l เข้าใจ “ปัจจัย 4” รับใช้มนุษย์ให้ดำรงชีวิตอยู่ได้ : มิใช่ เป็นเป้าหมายสูงสุดของชีวิตเรามาทำความเข้าใจ ชีวิตมนุษย์ > จากเรื่องสำคัญของชีวิต คือ ปัจจัย 4 เพราะชีวิตมนุษย์ จะใช้เวลาเกือบทั้งชีวิต ในเรื่องของปัจจัย 4

l ปัจจัย 4 : เป็นสิ่งที่มนุษย์จำเป็นต่อการดำรงชีวิต โดยไม่ต้องพึ่งสิ่งอำนวยความสะดวกอื่นๆ เช่น คอมพิวเตอร์ รถยนต์ ไฟฟ้า โทรศัพท์ เป็นต้น โดยปัจจัยทั้ง 4 อย่างนี้ มนุษย์ไม่สามารถขาดได้ เพราะเมื่อขาดแล้วอาจส่งผลต่อการดำเนินชีวิต

1.มนุษย์ต้องการอาหาร บริโภคเพื่อเสริมโภชนาการให้แก่ร่างกาย อาหารมักมาจากพืชหรือสัตว์ และมีสารอาหารสำคัญ ได้แก่ คาร์โบไฮเดรต ไขมัน โปรตีน วิตามิน แร่ธาตุ

2.มนุษย์จำเป็นอย่างยิ่ง ที่จะต้องมีที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต เพื่อปกป้องร่างกายจากฝน ลม หรือสัตว์ร้ายต่างๆ ที่จะมาทำอันตรายต่อมนุษย์เอง

3.มนุษย์จำต้องมีเครื่องนุ่งห่มไว้เพื่อป้องกันอากาศหนาว เย็น แสงแดด การกระแทกกระทบวัตถุอื่น ฯลฯ

4.มนุษย์จำเป็นต้องใช้ยารักษาโรค เพราะมนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีโรคภัยไข้เจ็บ เพื่อบรรเทาอาการเมื่อ
เจ็บป่วยหรือเพื่อให้หายขาดจากโรคที่ตนเจ็บป่วยอยู่ หรือเพื่อเสริมสร้างและซ่อมแซมสิ่งที่เสียหาย ผุพังไป และ
นำกลับมาใช้ได้เหมือนปกติ

l เรื่องปัจจัย 4 เป็นเรื่องที่เข้าใจง่าย : แต่คนส่วนใหญ่ ไม่เข้าใจ

ปัจจัย 4 ใช้เพื่อส่งเสริมสนับสนุน การดำรงชีวิตของมนุษย์ ตามความจำเป็นของธรรมชาติ และสังขาร แต่ระบบทุนบริโภค วัตถุนิยม ที่ครอบงำโลก ประเทศ สังคม และชีวิตคน เป็นตัวการและเหตุปัจจัยใหญ่ ที่ทำให้มนุษย์ถูกครอบงำ เพื่อผลประโยชน์ทางตรงและอ้อมของระบบทุนฯทำให้ “ความคิดของคน” เข้าใจผิด และต้องลงทุนทั้งชีวิต เพื่อให้ได้มา ทั้งปัจจัย 4 และส่วนที่เกินจริง

l การจักเข้าใจจริง ถูกต้อง : ต้องใช้ความรู้ สติ ปัญญา ความจริงของมนุษย์มาทำความเข้าใจ

มนุษย์เป็นสัตว์สังคม ต้องมีครอบครัว พี่น้องญาติมิตร เพื่อนฝูง ชุมชน และสังคมการที่ “ตัวเรา” เข้าใจถูกต้องแล้ว เรายังจำเป็นต้องสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องต่อครอบครัว ผู้อื่น และสังคมทั้งหมด หากขาดความเข้าใจ เหตุปัจจัย ความจำเป็นที่แท้จริง “เราก็จะถูกครอบงำ” ด้วย โลภ โกรธ หลง

l ชีวิตมนุษย์ มีคุณค่าความหมาย มากกว่าเรื่องปัจจัย 4

มาสโลว์ (Maslow) - ความต้องการในด้านต่างๆ ของคน

- ทางด้านร่างกาย (Basic Physioloyical Need)

- ปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญ อากาศ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม การพักผ่อน การขับถ่าย

- ความปลอดภัย (Safe and Security Need) ความมั่นคง

- ความรักความเป็นเจ้าของ Love and Belonging Need ความต้องการทางสังคม

- การยอมรับนับถือ Esteem Need ความเคารพนับถือจากผู้อื่น respect from others

- ความต้องการบรรลุศักยภาพสูงสุดแห่งตน Self Actualization Need

l แล้ว “ปู่จิ๊บ “ ต้องการอะไร? การใช้ปัจจัย 4 และ 5 มาเสริมให้บรรลุความต้องการอย่างไร ?

ต้องสารภาพว่า ความต้องการของชีวิต ปรับเปลี่ยน พัฒนา ไปตามความรู้ความเข้าใจของชีวิตในแต่ละช่วงแต่ด้วยพื้นฐานการเลี้ยงดูของพ่อแม่ การสอนของโรงเรียนครู คำสอนของวัดพระพุทธศาสนา ความคิดและการปฏิบัติของตัวเอง : อยู่ในกรอบที่ดี และการเรียนรู้พัฒนา แบบค่อยเป็นค่อยไป การคิดดีทำดี เพื่อตนเอง ผู้อื่นและส่วนรวม กับการใช้ชีวิตอย่างพอเพียง ประหยัดมัธยัสถ์ ในส่วนตัวบนพื้นฐานของการมีความสุข “สุข : ตั้งแต่เริ่มคิดดีทำดี, ระหว่างการทำงาน, และเสร็จงาน” มีความเข้าใจชัดและสมบูรณ์ เมื่อกาลเวลาผ่านไป ในวัยใกล้เกษียณ มาถึงวัย 70

l กล่าวรูปธรรม สำหรับชีวิตของปู่จิ๊บ ต่อ : เรื่อง ปัจจัย 4

l 1.บ้านที่อยู่อาศัย เริ่มจาก บ้านในครรภ์มารดา >อาศัยในอ้อมอกแม่ > เปลไกว (นอนเดียว)

> (นอนกับพี่น้อง) เตียงมีตาข่าย > ที่นอน ดันล้อป >

> (มาเรียนต่อที่กรุงเทพฯ) นอนเตียงในห้องเดียว (บ้านญาติ, หอพัก, พรรคสังคมนิยมฯ)

> (ตอนเข้าต่อสู้ในป่าฯ) > นอนเปลผูกกับต้นไม้ มีมุ้ง (ยุงและทาก) เตียงไม้ไผ่

> เตียงไม้ไผ่ มีถาดถ่านร้อน ยามหน้าหนาวจัด > นอนเปลกางมุ้ง แบบจรยุทธ์ และในฐานที่มั่น

> ออกจากป่า > ห้องเล็กๆ ในแฟลตดินแดง > ในแคมป์ก่อสร้าง บ้านพัก > บ้านภาณุ

l 2.อาหาร : เช้าไข่ กลางวัน อาหารกล่อง และอาหารโรงเรียน เย็นอาหารที่บ้าน (แม่ทำ) และอาหารเป็ดไก่หมู ซาลาเปาฯ ตอนตรุษจีนฯ ภัตตาคารพงหลี (โต๊ะแชร์) ฯลฯ พื้นฐาน ภาวะปกติ กินง่ายๆ ประหยัด ราคาไม่แพง กินจนหมด หากเหลือ จะใส่กล่องกลับตอนเข้าป่า : อาหารน้อย เน้นข้าว ผัก มีเนื้อน้อย ยกเว้น ตอนอยู่ฐานที่มั่น ค่อนข้างสมบูรณ์กินอาหารได้ทุกอย่างและมีความรู้สึกอร่อย ได้ทุกรสชาติ บางอย่าง ตอนเด็กๆ ไม่กิน เช่น มะเขือฯ แต่ ตอนโต กินได้อร่อย แต่ต้องเน้นอาหารร้อนฯ

l 3.เครื่องนุ่มห่ม เสื้อผ้า ชุดนักเรียน (ตอนเด็กๆ ใช้ของพี่ แต่ต่อมา ก็ใช้ของใครของมัน) หนังสือเรียน (ใช้ของพี่ ที่เรียนก่อนปีหนึ่ง) แต่มาเรียนกรุงเทพฯ ชุดนักเรียน ชุดนิสิต มีไม่กี่ตัว ตอนทำงาน ก็มีชุดทำงาน ชุดธรรมดา มีไม่กี่ชุด จนมาถึงปัจจุบัน (ยังเอาของลูกๆ มาใช้) แต่งชุดต่างๆ ง่ายๆ เน้นสะอาด ไม่เน้นเรื่องสวยๆ งามๆ (เพราะใจงามอยู่แล้ว) แต่เน้นราคาไม่แพง

l 4.ยารักษาโรค ตอนเด็กๆ แข็งแรงดี และไปเรียนทุกวัน แม้ไม่สบายตอนเข้าป่า เป็นไข้ป่า (ไข้มาเลเรีย) พยาบาลแดงแทงเข็มฉีดยา จนมีรูพรุนเต็มแขน ออกมา เป็นภูมิแพ้ รักษากับหมอใหญ่ชื่อดัง หลายปี ไม่หาย มาหายด้วยการออกกำลังกายประจำ

มีการตรวจโรคประจำ กินอาหารมีผักผลไม้ และการบริหารร่างกาย และเดินประจำ รวมทั้งการนอน โดยรวมประมาณ 7-8 ชั่วโมง รวมทั้งการงีบ หลังกินข้าวกลางวัน

l การนอน จะนอนบนพื้นไม้กระดาษ ตอนไม่ดึกตื่นเช้า ประมาณ 3 ทุ่ม และตื่ ตีสาม และมีตารางชีวิตประจำวัน ทำงานวันละสิบชั่วโมง (อย่างน้อย) และทำด้วยความรักและความสุข มีชีวิตอยู่ มุ่งทำความดี สร้างสังคมดี (โคตรยาก) เอาปัจจัย 4 รับใช้ การทำงานให้ส่วนรวมด้วยความสุข