l ภาคแรก ปฐมวัย วัยรุ่น วัยเรียน วัยผู้ใหญ่

1.จุดเริ่ม

๑๔ ตุลาคม ๒๕๑๖ ชีวิตกิจกรรมในจุฬาฯ เตรียมอุดมพญาไท เปลี่ยนชีวิตครั้งที่สำคัญเรามีเป้าหมาย :ต้องทำงานใหญ่ และทำให้สำเร็จ ในเวลาอันรวดเร็วกระบวนการนักศึกษาประชาชน ทำอะไรกัน เยอะมาก :ตั้งกลุ่ม องค์กร พรรคการเมืองฯ

2.จุดเปลี่ยน

๑.ประสบการณ์ภาคประชาชน แพง ใช้เวลา ชีวิตของเพื่อนมิตรประชาชนผู้กล้า จากแนวทางที่ผิดพลาดความอ่อนด้อย ในแนวความคิด ความรู้ การขาดประสบการณ์ ขาดการสรุปบทเรียนเหตุการณ์ที่ผ่านมา การยึดกุมความคิดอคติ จากคนรุ่นเก่า การแทรกของลัทธิการเมือง และประเทศมหาอำนาจขาดการใช้ปัญญา ที่วิเคราะห์แนวคิดต่างๆ “ทั้งสังคมนิยม เสรีนิยม ทุนนิยมฯ” มาประยุกต์ใช้ ให้สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงของสังคมไทย

ทำให้ “การสนับสนุนของประชาชนลดลง จากมาก มาน้อย และ วางเฉย”

ไม่มีการ พัฒนา (หรือจัดตั้ง) ประชาชนให้มีคุณภาพ อย่างเป็นระบบ เป็นกระบวนการ

และไม่มีแนวทางการแก้ไขระบบและโครงสร้างของสังคม อย่างเป็นขั้นเป็นตอน

๒.การเมืองไทย, พลังประชาชน, ระบบการเลือกตั้ง(ที่ไม่สุจริต เที่ยงธรรม), การรัฐประหาร

พลังของประชาชน แม้จะมีการรวมตัวกันครั้งใหญ่ แต่ไม่มีการจัดตั้ง ไม่มีแนวทางการต่อสู้ที่มีพลังชี้ขาด

จึงทำหน้าที่ได้เพียง พลังเริ่มต้น และพลังหลักในการเปลี่ยนแปลง

แต่ไม่มีศักยภาพ ความสามารถ “เป็นพลังชี้ขาด ในการเปลี่ยนแปลงได้จริง “จึงทำให้ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงไปสู่สังคมประชาธิปไตย เพื่อประชาชนส่วนใหญ่ได้”

พลังที่มีอำนาจ สามารถเข้าสู่อำนาจรัฐได้ มี เพียง ๒ พลัง

หนึ่ง พรรคการเมือง หลายพรรค (ที่มีทุนใหญ่สนับสนุน) โดยระบบเลือกตั้งที่ไม่สุจริตเที่ยงธรรม

สอง กองทัพ ที่ผู้นำมีอำนาจ-ประสบการณ์ : โดยการรัฐประหาร ต่อด้วยการเลือกตั้งตาม (หนึ่ง)

๓.ยุคการเปลี่ยนแปลงใหญ่ทางการเมืองการก่อเกิด “ระบอบทุนสามานย์”

ทุนสัมปทานขนาดใหญ่ ตั้งพรรคการเมือง แนวคิดเข้าสู่อำนาจรัฐ เครือข่ายและระบบสื่อนักวิชาการ และมวลชน รวมทั้งการแทรกแซงระบบยุติธรรม และข้าราชการ อย่างต่อเนื่องมีการประสานอย่างเป็นระบบ ระหว่างพลังภายในประเทศ และพลังจากโลกเสรีนิยมฯ

๔.ฝ่ายทุนใหญ่ นักธุรกิจ การเมือง กองทัพ ข้าราชการ กระบวนการยุติธรรมฯ สื่อใหญ่

มีการปรับตัวให้สอดคล้องกับสถานการณ์และสภาพที่เป็นจริงของสังคม (การซื้อขายเสียงฯ)

ขณะที่ฝ่าย ภาคประชาชน กลุ่มองค์กรภาคประชาสังคม และนักศึกษาฯ มีการปรับตัวได้น้อยขาดปัจจัยในการพัฒนาเปลี่ยนแปลงไปในทางสร้างพลังให้เข้มแข็งเป็นจริงคือ ทุนที่มากพอ การคิดนอกกรอบสร้างสรรค์ งานวิชาการและการวิเคราะห์สรุปแนวทางการต่อสู้ สื่อและการสื่อสารฯ และมวลชนที่มีคุณภาพ ฯลฯ

ในขณะที่ฝ่ายแรกมีค่อนข้างจะพร้อมกว่ามาก

ทำให้ยิ่งนานวันไป ฝ่ายแรกที่เป็นคนส่วนน้อยที่ได้เปรียบ มีดุลกำลังที่เป็นจริงมากกว่ามากซึ่งทำให้มีฐานะบทบาทในการเป็นตัวกำหนด และตัดสิน “ทิศทางที่จะก้าวไปข้างหน้า”

ฉะนั้นดุลอำนาจในสังคม จึงเป็นของกลุ่มแรก มีทั้งความเป็นเอกภาพ และความขัดแย้ง ในบางช่วงบางสถานการณ์ ที่แตกต่างกันและตราบใดที่ยังไม่มีกลุ่มใดมีอำนาจเบ็ดเสร็จ ความขัดแย้งต่อรองผลประโยชน์ยังคงมีอยู่

๔.ในการปรับตัวของฝ่ายมีอำนาจฯ ยังมีส่วนที่แตกต่างกัน ที่สำคัญคือ

กองทัพ และพรรคการเมือง (ส่วนที่ปรับได้มากที่สุด คือ ฝ่ายทุนใหญ่ฯ) ด้วยปัจจัยของการเปลี่ยนแปลงของโลก และภายในประเทศที่กรอบความคิด “ประชาธิปไตยแบบเลือกตั้งของไทย” เป็นกระแสหลักการจับตาดูของประชาชน สื่อ และโลก ต่อ “กองทัพ”ที่มีภาพของเผด็จการ และความมั่นคง เป็นหลัก ทำให้ “กองทัพ” มีการปรับตัวได้มากกว่า “พรรคการเมือง” แม้โดยทั่วไป ยังคงมีข้ออ่อนอยู่ไม่น้อย

๕.บทบาทของอดีตผู้นำนักศึกษายุค ๑๔ ตุลา ๒๕๑๖ และหลังฯ มีการเปลี่ยนแปลงหลายทางผู้มาทำงานด้านวิชาการ ภาคการเงิน รวมทั้งภาคธุรกิจ ส่วนใหญ่มีการพัฒนาไปทางที่ดีผู้เข้าสู่การเมืองต้องปรับตัวตามระบบการเมืองเก่า มีส่วนน้อยที่ยังดีด้วยการสังกัดพรรคที่มีคุณภาพ

l ภาคสอง วัยชรา ผู้สูงอายุ

เรื่องที่เรารู้มา รู้ตามหลักการ ตามทฤษฎี โลกของการเปลี่ยนแปลง ที่ไม่มีความแน่นอนอะไรจะเกิด ย่อมเกิดตามเหตุปัจจัย ตามที่มนุษย์ก่อ และตามธรรมชาติของโลกคนรุ่นผม ที่เกิดก่อน หลัง ๒๔๙๒ ไม่น้อยไม่มากไม่เคยผ่านสงครามโลกครั้งที่ ๑ และ ๒ การเปลี่ยนแปลงการปกครอง ๒๔๗๕ ฯลฯ แต่สิ่งที่ได้ประสบด้วยตนเอง ในเหตุการณ์ใหญ่ของไทยและของโลก ภัยพิบัติ รวมทั้งโรคร้ายยังคงมีลักษณะที่เป็นไปตามธรรมชาติ ที่พอคาดการณ์ได้บางส่วน

l แต่ไวรัส COVID-19 ในยุคดิจิทัล ความเร็ว : ได้เปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของประชากรโลกไม่น้อยผลกระทบของการระบาดที่รุนแรง และขาดความรู้ความเข้าใจ : บีบให้เราต้องช้าลง ดังนั้น เมื่อทุกอย่างหยุดกะทันหันเราจึงอยู่ในสภาวะ การชะงักงัน รอคอย อนาคต ตัดสิน ซึ่งต้องใช้เวลาไม่น้อยกว่าเหตุการณ์จะคลี่คลาย : มียา วัคซีนฯ มาแก้ไขวิกฤติได้ทำให้อำนาจในการตัดสินใจถูกกระชากออกไปจากมือเรา และทำให้เราต้องสรุปตนเองใหม่

แต่ขณะเดียวกัน : เราได้อยู่ในจุดที่มีพื้นที่ว่างให้กับการเริ่มต้นใหม่ นี่เป็นโอกาสในวิกฤติใหญ่ : ที่ทำให้เราต้องทบทวน “บทบาทของความเป็นมนุษย์ใหม่“โดยความเป็นปัจเจก เราต้องแสวงหาความรู้ ปัญญาใหม่มากำหนดทางเดินของชีวิต