทุน ววน.) เป็นหัวใจหลักในการขับเคลื่อนแผนงานวิจัยที่มีอยู่ให้เกิดผลในภาคปฏิบัติอย่างรวดเร็วที่สุด

สำหรับการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 กระทรวง อว. เตรียมระดมนวัตกรรมเพื่อรับมือในพื้นที่เสี่ยง 8 จังหวัดภาคเหนือผ่าน 3 กรอบการทำงานหลักคือการป้องกัน บรรเทา และดูแลสุขภาพ โดยจะใช้แอปพลิเคชัน "ตามรอยเผา" เพื่อระบุต้นตอการเผาป่ารายแปลงควบคู่ไปกับการสนับสนุนการทำฝนหลวงและการดับไฟป่าด้วยเทคโนโลยี นอกจากนี้ยังเร่งกระจายนวัตกรรมป้องกันสุขภาพ เช่น มุ้งความดันบวกและหน้ากากกรองฝุ่น รวมถึงการติดตั้งเซนเซอร์ DustBoy ในศูนย์เด็กเล็กและโรงเรียน (ซึ่งเป็นผลงานของ ศ.ปฏิบัติดร.เศรษฐ์ สัมภัตตะกุล) พร้อมนำระบบ AI เอกซเรย์ทรวงอกมาใช้ตรวจคัดกรองผลกระทบทางสุขภาพของประชาชนในพื้นที่อย่างแม่นยำและรวดเร็ว

ในส่วนของแผนการระยะกลางและระยะยาว รมว. อว. มีเป้าหมายขยายผลงานวิจัยไปสู่มิติเศรษฐกิจยั่งยืน ทั้งโครงการ Net Zero Campus เพื่อลดคาร์บอนในสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ และการส่งเสริมการใช้ไบโอดีเซลและพลังงานสะอาดผ่านระบบนิเวศวิจัยที่เข้มแข็ง รวมถึงการใช้เทคโนโลยีเกษตรแม่นยำเพื่อลดต้นทุนการผลิตและลดมลพิษจากการเผาทางการเกษตร ซึ่งหลังจากช่วงเทศกาลสงกรานต์จะมีการขยายการทำงานของ War Room ไปสู่การช่วยเหลือกลุ่ม SME และการควบคุมราคาสินค้าเกษตรและอาหารผ่านนวัตกรรมเพิ่มผลผลิต เพื่อสร้าง Ecosystem ที่สตาร์ทอัพและผู้ประกอบการไทยสามารถช่วยเหลือกันเองได้ในระยะยาว

ท้ายสุด ศ.ดร.ยศชนัน เตรียมสรุปแนวปฏิบัติการทั้งหมดเพื่อเสนอต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรีในวันที่ 11 เมษายนนี้ โดยย้ำว่าการแถลงนโยบายในวันที่ 10 เมษายนจะเป็นการแถลงควบคู่ไปกับการปฏิบัติการหรือ Action Plan ที่พร้อมลงมือทำทันที เพื่อขอการสนับสนุนงบประมาณกลางและประสานความร่วมมือข้ามกระทรวง ทั้งมหาดไทย พลังงาน และสาธารณสุข โดยมุ่งหวังจะเปลี่ยนภาพลักษณ์ของกระทรวง อว. ให้เป็นกระทรวงที่สำคัญ ที่สามารถใช้ความรู้และนวัตกรรมเข้ามาคลี่คลายวิกฤตของชาติได้ในทุกมิติอย่างมีประสิทธิภาพต่อไป