30 มีนาคม 2569 สำนักข่าวต่างประเทศรายงานว่า สภาผู้แทนราษฎรเมียนมาภายใต้การควบคุมของรัฐบาลทหาร มีมติเสนอชื่อ มิน อ่อง หล่าย ขึ้นดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดี โดยไม่มีผู้คัดค้าน ปูทางสู่การขึ้นเป็นประธานาธิบดีอย่างเป็นทางการในการลงมติของรัฐสภาที่คาดว่าจะมีขึ้นในวันอังคารนี้

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวถือเป็นก้าวสำคัญของผู้นำทหารเมียนมาในการเปลี่ยนผ่านสู่ตำแหน่งทางการเมือง ภายใต้รัฐธรรมนูญปี 2008 ที่กำหนดให้ตัวแทนจาก 3 กลุ่ม ได้แก่ สภาผู้แทนราษฎร วุฒิสภา และกองทัพ เสนอชื่อรองประธานาธิบดี ก่อนให้รัฐสภาลงมติเลือกผู้ได้คะแนนสูงสุดขึ้นเป็นประธานาธิบดี

ขณะเดียวกัน เพื่อเปิดทางรับตำแหน่งทางการเมือง มิน อ่อง หล่าย ได้สละตำแหน่งทางทหาร พร้อมมีการปรับโครงสร้างอำนาจในกองทัพ โดยแต่งตั้ง เย วิน อู อดีตหัวหน้าหน่วยข่าวกรองและคนใกล้ชิด ขึ้นเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุดคนใหม่

นอกจากนี้ ยังมีการแต่งตั้ง จ่อ สวา ลิน เป็นรองผู้บัญชาการทหารสูงสุด และ โก โก อู ดำรงตำแหน่งเสนาธิการทหารสูงสุด ดูแลกองทัพทั้ง 3 เหล่าทัพ

สำหรับ เย วิน อู ถูกจับตามองอย่างมาก เนื่องจากมีบทบาทสำคัญในหน่วยข่าวกรอง ทำหน้าที่ติดตามและสอดแนมกลุ่มต่อต้าน รวมถึงมีรายงานเกี่ยวข้องกับการดำเนินการด้านความมั่นคงที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์เรื่องการละเมิดสิทธิมนุษยชน

นักวิเคราะห์มองว่า การขยับสถานะของ มิน อ่อง หล่าย จากผู้นำรัฐประหารสู่ตำแหน่งประธานาธิบดี เป็นเพียงการปรับภาพลักษณ์ทางการเมืองเพื่อสืบทอดอำนาจในรูปแบบรัฐบาลพลเรือน หลังจากเหตุการณ์ รัฐประหารเมียนมา 2021 ที่ยึดอำนาจจากรัฐบาลของ อองซาน ซูจี ซึ่งนำไปสู่ความขัดแย้งและสงครามกลางเมืองที่ยืดเยื้อมาจนถึงปัจจุบัน

ขณะที่การเลือกตั้งที่ผ่านมาในเมียนมา ก็ถูกนานาชาติวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นเพียงกระบวนการที่ถูกจัดขึ้นเพื่อเอื้อให้กลุ่มสนับสนุนกองทัพยังคงครองอำนาจต่อไป