นายพูนพงษ์ นัยนาภากรณ์ อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า กรมฯให้ความสำคัญกับการป้องกันและปราบปรามการใช้คนไทยเป็นตัวแทนอำพราง หรือนอมินี เป็นลำดับต้นๆ โดยหนึ่งในประเด็นสำคัญที่กรมฯอยู่ระหว่างร่วมกับกรมที่ดินตรวจสอบ คือ การถือครองอสังหาริมทรัพย์และที่ดินของชาวต่างชาติ ซึ่งตามกฎหมายที่ดินไม่สามารถทำได้ แต่บางกรณีมีการใช้นิติบุคคลบังหน้าเข้าถือครอง และใช้วิธีเปลี่ยนกรรมการหรือผู้ถือหุ้นต่อกันเป็นทอดๆ แทนการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

“จากการตรวจสอบพบว่ามีนิติบุคคลที่คนต่างด้าวถือหุ้นไม่เกิน 49% จึงยังมีสถานะเป็นนิติบุคคลไทย แต่โครงสร้างการถือหุ้นบางแห่งอาจเข้าข่ายใช้คนไทยถือหุ้นแทนคนต่างด้าว เพื่อเข้าถือครองอสังหาริมทรัพย์และที่ดิน ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการตรวจสอบต่อไป” นายพูนพงษ์ กล่าว

นายพูนพงษ์ ระบุว่า ตั้งแต่วันที่ 1 สิงหาคม 2569 กรมฯจะระบุข้อความชี้แจงไว้ในสำเนาบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นที่คัดถ่ายจากกรมฯทุกฉบับ เพื่อให้หน่วยงานและประชาชนเข้าใจสถานะของเอกสารอย่างถูกต้อง โดยข้อความดังกล่าวจะระบุว่า “บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นเป็นเอกสารที่นายทะเบียนรับไว้ตามที่กรรมการบริษัทจัดส่ง การให้คัดสำเนามิใช่การรับรองความถูกต้องแท้จริงของสถานะผู้ถือหุ้น และการพิจารณาว่าบุคคลใดเป็นผู้ถือหุ้นของบริษัท ต้องตรวจสอบจากสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นที่บริษัทเป็นผู้จัดทำและเก็บรักษาไว้” เพื่อให้ทุกหน่วยงานและประชาชนได้ทราบข้อกฎหมายและนำไปกำหนดแนวทางปฏิบัติได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

ทั้งนี้ แนวทางดังกล่าวเป็นไปตามคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด ที่วินิจฉัยว่านายทะเบียนมีหน้าที่เพียงรับและจัดเก็บเอกสาร มิใช่ผู้รับรองสถานะความเป็นผู้ถือหุ้น โดยเอกสารดังกล่าวเป็นข้อมูลที่บริษัทมีหน้าที่นำส่งเพื่อเปิดเผยต่อสาธารณะ ไม่ใช่เอกสารรับรองสถานะความเป็นผู้ถือหุ้น แม้กรมฯไม่มีอำนาจรับรองสถานะผู้ถือหุ้น แต่ยังเฝ้าระวังการนำโครงสร้างนิติบุคคลไปใช้หลีกเลี่ยงกฎหมาย โดยเฉพาะกรณีเปลี่ยนแปลงโครงสร้างผู้ถือหุ้นภายหลังการจัดตั้งบริษัท ซึ่งอาจส่งผลต่อการกำกับดูแลของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

“กรมฯจะตรวจสอบข้อมูลบุคคลผ่านการเชื่อมโยงฐานข้อมูลจากกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย เพื่อป้องกันการแจ้งชื่อผู้ถือหุ้นทิพย์หรือบุคคลที่ไม่มีตัวตนจริง พร้อมสนับสนุนข้อมูลให้หน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมายใช้ประกอบการตรวจสอบและดำเนินการได้อย่างทันท่วงที โดยข้อมูล ณ วันที่ 30 มิถุนายน 2569 มีนิติบุคคลที่จดทะเบียนและยังดำเนินกิจการอยู่รวม 1,004,558 ราย” นายพูนพงษ์ กล่าว