19 ตุลาคม 2564 สำนักข่าวต่างประเทศรายงาน หน่วยงานกำกับดูแลของสาธารณรัฐแอฟริกาใต้เผยเมื่อวันจันทร์ว่า จะไม่อนุมัติวัคซีนโควิด-19 สปุตนิกวี ของรัสเซีย เนื่องจากความวิตกว่าอาจเพิ่มความเสี่ยงของการติดเชื้อเอชไอวีในหมู่คนหนุ่ม

รายงานของเอเอฟพีเมื่อวันจันทร์ที่ 18 ตุลาคม 2564 กล่าวว่า การตัดสินใจของหน่วยงานกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ด้านสุขภาพของแอฟริกาใต้อ้างอิงจากผลการศึกษาก่อนหน้านี้ ที่ทดสอบความปลอดภัยของไวรัสอะดีโนในรูปแบบที่ผ่านการดัดแปลง ซึ่งเป็นไวรัสชนิดเดียวกับที่ก่อโรคติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ ที่เรียกว่า Ad5 และใช้ในวัคซีนของรัสเซีย

"การใช้วัคซีนสปุตนิกวีในแอฟริกาใต้ ซึ่งเป็นสถานที่ที่มีอุบัติการณ์และความชุกของเอชไอวีสูง อาจเพิ่มความเสี่ยงที่ผู้ชายที่ฉีดวัคซีนแล้วจะได้รับเชื้อเอชไอวี" แถลงการณ์ของหน่วยงานนี้กล่าว พร้อมกับเผยว่า บริษัทที่อยู่เบื้องหลังการยื่นใบสมัครขอใช้วัคซีนสปุตนิกวีในแอฟริกาใต้ไม่ได้พิสูจน์ว่า สูตรวัคซีนของรัสเซียมีความปลอดภัย "ในสถานที่ที่มีความชุกของเอชไอวีสูง"

แอฟริกาใต้เกิดการระบาดของโควิด-19 รุนแรงที่สุดในทวีปแอฟริกา โดยมีผู้ติดเชื้อเกือบ 3 ล้านคน เสียชีวิตมากกว่า 88,000 คน ประเทศนี้ยังมีจำนวนผู้ติดเชื้อไวรัสเอชไอวีมากที่สุดในโลกด้วย และประชาชนจำนวนมากลังเลกับการฉีดวัคซีนโควิด-19 โดยถึงขณะนี้ในประชากรกลุ่มเป้าหมาย 40 ล้านคนที่รัฐบาลตั้งเป้าฉีดวัคซีนภายในต้นปีหน้า มีผู้ที่ฉีดวัคซีนครบโดสแล้วแค่ราวร้อยละ 25

สัปดาห์นี้แอฟริกาใต้จะเริ่มโครงการฉีดวัคซีนให้เด็กอายุ 12 ปีขึ้นไป และจะฉีดโดสกระตุ้นภูมิให้พลเมืองในกลุ่มที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ปัจจุบัน แอฟริกาใต้อนุมัติการใช้งานวัคซีนของจอห์นสันแอนด์จอห์นสัน ซึ่งฉีดเพียงโดสเดียวและใช้ไวรัสอะดีโนแต่คนละชนิดกับของรัสเซีย, วัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอของไฟเซอร์-ไบออนเทค และวัคซีนซิโนแวคจากจีน

องค์การอนามัยโลกยังไม่รับรองการใช้งานแบบฉุกเฉินสำหรับวัคซีนสปุตนิกวีของรัสเซีย ถึงแม้ว่าวัคซีนนี้จะถูกนำมาใช้แล้วในอย่างน้อย 45 ประเทศ.