อนามัยโลกเผยกำลังร่วมกับยูกันดา สกัดอีโบลาระบาด จ่อใช้วัคซีน 2 ชนิดรับมือ-มะกันคุมเข้มเที่ยวบินเข้าประเทศ

13 ต.ค.2565 สำนักข่าว CNBC สหรัฐอเมริกา เสนอข่าว WHO calls for more international aid to prevent Ebola from spreading beyond Uganda ระบุว่า ทีโดรส อัดฮานอม กีบรีเยซุส (Tedros Adhanom Ghebreyesus) ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก (WHO) กล่าวว่า ขณะนี้ WHO กำลังทำงานร่วมกับรัฐบาลประเทศยูกันดา เพื่อควบคุมการระบาดของไวรัสอีโบลาให้ได้โดยเร็วที่สุด เพื่อสกัดกั้นไม่ให้แพร่กระจายลามข้ามพรมแดนไปยังประเทศเพื่อนบ้าน ตามการระบาดครั้งล่าสุดในภูมิภาคแอฟริกาตะวันออก

ถ้อยแถลงของ แอ. ใหญ่ WHO เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 12 ต.ค. 2565 ตามเวลาท้องถิ่นของเมืองเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ โดยล่าสุด ยูกันดามีจำนวนผู้ติดเชื้อและอาจติดเชื้ออีโบลารวม 74 คน มีผู้เสียชีวิต 39 ราย และหายป่วยแล้ว 14 คน นอกจากนี้ ยังมีกลุ่มเฝ้าระวังอีก 660 คน ซึ่งอยู่ในระหว่างติดตามผล ทั้งนี้ ยูกันดาประกาศว่า การระบาดของไวรัสอีโบลาระลอกล่าสุดเริ่มต้นขึ้นช่วงปลายเดือน ก.ย. 2565 โดยจุดแรกที่พบผู้ติดเชื้อคือหมู่บ้านแห่งหนึ่งในภาคกลางของประเทศ อีกทั้งยังเป็นเชื้ออีโบลาสายพันธุ์ซูดาน ซึ่งยังไม่มียาหรือวัคซีนที่ใช้ได้แบบเจาะจง

ไวรัสอีโบลานั้นไม่แพร่กระจายทางอากาศ (Airborne) การติดต่อนั้นเกิดขึ้นจากการสัมผัสสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อรายก่อนหน้า หรือผู้เสียชีวิคจากไวรัสนี้ ตลอดจนการสัมผัสวัตถุที่ปนเปื้อนหรือสัตว์ที่ติดเชื้อ เมื่อติดเชื้อแล้วจะยังไม่แพร่เชื้อต่อในทันทีจนกว่าผู้ติดเชื้อจะเริ่มแสดงอาการ ซึ่งอาจใช้เวลาตั้งแต่ 2-21 วัน แต่โดยเฉลี่ยแล้วจะอยู่ที่ 8-10 วัน ขณะที่ในสหรัฐฯ เริ่มออกมาตรการควบคุมโรคตั้งแต่สัปดาห์ที่แล้ว โดยกำหนดให้เที่ยวบินที่เดินทางมาจากยูกันดา ต้องลงจอดในสนามบินเพียง 5 แห่ง ซึ่งจัดตั้งเป็นจุดคัดกรองโรค

มาตรการตรวจคัดกรองจะใช้กับผู้ที่เดินทางจากยูกันดา ภายใน 21 วันหลังมาถึงสหรัฐฯ ด้านสายการบินก็กำลังให้ข้อมูลกับศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐฯ (CDC) เพื่อติดตามผลจากนักเดินทาง และข้อมูลนี้จะถูกแบ่งปันสำหรับหน่วยงานสาธารณสุขทั้งของส่วนกลางและส่วนท้องถิ่นด้วย  สำหรับสนามบิน 5 แห่งที่อนุญาตให้เที่ยวบินจากยูกันดาลงจอดได้ ประกอบด้วย New York’s JFK, Newark, Atlanta, Chicago O’Hare และ Washington Dulles

รายงานข่าวกล่าวต่อไปว่า การระบาดในระลอกล่าสุดนั้นปัจจุบันยังไม่พบผู้ติดเชื้ออีโบลาในสหรัฐฯ โดยเมื่อย้อนกลับไปในการระบาดเมื่อปี 2557 มีรายงานพบผู้ติดเชื้อที่เมืองดัลลัส เป็นชายที่มีประวัติเดินทางไปภูมิภาคแอฟริกาตะวันตก ซึ่งผู้ติดเชื้อรายนี้เสียชีวิตและมีพยาบาล 2 คนที่ดูแลติดเชื้อไปด้วยแต่ได้รับการรักษาจนหายดีแล้ว นอกจากนั้น ยังมีการลำเลียงผู้ติดเชื้อ 7 คน ที่ติดเชื้อระหว่างอยู่ในแอฟริกาตะวันตกไปรักษาในสหรัฐฯ ในจำนวนนี้หายป่วย 6 คน และเสียชีวิต 1 ราย

CDC ออกประกาศเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว แจ้งเตือนหน่วยงานสาธารณสุขทั่วสหรัฐฯ เฝ้าระวังผู้ที่มีอาการต้องสงสัย โดยให้ขอประวัติการเดินทาง โดยเฉพาะผู้ที่เคยอยู่ในพื้นที่ที่มีการระบาดในยูกันดา โดยอาการของโรคอีโบลา ตามที่ CDC แนะนำให้สังเกต เช่น ตกเลือดโดยไม่ทราบสาเหตุ มีเลือดออกหรือรอยฟกช้ำ มีไข้ ปวดศีรษะอย่างรุนแรง ปวดกล้ามเนื้อและข้อ อ่อนเพลียเหนื่อยล้า เจ็บคอ เบื่ออาหาร ปวดท้อง ท้องเสียและอาเจียน ทั้งนี้ นอกจากสหรัฐฯ อังกฤษก็เป็นอีกประเทศหนึ่งที่ออกประกาศเตือนในลักษณะคล้ายกัน 

ซาเวียร์ บีเซอร์รา (Xavier Becerra) รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุขสหรัฐฯ กล่าวเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ว่าสหรัฐฯ เสนอความช่วยเหลือผ่านกระทรวงฯ ให้กับยูกันดา ขณะที่ ไมค์ ไรอัน (Mike Ryan) ผู้อำนวยการโครงการฉุกเฉินด้านสุขภาพ องค์การอนามัยโลก กล่าวเมื่อวันที่ 12 ต.ค. 2565 ว่า รัฐบาลยูกันดาต้องการแรงสนับสนุนจากประชาคมระหว่างประเทศในการเพิ่มการเฝ้าระวังในพื้นที่เพื่อควบคุมการระบาด และการออกประกาศเตือนยังไม่เพียงพอในระดับท้องถิ่น 

สำนักข่าว Voice of America ของสหรัฐฯ เสนอข่าว Uganda, WHO to Try Two Vaccines for Rare Ebola Virus Strain ระบุว่า ในการประชุมฉุกเฉินที่ยูกันดาเป็นเจ้าภาพและมีรัฐมนตรี 11 ประเทศเข้าร่วม เมื่อวันที่ 12 ต.ค. 2565 เจน รูธ อาเซ็ง (Jane Ruth Aceng) รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุขยูกันดา เปิดเผยว่า อาจมีการใช้วัคซีน 2 ประเภทที่แตกต่างกันในการรับมือไวรัสอีโบลาสายพันธุ์ซูดานที่กำลังระบาดในยูกันดาขณะนี้ โดยยังรอการอนุมัติด้านกฎระเบียบและจริยธรรมจากรัฐบาลยูกันดา ท่ามกลางสถานการณ์ที่พบผู้เสียชีวิตแล้ว 19 ราย และผู้ติดเชื้ออีก 54 คน

วัคซีนดังกล่าวคาดว่าจะมาถึงยูกันดาในสัปดาห์หน้า อยู่ระหว่างกระบวนการทดสอบทางคลินิก ชนิดหนึ่งพัฒนาโดยอ็อกซ์ฟอร์ดในอังกกฤษ และอีกชนิดหนึ่งพัฒนาโดยซาบินในสหรัฐฯ และแม้เบื้องต้นยูกันดาจะได้รับวัคซีนในปริมาณน้อย แต่ผู้ผลิตก็กำลังเร่งการผลิตขึ้นอย่างรวดเร็ว ด้าน กีบรีเยซุส ผอ.ใหญ่ องค์การอนามัยโลก กล่าวว่า การระบาดแม้เป็นเรื่องหนักใจแต่ก็ไม่เกินความคาดคิด นอกจากนั้น องค์การอนามัยโลกยังเรียกร้องให้ประเทศเพื่อนบ้านของยูกันดา ยกระดับความพร้อมในการตอบโต้กับสถานการณ์อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ

อาห์เม็ด อ็อกเวลล์ อูมา (Ahmed Ogwell Ouma) รักษาการผู้อำยวยการศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งแอฟริกา กล่าวว่า ชาติต่างๆ ในทวีปนี้ต้องปรับเปลี่ยนวิธีการในช่วงสถานการณ์โรคระบาด ซึ่งรวมถึงการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับสถาบันที่อุทิศสรรพกำลังเพื่อเหตุฉุกเฉินด้านสาธารณสุข บุคลากรสาธารณสุข การผลิตในท้องถิ่น และการร่วมมือที่เน้นการดำเนินการ ในฐานะหุ้นส่วนที่ให้เกียรติซึ่งกันและกัน

องค์การอนามัยโลก อนุมัติงบประมาณจากกองทุนฉุกเฉิน จำนวน 2 ล้านเหรียญสหรัฐ ให้กับยูกันดา และอีก 3 ล้านเหรียญสหรัฐ เพื่อสนับสนุนความพร้อมของประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่ง อ็อกเวลล์ เน้นย้ำถึงการจัดลำดับความสำคัญในการนำเงินจากกองทุนนี้ไปใช้ โดยระบุว่า ไม่ใช่แอฟริกาไม่มีเงินหรือยากจน แต่ปัญหามาจากการจัดลำดับความสำคัญของทรัพยากรที่มีอยู่  ทั้งนี้ ไวรัสอีโบลาสายพันธุ์ซูดาน ถูกพบครั้งแรกในซูดานตอนใต้เมื่อปี 2519 และมีการระบาดหลายครั้งหลังจากนั้นในซูดานและยูกันดา การระบาดที่ส่งผลกระทบร้ายแรงที่สุดเกิดขึ้นในยูกันดาเมื่อปี 2543 โดยมีผู้เสียชีวิตมากกว่า 200 ราย

อนึ่ง ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐฯ (CDC) เผยแพร่รายงานสถานการณ์ Update on 2022 Ebola Outbreak in Uganda ลงวันที่ 12 ต.ค. 2565 ระบุว่า ยอดผู้ติดเชื้อสะสมในการระบาดของไวรัสอีโบลาระลอกล่าสุดในยูกันดา อยู่ที่ 74 คน แบ่งเป็นยืนยันผลแล้ว 54 คน และมีความเป็นไปได้ว่าติดเชื้ออีก 20 คน ส่วนผู้เสียชีวิตสะสมอยู่ที่ 39 ราย แบ่งเป็นยืนยันผลแล้ว 19 ราย และมีความเป็นไปได้ว่าเสียชีวิตจากการติดเชื้ออีก 20 ราย อัตราการเสียชีวิตของผู้ติดเชื้ออยู่ที่ร้อยละ 52.7 และมีผู้ที่ได้รับการรักษาจนหายดีแล้ว 14 คน

-009