เสวนาเชียงแสน อดีต ปัจจุบัน และอนาคต

มนุษย์นั้นมีวิถีหลักอยู่กับสังคมการเกษตรกรรมและสังคมการล่าสัตว์ แต่ด้วยที่ทุกพื้นที่นั้นมีกลุ่มชาติพันธ์ุอาศัยอยู่ร่วมกัน สังคมพหุวัฒนธรรมจึงถูกให้ความสำคัญขึ้น โดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) โดยการนำของ นายพีรพน พิสณุพงศ์ ผู้อำนวยการนั้นได้ร่วมกับเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคเหนือ โดยจัดงานมหกรรมเมืองพิพิธภัณฑ์ “ปาเจียงแสนปิ๊กบ้าน” ณ วัดเจดีย์หลวง ในเมืองโบราณเชียงแสนจังหวัดเชียงราย เพื่อสร้างพื้นที่การเรียนรู้ให้กับนักเรียนและคนในพื้นที่ดังกล่าว ซึ่งเครือข่ายพิพิธภัณฑ์นั้นต่างนำเสนอข้อมูลความรู้และผลการปฏิบัติงานที่ต่างทำงานมาตลอด ๑ ปี ให้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างน่าสนใจ โดยมีการออกแบบการเรียนรู้ให้เข้าถึงประชาชนในพื้นที่ และพื้นที่ใกล้เคียง อันเป็นบทบาทหนึ่งที่สร้างสังคมการเรียนรู้ด้วยความหลากหลายข้อมูลและความสนใจ ในวันที่ ๘-๑๐ กุมภาพันธ์ ที่ผ่านมา

การต้อนรับจากเครือข่ายฯ

ดังนั้นกิจกรรมการเรียนรู้จึงมีการสร้างชุดคู่มือการนำสู่เรื่องราวที่เป็นประวัติศาสตร์เมืองเชียงแสน ที่ศึกษาจากตำนาน เอกสารโบราณ จารึก ภาพถ่ายเก่าบันทึก และคำบอกเล่าของคนในเชียงแสน โดยเฉพาะเรื่องราวของไทยยวนเมืองเชียงแสน ที่ต่างแยกย้ายไปอยู่ในพื้นที่ต่างๆ ทั้งไทยและลาว สะท้อนให้เห็นถึงวิถีในสังคมพาหุวัฒนธรรมที่ผ่านอดีตจนถึงปัจจุบัน  ประเด็นสำคัญคือให้เกิดการทำงานในระบบเครือข่ายที่สร้างนวัตกรรมร่วมกันให้เกิดประโยชน์ในการนำสู่สถานศึกษาในพื้นที่ ซึ่งการพบปะและเปิดโอกาสให้มีพบปะแลกเปลี่ยนเรียนรู้ต่อกันซึ่งมีตัวแทนของเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในภาคกลาง ภาคตะวันตก ภาคตะวันออก เฉียงเหนือ และภาคใต้ มาพบปะพูดคุย แลกเปลี่ยนประสบการณ์เพื่อใช้เป็นแนวทางการทำงานในอนาคตซึ่งถือว่าเป็นการสร้างรูปแบบให้พื้นที่อื่นๆ นั้นนำไปจัดกิจกรรมอย่างนี้ต่อไป

กิจกรรมงานตัดกระดาษ

การเปิดพื้นที่เมืองโบราณสถานที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานเมืองเชียงแสน โดยมีวิทยากรท้องถิ่นนั้นทำให้เกิดความรู้ใหม่และคลี่คลายปัญหาให้มีความชัดเจนขึ้นในครั้งนี้มีการนำเสนอจารึกเมืองเชียงแสน โดยมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย-วิหารสกุล ช่างเชียงแสน ในจังหวัดลำปางโดยศูนย์ศิลปวัฒนธรรมราชภัฏ จังหวัดลำปาง-อุปกรณ์เครื่องตีเงิน ลวดลายสลุงเงินของชาวเชียงแสน โดยพิพิธภัณฑ์วัดม่อนคีรีชัย-ปั๊บสาพื้นเมืองเชียงแสนและพระทองคำเชียงแสนจิ๋ว โดยพิพิธภัณฑ์เมืองขุนควรพะเยา วัตถุโบราณศิลปเชียงแสน จากพิพิธภัณฑ์ต่างๆ เช่น กู่เชียงแสน จากวัดพระแก้ว, ปูนปั้นเชียงแสน จากไร่แม่ฟ้าหลวง เป็นต้นซึ่งมีการสาธิตองค์ความรู้ให้เกิดความตระหนักถึงงานศิลปวัฒนธรรมและมนุษยวิทยา เช่น สาธิตการทอผ้าห่อคัมภีร์ และการทำสวยกาบแบบเชียงแสน โดยพิพิธภัณฑ์ชุมชนบ้านปงสนุก-สาธิตการจารคัมภีร์ใบลานเรื่อง “เชียงแสนแตก”โดยศูนย์ศิลปวัฒนธรรมราชภัฏจังหวัดลำปาง-กิจกรรมเรียนรู้ตั๋วเมือง, การตัดกระดาษ, การทำสวยดอก โดย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย-สาธิตงานปั้นปูนลายเชียงแสน โดย สล่าเสาร์แก้ว-สาธิตการทอผ้าลายเชียงแสน จักสาน ตอกลายผ้าจาก โรงเรียน ๓ วัย วัดพระธาตุผาเงา-สาธิตการปักผ้าบนเสื้อชุดไทยยวน จากโรงเรียนสูงวัยวัดผ้าขาวป้าน-สาธิตการประดิษฐ์ซึง และเล่นซึง จากบ้านร้อยซึง-สาธิตการทอตุงเชียงแสน โดยเฮือนตุง ศรีดอนมูล เชียงแสน เป็นต้น

ขันโตกต้อนรับผู้ปิ๊กบ้าน

โดยเฉพาะการจูงแขนปิ๊กบ้าน เป็นการร่วมจัดนิทรรศการของชาวไทยยวนเชื้อสายเชียงแสนที่ไปตั้งถิ่นฐานในจังหวัดต่างๆ ๑๐ จังหวัด เช่น ราชบุรี สีคิ้ว แพร่ น่าน อุตรดิตถ์ พิษณุโลก ฯลฯ และหลวงพระบาง ในลาว มาเป็นตลาดนัดไทยยวน และกิจกรรมสร้างสรรค์ความรู้ที่มีการสร้างชุดความรู้เกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ในเชียงแสน ซึ่งถือว่าเชียงแสนนั้นเป็นเมืองพิพิธภัณฑ์โดยแท้ มีนิทรรศการภาพเก่าเล่าความหลังของเมืองเชียงแสน ที่ชุมชนมีส่วนร่วมค้นหามาถ่ายทอดความทรงจำในอดีต และการเสด็จฯเมืองเชียงแสน ในรัชกาลที่ ๙ ภาพสเกตช์จารเรื่องเล่าเชียงแสนในอดีตเรื่องปลาบึกเชียงแสน ตลอดจนการพัฒนาพิพิธภัณฑ์ในรูปของคลินิกพิพิธภัณฑ์ที่ถอดบทเรียนจาก งานซ่อม :ซ่อมภาพ ซ่อมผ้า และซ่อมวัตถุต่างๆ งานสร้าง : สร้างผลิตภัณฑ์พิพิธภัณฑ์ต่างๆ และ งานเสริม : เสริมสร้างศักยภาพพิพิธภัณฑ์โดยการปรับปรุงและออกแบบนิทรรศการใหม่ โดยมีเรียนรู้เชิงปฏิบัติการ (Workshop) ถ่ายทอดให้กับนักเรียนและผู้สนใจหมุนเวียนตลอดวัน เช่นเดียวกับการเที่ยวชมโบราณสถาน ซึ่งเป็นต้นแบบหนึ่งของการถอดบทเรียนที่น่าสนใจใฝ่รู้ในสังคมพหุวัฒนธรรมที่เห็นผลสำเร็จได้จริง