ชิ้นส่วนไดโนเสาร์ในไทย

แหล่งดึกดำบรรพ์ที่น่าสนใจในประเทศไทยนั้น ต้องถือว่าบริเวณของเวียงเก่า เขาภูเวียง จังหวัดขอนแก่น เป็นจุดเริ่มต้นให้มีการศึกษาเรียนรู้ครบรูปแบบที่มีมิติของการเรียนรู้ที่แท้จริงนอกจากจะชมพิพิธภัณฑ์ ไดโนเสาร์ภูเวียง การขุดไดโนเสาร์ครั้งแรก
ของประเทศไทย แล้วยังมีรอยเท้าไดโนเสาร์ มากกว่า ๑๐ รอย บนลานหินให้เห็น และยังพบหลุมขุดค้นซากฟอสซิลไม้กลายเป็นหินที่เวียงเก่าและหลุมขุดค้นไดโนเสาร์ ชนิดกินเนื้อชนิดใหม่ของโลกบนเทือกเขาภูเวียงอีก อาทิตย์นี้ขอตามรอยนายทศพร นุชอนงค์ อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี ไปลงหลุมและขึ้นเขาหาร่องรอยดึกดำบรรพ์ที่หลบซ่อนอยู่ให้รู้ให้เห็นจนรู้เรื่อง 

โดยเฉพาะพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง (Phu Wiang Dinosaur Museum)นั้นเป็นพิพิธภัณฑ์ธรณีวิทยาที่เน้นที่การจัดแสดงเรื่องราวของซากดึกดำบรรพ์ ในลักษณะที่มีทั้งงานสำรวจ ขุดค้นและงานวิจัยในพื้นที่จริงอยู่บนพื้นที่สาธารณประโยชน์ที่มีเนื้อที่ ๑๐๐ ไร่ ในเขตพื้นที่ตำบลในเมือง อำเภอเวียงเก่าจังหวัดขอนแก่น ก่อสร้างด้วยเงินงบประมาณจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย และอยู่ในความกำกับดูแลของกรมทรัพยากรธรณี ที่เปิดให้บริการนักท่องเที่ยวมาตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๔๔ โดยมีจุดเริ่มต้นมาจากการค้นพบไดโนเสาร์เป็นครั้งแรกของไทยคือพบส่วนปลายของกระดูกต้นขาหลังด้านซ้ายของไดโนเสาร์ซอโรพอดถือเป็นหลักฐานไดโนเสาร์ชิ้นแรกของไทย ที่เป็นผลสืบเนื่องจากในปี พ.ศ.๒๕๑๓ นั้นหน่วยสำรวจธรณีวิทยาจากสหรัฐอเมริกา ได้เข้าไปสำรวจแหล่งแร่ในพื้นที่เทือกเขาภูเวียง จังหวัดขอนแก่น และได้พบแร่ยูเรเนียมชนิดคอฟฟินไนต์เกิดร่วมกับแร่ทองแดงชนิดอะซูไรต์และมาลาไคต์ ทำให้ต่อมาองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศด้านพลังงานปรมาณูเข้าไปสำรวจเพิ่มเติมด้วย ระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๑๘-๒๕๒๓ กรมทรัพยากรธรณีได้เข้าไปทำการเจาะสำรวจในรายละเอียด ในปี พ.ศ. ๒๕๑๙

ไดโนเสาร์กินเนื้อที่พบใหม่

ไดโนเสาร์กินเนื้อพันธุ์ใหม่ของโลก

แผนที่ภูเวียง

ฟอสซิลไดโนเสาร์ที่ภูเวียง

นายสุธรรม แย้มนิยม นักธรณีวิทยา ได้ค้นพบซากดึกดำบรรพ์เศษกระดูกไดโนเสาร์บริเวณพื้นลำห้วยประตูตีหมา และต่อมาวินิจฉัยได้ว่าเป็นเศษส่วนปลายของกระดูกขาหลังท่อนบนด้านซ้ายของไดโนเสาร์ซอริสเชียในกลุ่มซอโรพอดคือไดโนเสาร์กินพืชขนาดใหญ่มี ๔ ขา คอยาว หางยาว โดยถือได้ว่าเป็นการค้นพบหลักฐานไดโนเสาร์เป็นครั้งแรกของไทยที่นำไปสู่การสำรวจและวิจัยอย่างจริงจังจนถึงปัจจุบัน  ความต่อเนื่องจากงานการด้านบรรพชีวินวิทยา ไทย-ฝรั่งเศส ได้ทำการสำรวจไดโนเสาร์บนเทือกเขาภูเวียงนั้นทำให้มีการค้นพบกระดูก ฟัน และรอยตีนไดโนเสาร์จำนวนมาก โดยส่วนใหญ่พบอยู่ในหินทรายหมวดหินเสาขัวยุคครีเทเชียสตอนต้น อายุประมาณ ๑๓๐ ล้านปีมาแล้ว  มีทั้งไดโนเสาร์ซอโรพอดและเทอร์โรพอด หลากหลายสายพันธุ์ และมีขนาดตั้งแต่ตัวเท่าแม่ไก่ ไปจนถึงมีลำตัวยาวจากหัวจรดหางมากกว่า ๑๕ เมตร นับเป็นการค้นพบที่สำคัญ จนมีความตื่นตัวเรื่องดึกดำบรรพ์ในประเทศไทยมากขึ้น สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงพาคณะกรรมการรางวัลนานาชาติสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์ ทอดพระเนตรพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง เมื่อวันที่ ๒๕ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๕๑ ซึ่งทำให้การค้นพบแหล่งไดโนเสาร์บนเทือกเขาภูเวียง สร้างชื่อเสียงให้กับเทือกเขาภูเวียงเป็นอย่างมาก

ศูนย์ศึกษาวิจัยไดโนเสาร์

ห้องศึกษาและวิจัยไดโนเสาร์

โดยเฉพาะอย่างยิ่งไดโนเสาร์ซอโรพอดสกุลและชนิดใหม่จากภูเวียงที่ชื่อว่า ภูเวียง โกซอรัส สิรินธรเน ยิ่งทำให้ผู้คนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศกล่าวขวัญกันอย่างกว้างขวาง นอกจากแหล่งขุดค้นพบซากฟอสซิลไดโนเสาร์ที่ค้นพบซากฟอสซิลไดโนเสาร์ชิ้นแรกแล้ว ต่อมาได้มีการขุดค้นพบซากฟอสซิลรวมถึงรอยเท้าไดโนเสาร์ รวม ๙ แห่งแล้ว ปัจจุบันพบแหล่งใหญ่ของซากฟอสซิลไม้กลายเป็นหินที่เวียงเก่าและหลุมขุดค้นไดโนเสาร์กินเนื้อชนิดใหม่ของโลกบนเทือกเขาภูเวียงอีก นี่คือแหล่งดึกดำบรรพ์แหล่งใหญ่ของประเทศที่รอการสำรวจทั้งหมด