เมื่อกว่า 3,000 ปีก่อน อีสปไม่ได้เล่านิทานเรื่องนี้ให้นายทาสที่เป็นชาวกรีกได้ฟัง แต่แฟนพันธุ์แท้อันถาวรของอีสปในปัจจุบันได้รับการเข้าฝัน ถึงนิทานอีสปเรื่อง “ราชสีห์ติดจั่น” ดังนี้

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว เป็นยุคสิ่งมีชีวิตทั้งหลายในพิภพ ไม่ว่าจะเป็น เทพ เทวดา มนุษย์และสัตว์ป่าทั้งปวง ต่างพูดภาษาเดียวกันและสื่อสารกันอย่างเข้าใจกระจ่างแจ้ง

ณ ป่าใหญ่แห่งหนึ่ง “ราชสีห์ผู้เป็นเจ้าป่า” ปกครองมวลสัตว์ทั้งหลายได้พลาดพลั้งไป “ติดจั่นสุดแข็งแรงของนายพรานไพร” โดยฝูงสัตว์ป่าจะช่วยกันอย่างไร? ราชสีห์ก็ไม่สามารถหลุดจาก “จั่น” ดังกล่าวได้ สัตว์ป่าทั้งหลายที่ยัง “เคารพบารมีของราชสีห์” ต่างให้สัญญากับเจ้าป่าไว้ว่า “พวกตนจะหาทางช่วยให้ราชสีห์หลุดจากจั่น” แต่อาจจะใช้เวลาอีกสักระยะ

ระหว่างนั้น ได้ขอให้ราชสีห์ตั้ง“นอมินี” เข้ามาบริหารป่าทึบดังกล่าวแทนราชสีห์ไปก่อน

ราชสีห์เห็นชอบด้วย “จึงแต่งตั้งให้แมวไปแจวเรือ ให้เสือไปไถนาและให้ลาเป็นผู้บริหารปกครองสัตว์ป่าทั้งปวง”

แม้จะมีเสือ ช้าง กระทิง แรด และสัตว์ป่าอื่นๆ อีกมากมาย เห็นว่า ผู้ที่ราชสีห์แต่งตั้ง ไม่อาจนำพาสัตว์ป่าอยู่รอดปลอดภัยแต่ก็ไม่มีใครออกมาคัดค้านต่อราชสีห์

กาลเวลาผ่านไป นับวัน นับเดือนและใกล้จะนับปีในไม่ช้า สัตว์ป่าทั้งปวงยังช่วยราชสีห์ “หลุดจากจั่นไม่ได้” ในขณะที่“ลาผู้ถูกใช้ให้ปกครองป่าใหญ่” ก็เป็นนักบริหารที่มีฉากทัศน์ สุดต่ำต้อย ระดับ “ถ่อไม่ถึงน้ำ จ้ำไม่ถึงพาย” ทำให้คุณภาพชีวิตของสัตว์ทั้งปวงในป่าใหญ่ “ชำรุด เสื่อมโทรมและอดอยากกันทั่วหน้า”

แล้ววันหนึ่ง “มนุษย์ผู้สร้างจั่นมหาภัย” ก็ได้ปรากฏตัวขึ้น นอกจากมีมติของนายพรานไพรให้นำตัวราชสีห์ไปถลกหนังแล่เนื้อย่างไฟเก็บไว้เป็นเสบียงของฤดูหนาวที่กำลังมา และไล่ล่าสัตว์ป่าอื่นๆ มาเป็นเหยื่ออีกมากมายอีกต่างหาก

ก่อนที่ราชสีห์และสัตว์ป่าอื่นๆ จะถูกนายพรานถลกหนังแล่เนื้อย่างไฟ ราชสีห์ได้พูดกับตนเองเป็น “ประโยคสุดท้าย” ว่า

“ตูข้าผู้เป็นเจ้าป่า บัดนี้ต้องพบกับชะตากรรมอันสุดเศร้า เพราะอุตริใช้แมวไปแจวเรือ ใช้เสือไปไถนาและใช้ลาบริหารและปกป้องชีวิตสัตว์ป่าทั้งพงไพร ล้วนเกิดจากความโง่เขลาอันสุดประมาณของตูข้า”

นิทานอีสปเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า การใช้ผู้ที่ไม่รู้จักงาน และไม่มีศักยภาพในการบริหารแทนตน สุดท้ายความบรรลัยก็จะตกกับประชาชนทั้งประเทศ

กมลศักดิ์ ตั้งธรรมนิยม