พณ.จับตา‘ทองคำ’ เขย่าส่งออก-ดันค่าบาทผันผวน

นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กล่าวทรวงพาณิชย์ (พณ.) กล่าวว่า ปัจจุบันทองคำเป็นปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อเงินทุน และทิศทางค่าเงินบาท โดยเฉพาะปี 2568 ซึ่งราคาทองคำในตลาดโลกปรับตัวสูง จากความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลกและความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ ส่งผลให้นักลงทุนทั่วโลกเพิ่มสัดส่วนการถือครองทองคำในฐานะสินทรัพย์ปลอดภัย ไทยซึ่งเป็นศูนย์กลางการค้าทองคำของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้รับผลโดยตรง ทำให้การส่งออกและนำเข้าทองคำขยายตัวอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลต่อค่าเงินบาท ทั้งทางตรงและทางอ้อม

ในปี 2568 มูลค่าส่งออกทองคำของไทยเติบโตอย่างโดดเด่น โดยทองคำแท่งมีสัดส่วน 3.8% ของมูลค่าส่งออกรวม ขยายตัวถึง 48.5% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ส่วนใหญ่เป็นการส่งออกเพื่อทำกำไรจากส่วนต่างราคาโลก ด้านปริมาณนำเข้าทองคำแท่งลดลงเล็กน้อย แต่มูลค่ากลับเพิ่มขึ้นตามระดับราคาทองคำที่สูงขึ้น การขยายตัวดังกล่าวสอดคล้องกับราคาทองคำโลกที่ปรับตัวสูงขึ้นจากแรงกดดันเงินเฟ้อและความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ ขณะเดียวกันราคาทองคำในประเทศ ต้นปี 2568 อยู่ที่ประมาณบาทละ 42,500 บาท และปรับเพิ่มขึ้นเป็นบาทละ 65,000 บาท ในช่วงปลายปี หรือเพิ่มขึ้นราว 53% ภายในปีเดียว

นายนันทพงษ์ กล่าวว่า การขยายตัวของการส่งออกทองคำช่วยเสริมเสถียรภาพด้านต่างประเทศ ทำให้ทุนสำรองระหว่างประเทศเพิ่มขึ้นจาก 262,186 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2567 เป็น 305,597 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2568 หรือเพิ่มขึ้น 16.6% ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่า มาจากราคาทองคำสูงขึ้น ทำให้มูลค่าทางบัญชีของทองคำที่ถือครองเพิ่มขึ้น ควบคู่กับการเกินดุลบัญชีเดินสะพัดจากการส่งออกทองคำ

ในด้านอัตราแลกเปลี่ยน ค่าเงินบาท ณ ปลายปี 2568 แข็งค่าขึ้น 9.4% เมื่อเทียบกับต้นปี ลดต้นทุนการนำเข้าสินค้าสำคัญ เช่น น้ำมัน เครื่องจักร และวัตถุดิบ และช่วยบรรเทาแรงกดดันเงินเฟ้อภายในประเทศ แต่การแข็งค่าที่รวดเร็วและสูงกว่าประเทศคู่แข่งในภูมิภาค กระทบความสามารถการแข่งขันของภาคส่งออก โดยเฉพาะสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมรับจ้างผลิต (OEM) ที่มีอัตรากำไรต่ำและแข่งขันด้านราคาเป็นหลัก

นายนันทพงษ์ กล่าวว่า ช่วงที่ราคาทองคำโลกปรับตัวเพิ่มขึ้น นักลงทุนบางส่วนอาจขายทองคำเพื่อทำกำไร ธุรกรรมดังกล่าวมักอ้างอิงราคาทองคำในตลาดโลกที่ซื้อขายเป็นสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐ บางกรณีเมื่อเงินดอลลาร์สหรัฐถูกแลกกลับมาเป็นเงินบาท อาจทำให้เกิดแรงซื้อเงินบาทในตลาดอัตราแลกเปลี่ยนในบางช่วงเวลา และอาจมีส่วนต่อการเคลื่อนไหวของค่าเงินบาทในระยะสั้น นอกจากนี้ค่าเงินบาทยังขึ้นอยู่กับการได้รับอิทธิพลจากปัจจัยเศรษฐกิจมหภาคอื่น เช่น ดุลบัญชีเดินสะพัด นโยบายอัตราดอกเบี้ย และนโยบายการเงินของ ธปท. บางช่วงเวลาที่ราคาทองคำผันผวนมาก มูลค่าธุรกรรมซื้อขายทองคำอาจเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ทำให้กระแสเงินจากธุรกรรมดังกล่าวอาจมีบทบาทต่อทิศทางค่าเงินบาทในระยะสั้น

ทั้งนี้ เพื่อลดผลกระทบจากธุรกรรมทองคำต่อค่าเงินบาท ในปี 2568 ธปท. และเอกชน สนับสนุนการซื้อขายทองคำด้วยสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล เช่น Gold Wallet และ USD Trading เพื่อลดความจำเป็นในการแลกเงินบาทโดยตรง ซึ่งต้องติดตามประสิทธิผลของมาตรการในระยะต่อไป

“เหตุการณ์ในปี 2568 สะท้อนให้เห็นว่า การขยายตัวของมูลค่าการส่งออกที่รวมทองคำอาจไม่สะท้อนความแข็งแกร่งที่แท้จริงของภาคส่งออกไทย ดังนั้นการพิจารณาสถิติการส่งออกที่ไม่รวมทองคำจึงมีความสำคัญต่อการประเมินภาวะเศรษฐกิจและการกำหนดนโยบายอย่างแม่นยำ ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า ได้จัดทำรายงานมูลค่าการส่งออกที่ไม่รวมทองคำ น้ำมัน และยุทธปัจจัยเป็นประจำทุกเดือน เพื่อสะท้อนศักยภาพการส่งออกที่แท้จริงของไทย และสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายที่มีความชัดเจนและแม่นยำมากยิ่งขึ้นในอนาคต” นายนันทพงษ์ กล่าว