วันที่ 2 มิถุนายน 2569 นพ.วีระพันธ์ สุวรรณนามัย สมาชิกวุฒิสภา(สว.) โพสต์เฟซบุ๊คระบุถึงประเด็น "อาสาพยาบาล" ว่า   อาสาพยาบาลกับภาระงานที่เป็นไปไม่ได้  ระบบที่ออกแบบมาพร้อมความล้มเหลวตั้งแต่ต้น!

ผมนั่งดูตัวเลขจาก Health Data Center ณ วันที่ 9 พฤษภาคม 2569 แล้วรู้สึกหนักใจมาก (ลงใน Hfocus 31 พ.ค.2569) ตัวเลขนี้ประกาศจากกรมสนับสนุนบริการสุขภาพนะครับ ผมไม่ได้ยกเมฆตัวเลขนี้ขึ้นมาเอง https://www.facebook.com/share/p/1ciXtvviUD/

ระบบสาธารณสุขไทยมีกลุ่มเปราะบางในชุมชนที่ต้องได้รับการดูแลเชิงรุกมากกว่า 35 ล้านเคส แบ่งเป็น 4 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ ผู้สูงอายุติดบ้านติดเตียง 244,062 ราย  ผู้ป่วย NCD (เบาหวาน ความดัน ไขมัน) กว่า 28.4 ล้านราย แม่และเด็กอีก 1.81 ล้านราย และผู้ป่วยจิตเวช/ยาเสพติด 4.5 ล้านรายอย่าอ่านตัวเลขนี้ผ่านไปเฉยๆ ครับ ผมชวนทุกท่านคิด ตัวเลขที่ต้องจับตาให้ดีคือ ระบบจะมี อาสาพยาบาลเริ่มต้นตามที่กระทรวงประกาศ 7,255 คน แปลว่าแต่ละคนต้องรับผิดชอบเฉลี่ย 4,830 เคสลองคิดดู ถ้าคุณทำงานวันละ 8 ชั่วโมง 5 วันต่อสัปดาห์ 

แค่จะเดินเยี่ยมบ้านผู้ป่วยติดเตียงเพื่อประเมินและดูแลเบื้องต้นให้ครบทุกเคสสักเดือนละครั้ง ก็เป็นไปไม่ได้แล้ว อย่าพูดถึงการติดตาม วัดความดัน ดูแลแผล ฟื้นฟูสมรรถภาพ และบันทึกข้อมูลอีกต่อไป 

ยิ่งไม่ต้องพูดถึงผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติด ที่ต้องการทักษะเฉพาะทางสูงในการดูแล เพราะหากจัดการผิดพลาด อาจเป็นอันตรายได้ทั้งต่อตัวผู้ป่วยเองและผู้ดูแล

กระทรวงสาธารณสุขประกาศค่าตอบแทน อสพ. ไม่ต่ำกว่า 15,000 บาทต่อเดือน ซึ่งเป็น full-time จ้างงาน 2 ปี ต้องมีวุฒิปริญญาตรี 15,000 บาท กับ 4,830 เคส ต่อคน คิดในแง่ อสพ. เงินแค่ตัวเลขนี้ไม่ใช่แค่ "น้อย" แต่คือการออกแบบระบบที่ล้มเหลวตั้งแต่วันแรกและเป็นไปไม่ได้เลย ผมย้ำว่าเราไม่ได้ขาดแคลนแค่คน เราขาดความจริงใจในการออกแบบงบ ประมาณ

ถ้าใครสมัคร อสพ. แล้วอ่านโพสต์นี้อยู่ ผมอยากบอกว่า ไม่ใช่ความผิดของคุณที่จะทำงานไม่ไหว ระบบมันถูกออกแบบมาให้ทำไม่ได้ตั้งแต่ต้น ยังไม่นับรวมการดูแลให้คำแนะนำแล้วแต่กลับถูกฟ้องอีก เช่นทำแผลแต่สุดท้ายแผลติดเชื้อถูกตัดขา ขอถามว่า อสพ. จะเป็นจำเลยเองหรือใครจะมาเป็นจำเลยให้ แต่หากคิดในแง่งบประมาณที่ต้องใช้เพื่อโครงการนี้ รัฐจะผลิต อสพ. ให้ได้ 28,000 คนในปี พ.ศ.2571 ลองคูณ 15,000 บาทต่อคนดูนะครับว่า เราต้องใช้งบประมาณอีกเท่าไหร่กับโครงการใหม่

ในขณะที่ รพ.ต่างๆ กำลังประสบปัญหาขาดงบประมาณอยู่ในขณะนี้ เงินบำรุงที่จะนำมาจ่ายค่าตอบแทนบุคลากรยังไม่มี แต่รัฐจะมีงบประมาณใหม่มาจ่ายให้ อสพ.  สิ่งที่ประเทศนี้ต้องการไม่ใช่แค่ "อาสา" อีกต่อไป แต่คือบุคลากรสาธารณสุขปฐมภูมิที่ได้รับค่าตอบแทนสมศักดิ์ศรี มีสัดส่วนภาระงานที่ทำได้จริง และมีระบบรองรับที่มั่นคง คนทำงานมีอยู่แล้วครับ ทั้ง อสม. ล้านกว่าคน และ Care Giver อีกต่างหาก ยังไม่นับหน่วยปฐมภูมิต่าง ๆ ที่พร้อมทำงานและมีทักษะที่ดี 

ฝึกพวกเขาให้เก่งขึ้น เพิ่มรายได้ให้พวกเขา ผมว่าเขาพร้อมที่จะช่วยรัฐดูแลกลุ่มเปราะบางอย่างเต็มที่  สุขภาพของคนไทยอีก 35 ล้านคน ขึ้นอยู่กับว่าเราตัดสินใจอย่างไร ใจเย็นๆ ฟังเสียงเตือนจากผู้หวังดีก่อน 

ผมเตือนด้วยความปรารถนาดีจริงๆ ไม่มีผลประโยชน์ใดทางการเมืองเลย  ขอให้ทุกท่านแข็งแรงและมีความสุข

นพ.วีระพันธ์ สุวรรณนามัย 

รองประธานกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา

สมาชิกวุฒิสภา