“ไฟโตสเตอรอล (Phytosterols)” เป็นสารที่มาจากพืช ซึ่งจะมีโครงสร้างคล้ายกับคอเลสเตอรอล (cholesterol) ที่ได้จากสัตว์ ไฟโตสเตอรอลพบเฉพาะในพืช เช่น ธัญพืช ผลไม้ พืชตระกูลถั่ว ผัก น้ำมันพืชธรรมชาติที่ไม่ได้ผ่านการกลั่น เช่น น้ำมันถั่ว น้ำมันละหุ่ง น้ำมันรำข้าว และพบได้ในพืชทั่วๆ ไป สารสเตอรอลพืช (Plant sterols) ที่พบมีมากมายแต่ที่พบปริมาณมากได้แก่ beta-sitosterol, campesterol, และ stigmasterol

ไฟโตสเตอรอลที่พบมากในธรรมชาติแบ่งได้เป็นสองกลุ่ม คือ สเตอรอลพืช (plant sterols) เช่น sitosterol และ สตานอลพืช (plant stanols) เช่น sitostanol ซึ่งสารกลุ่มสเตอรอล จะมีความใกล้เคียงกับคอเลสเตอรอล คือมีพันธะคู่ภายในโมเลกุล ในขณะที่สารกลุ่มสตานอล จะเป็นพันธะเดี่ยวซึ่งมีความอิ่มตัวทางเคมีและเป็นชนิดที่มีผลดีต่อสุขภาพ

ไฟโตสเตอรอลกับกลไกการออกฤทธิ์

ไฟโตสเตอรอลสารนี้จะเข้าแข่งขันกับคอเลสเตอรอลในการดูดซึมจากลำไส้เล็ก ส่งผลให้คอเลสเตอรอลจากอาหารในลำไส้เล็กไม่สามารถเข้าสู่ร่างกายได้ จึงทำให้ปริมาณคอเลสเตอรอลในกระแสเลือดน้อยลง The European Foods Safety Authority (EFSA) กล่าวว่า หากมีการรับประทานไฟโตสเตอรอล 1.5-2.4 กรัมต่อวัน ติดต่อกัน2-3 สัปดาห์ จะสามารถลดปริมาณคอเลสเตอรอลในเลือดได้ 7-15%

ปรารถนา ตั้งตรีรัตน์

ศูนย์ทดสอบและมาตรวิทยา

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย