สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า - รัชกาลที่ ๕ กับสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า

ด้วยราชอาณาจักรไทยและสหรัฐอเมริกามีความสัมพันธไมตรีมานาน ดังนั้นในโอกาสครบรอบ ๒๐๐ ปี (พ.ศ.๒๓๖๑-๒๕๖๑) แห่งความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศนั้น ด้วยพระกรุณาธิคุณต่อนักวิชาการประวัติศาสตร์และนักเรียนนายร้อยฯ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้ทรงเป็นประธานงานสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง “ของขวัญแห่งมิตรภาพ : สองศตวรรษแห่งความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกากับราชอาณาจักรไทย” เมื่อวันที่ ๘ พฤศจิกายน โดยพระองค์เสด็จพระราชดำเนินไปยังกองวิชาประวัติศาสตร์ ส่วนการศึกษาโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าฯ อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก โดยโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และสถานเอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำประเทศไทย ได้ร่วมกันจัดทบทวนความรู้เรื่องความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ ตลอดจนนำเสนอเอกสารและแหล่งข้อมูลใหม่สำหรับการศึกษาและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นของนักวิชาการ 

ทรงบรรยายพิเศษ

ในวาระสำคัญนี้ พระองค์ทรงปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “The Queen And The White City : สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้ากับนครสีขาว” ทรงเล่าถึงพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ในด้านต่างๆ และความสัมพันธ์ไทย-สหรัฐอเมริกา ในสมัยรัชกาลที่ ๓-๔ ที่มีหมอสอนศาสนาเดินทางเข้าถ่ายทอดความรู้และแนวคิดวิทยาการต่างๆ โดยเฉพาะการศึกษาภาษาอังกฤษ, พระปรีชาสามารถของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าด้านการหัตถศิลป์ในสมัยรัชกาลที่ ๕,พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้ากับงานเวิลด์ โคลัมเบียน เอ็กซ์โปซิชัน ณ นครชิคาโก ในปี พ.ศ. ๒๔๓๖ ซึ่งเป็นงานที่มีหลายประเทศทั่วโลกเข้ามาร่วมงาน เพื่อเผยแพร่ผลผลิตด้านการเกษตร ศิลปวัฒนธรรม และเทคโนโลยีของแต่ละประเทศมีผู้เข้าร่วมงาน ๒๖ ล้านคน โดย สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ทรงเป็น “ประธานาธิปัตินี” อำนวยการจัดส่งผลงานศิลปหัตถกรรมไทยไปร่วมแสดง ซึ่งภายในงานนั้นมีการประกวดผลผลิต ประดิษฐกรรม และผลิตภัณฑ์ ผู้เป็นเจ้าของผลงานจะได้รับรางวัลแผ่นทองจารึกชื่อพร้อมประกาศนียบัตร โดยประเทศไทยหรือราชอาณาจักรสยามในสมัยนั้น ได้รับรางวัล ๑๐๑ รายการ ในจำนวนนี้มีผลงานฝีพระหัตถ์ สิ่งของส่วนพระองค์ หรือสิ่งของในพระนามาภิไธย สมเด็จพระพัสวัสสาอัยยิกาเจ้า จำนวน ๒๒ รายการ เช่น รูปปักสำหรับติดหลังสมุด, ฉากพับปักไหมและผ้าลายเขียนทองและขัดเงา

นักวิชาการประวัติศาสคตร์และนักเรียนนายร้อย

การที่สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ทรงรับเป็นพระธุระดำเนินการเตรียมการจัดประชุมกรรมการฝ่ายสตรีคือ กรรมสัมปาทิกาผู้หญิง ที่เป็นชายาเจ้านายและภริยาขุนนางหารือและจัดส่งงานศิลปหัตถกรรมของสตรีไทยไปจัดแสดงครั้งนี้ ซึ่งเป็นครั้งแรก ที่สตรีได้มีบทบาทสำคัญในการจัดงานแสดงระดับโลก คือมิสซิสเบอร์ธา พาลเมอร์ ประธานผู้จัดงาน ได้กล่าวสรรเสริญพระเกียรติคุณของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าและชื่นชมความสามารถของสตรีไทย ที่มีผลงานฝีพระหัตถ์และสิ่งของส่วนพระองค์ และผลิตภัณฑ์ที่วิจิตรและมีคุณภาพยิ่ง (อักขระเดิม) “พระบรมราชเทวีมีพระหฤไทยอันเลื่อมไสย แลเปนที่รักษเปนใหญ่ เปนประทาน สมเปนหญิงที่มีความเมตาจิตรโดยแท้” ซึ่งสมุดภาพพระราชทานในงานเวิลด์ โคลัมเบียน เอ็กซ์โปซิชัน ในครั้งนั้นได้มีการจัดพิมพ์เป็นที่ระลึกถึงความสัมพันธ์ต่อเนื่องที่เกิดขึ้นมานานกว่า ๑๘๒ ปีด้วย

อาคารแสดงในงานเวิร์ดเอ็กซ์โปร์

กิจกรรมทางวิชาการครั้งนี้ได้มีการบรรยายพิเศษ เรื่อง “สองศตวรรษแห่งความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกากับราชอาณาจักรไทย” โดย นายปีเตอร์ เฮย์มอนด์ อุปทูตรักษาการแทนเอกอัครราชทูต สถานเอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำประเทศไทยและการสัมมนาเรื่อง “ความสัมพันธ์ทางทหารระหว่างสหรัฐอเมริกาและราชอาณาจักรไทยในยุคสงครามเย็น” กับ “บทเรียนจากการทำงานของหน่วยอาสาสมัครสันติภาพสหรัฐอมริกาประจำประเทศไทยในยุคสงครามเวียดนาม” ความสัมพันธ์ไทย-สหรัฐอเมริกา ทั้งสองประเทศนั้น ส่งผลให้มีความสัมพันธ์กันหลากหลายมิติในด้านการเมือง เศรษฐกิจ ความมั่นคงและการทหาร ซึ่งไทยนั้นได้รับสถานะเป็นMajor Non-NATO Ally (MNNA) ของสหรัฐอเมริกามาตั้งแต่ปี ๒๕๔๖ ซึ่งเป็นเครื่องแสดงความเป็นมิตรภาพอันแน่นแฟ้นเช่นเดียวกับของขวัญอันมีค่าที่ต่างมอบให้แก่กันตามยุคสมัยมาจนถึงปัจจุบัน