เนื่องจากฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 ขึ้นครองราชขณะอายุประมาณ 12 ขวบเท่านั้น  อำนาจในการปกครองประเทศจึงตกไปอยู่ในมือของ มุทเทมวิยา ซึ่งเป็นมารดาของพระองค์  กับ เสนาบดีระดับสูง หรือ นักบวช

มีบางส่วนคล้ายกับกรณีของ ฟาโรห์ธุทโมเซส ที่ 3 กับพระนางฮัทเชปซุท ที่ พระนางฮัทเชปซุท ผู้มีฐานะเป็นแม่เลี้ยงทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทน   แต่แทนที่ฮัทเชปซุท จะถอยลงจากบัลลังก์เมื่อ ธุทโมเซสที่ 3 เติบโตขึ้นมาพอที่จะปกครองแผ่นดินได้เอง  นางกลับยึดอำนาจไปอย่างหน้าตาเฉยซะงั้น

แต่สุดท้าย  ฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 ก็ได้ขึ้นครองราชปกครองแผ่นดินเมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่  

สิ่งที่น่าสนใจมากกว่านั้นก็คือ  พระองค์อภิเษกสมรสกับ ราชินีไท หรือ ทิเย (TIYE)  ซึ่งแม้จะเป็นลูกของขุนนางใหญ่คนหนึ่ง  แต่ก็เป็นบุคคลธรรมดาที่ไม่มีสายเลือดกษัตริย์ตามกฎมณเฑียรบาล  น่าตั้งข้อสังเกตว่า  พระองค์สามารถจัดการเรื่องการแต่งงานนี้ได้อย่างไรโดยไม่มีใครคัดค้านเลยหรือ

(หัวหน้านักบวช (คนกลาง) ซึ่งเป็นบุคคลสำคัญในพิธีกรรมสำคัญๆต่างๆของฟาโรห์ - ภาพโดยผู้เขียน)

ยิ่งไปกว่านั้น  พระองค์ยังได้สถาปนา ราชินีทิเย ให้สูงส่งขึ้นมา  เทียบเคียงได้กับเทพธิดาแห่งสวรรค์  เหมือนไม่แยแสต่อธรรมเนียมปฎิบัติ และ ต่อบรรดานักบวชผู้คุมกฎทั้งหลาย   สะท้อนให้เห็นว่า  ฟาโรห์อาเมนโฮเทป ที่ 3 มีความคิดเป็นของตัวเองอย่างไม่น่าเชื่อ  และกำลังสร้างฐานอำนาจใหม่ขึ้นในวังหลวงที่ไม่ขึ้นต่อชนชั้นขุนนางเก่า  และ นักบวชในศาสนาเก่าของอียิปต์

(ฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 – ภาพจากวิกิพีเดีย)

และที่สำคัญก็คือ   พระองค์อาจจะควบคุมสถานการณ์ในวังหลวงเอาไว้ได้แล้ว  จึงกล้าที่จะทำเรื่องเช่นนี้  

นักวิชาการสันนิษฐานว่า  สิ่งที่ฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 กำลังจะทำ  อาจจะเป็นพื้นฐานทางความคิดต่อมาของฟาโรห์อาเมนโฮเทป ที่ 4 ซึ่งเป็นโอรสของพระองค์

แนวคิดที่ว่านี้ก็คือ  แนวคิดเรื่องเทพอะเตน(ATEN)  ที่จะขึ้นมาทดแทนเทพเจ้าทั้งปวงของอียิปต์

หากย้อนไปดูประวัติศาสตร์ของอียิปต์โบราณ   จะเห็นว่า  ฟาโรห์มีความสัมพันธ์กับเทพเจ้าต่างๆในแบบพึ่งพากันและกัน   แม้ว่า  ความเชื่อโบราณของอียิปต์จะถือว่า   เทพเจ้าโอไซริส เป็นผู้ส่งฟาโรห์ลงมาสู่โลก  เพื่อทำความดีให้แก่แผ่นดินอียิปต์ 

เมื่อฟาโรห์สิ้นพระชนม์  พระองค์ก็จะต้องเดินทางไปพบกับเทพโอไซริส  เพื่อรายงานผลงานในโลกมนุษย์ว่า  ได้ทำความดีอะไรมาบ้าง 

ตามตำนานเทพของอียิปต์โบราณ  เทพโอไซริส มีพี่น้องรวมกัน 4 องค์  และมีลูกที่เกิดจากไอซิส และ โอไซริส  1 องค์คือ  ฮอรัส   และยังมีเทพเจ้าอีกมากมายนับร้อย

(ฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 4 - ภาพโดยผู้เขียน)

แน่นอนว่า  การมีเทพเจ้านับร้อยๆดังกล่าว  ผู้ที่ได้รับอานิสงส์เต็มๆก็คือ  นักบวชที่ดูแลวิหารของเทพองค์นั้นๆ  ทำให้นักบวชเหล่านี้จะมีความมั่งคั่งในเรื่องทรัพย์สิน และ อำนาจบารมี 

ในบางยุค  นักบวชมีอำนาจมากล้นจนถึงขนาดที่สามารถโค่นล้มฟาโรห์ลง และ สถาปนาตนเองขึ้นครองบัลลังก์แทน

แล้วอาเมนโฮเทป ที่ 3 จะฝ่าด่านอำนาจของคนเหล่านี้อย่างไร

พบกันสัปดาห์หน้าครับ

โดย   เสรษฐวิทย์  ชีรวินิจ