23 เมษายน 2569 นายสนธิรัตน์ สนธิจิรวงศ์ อดีต รมว.พลังงาน และอดีต รมว.พาณิชย์ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ระบุว่า เปลี่ยนผ่านพลังงาน - ไม่ใช่จะเปลี่ยนหรือไม่ แต่จะเปลี่ยนช้าแค่ไหนในโลกที่ไม่เหมือนเดิม

ผมเพิ่งกลับจากจีนแล้วมีสิ่งหนึ่งที่น่าคิดมาก คือในช่วงที่โลกเผชิญสงครามยืดเยื้อและราคาพลังงานฟอสซิลผันผวนหนัก จีนกลับได้รับแรงกระแทกน้อยกว่าหลายประเทศ บทเรียนนี้น่าสนใจมากสำหรับไทยครับ

เหตุผลสำคัญไม่ใช่แค่เพราะจีนเป็นประเทศใหญ่ แต่เพราะจีนค่อย ๆ เปลี่ยนผ่านพลังงานมาเป็นเวลาหลายปี โดยเฉพาะในภาคขนส่งที่ลดการพึ่งพาน้ำมันลงมาก รถจำนวนมากถูกแทนที่ด้วยรถไฟฟ้า ทำให้ราคาน้ำมันโลกที่พุ่งขึ้นไม่ส่งผลต่อชีวิตประจำวันรุนแรงเท่ากับประเทศที่ยังผูกติดกับน้ำมัน

อีกด้านหนึ่ง จีนลงทุนกับพลังงานหมุนเวียนอย่างจริงจัง ทั้งโซลาร์และลม จนพลังงานไฟฟ้าจากแหล่งในประเทศมีบทบาทมากขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อพึ่งพาพลังงานที่ผลิตเองได้มากขึ้น ก็ยิ่งลดความเปราะบางจากความผันผวนของตลาดน้ำมันและก๊าซโลก

นี่คือจุดที่ไทยควรมองให้ชัด เพราะเรายังพึ่งพาพลังงานฟอสซิลสูงมาก ทั้งน้ำมันนำเข้าและก๊าซธรรมชาติที่ต้นทุนผันผวนตามสงครามและภูมิรัฐศาสตร์ ทุกครั้งที่โลกปั่นป่วน คนไทยก็ต้องรับผลผ่านค่าน้ำมัน ค่าไฟ ค่าขนส่ง และค่าครองชีพที่สูงขึ้น

คำถามจึงไม่ใช่ว่าไทยควรเปลี่ยนผ่านพลังงานหรือไม่ แต่คือเราจะเปลี่ยนช้าแค่ไหนในโลกที่ไม่เหมือนเดิมอีกแล้ว ถ้าเรายังใช้โครงสร้างพลังงานแบบเดิม เราก็จะยิ่งเปราะบางแบบเดิม และต้องจ่าย “ต้นทุนความเสี่ยง” แพงขึ้นเรื่อย ๆ

ทั้งที่จริงแล้ว ไทยก็มีศักยภาพสูงมาก เรามีแดด มีพื้นที่ มีภาคธุรกิจที่พร้อม และมีความต้องการไฟฟ้าสะอาดเพิ่มขึ้นจากอุตสาหกรรมใหม่ ๆ ถ้าเร่งปลดล็อกกฎระเบียบ ลงทุนโครงข่ายไฟฟ้า และเปิดทางให้พลังงานหมุนเวียนเติบโตได้จริง ไทยก็มีโอกาสลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงนำเข้าได้มาก

บทเรียนจากจีนจึงไม่ใช่เรื่อง “ต้องทำเหมือนจีนทุกอย่าง” แต่คือการเห็นให้ชัดว่า ประเทศที่ลงทุนกับไฟฟ้า พลังงานหมุนเวียน และการพึ่งพาแหล่งพลังงานในประเทศมากขึ้น จะมีภูมิคุ้มกันมากกว่าประเทศที่ยังผูกอนาคตไว้กับน้ำมันและก๊าซจากนอกประเทศ

ในวันที่โลกพลังงานกำลังเปลี่ยนอย่างรวดเร็ว ไทยควรใช้ช่วงเวลานี้เร่งคิด เร่งลงทุน และเร่งเปลี่ยนผ่าน เพราะยิ่งช้า เราจะยิ่งจ่ายแพงขึ้น แต่ถ้าเดินทัน เราอาจเปลี่ยนวิกฤตพลังงานโลกให้กลายเป็นโอกาสของประเทศได้เหมือนกัน

#สนธิรัตน์

- 006