PM2.5 เป็นมลพิษทางอากาศที่สำคัญจากการกระทำของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นไอเสียจากยานพาหนะการเผาไหม้ในครัวเรือนและที่โล่งแจ้งควันและก๊าซจากโรงงานอุตสาหกรรมฝุ่นจากการก่อสร้าง และสารที่เกิดจากกระบวนการทางเกษตรกรรม โดยปริมาณฝุ่นจะเพิ่มขึ้นในช่วงปลายปีถึงต้นปีที่มีอากาศเย็นและนิ่ง สำหรับองค์ประกอบของ PM2.5 ในแต่ละพื้นที่จะมีความแตกต่างกันไปขึ้นกับแหล่งกำเนิด สารพิษที่เป็นองค์ประกอบสำคัญ คือ แบล็คคาร์บอน โพลีอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน และโลหะหนัก

เมื่อเข้าสู่ร่างกายจะก่อให้เกิดการอักเสบรุนแรงและการเปลี่ยนแปลงทางชีววิทยาของเนื้อเยื่อตั้งแต่จมูกลงไปจนถึงปอด ส่งผลให้ในระยะสั้นให้เกิดการระคายเคืองจมูก มีน้ำมูก เจ็บคอ และไอ ตามมาด้วยการเกิดปอดอักเสบติดเชื้อง่ายขึ้น รวมทั้งไวรัสโควิด-19 ผู้ที่มีโรคปอดเรื้อรัง เช่นโรคหืดและโรคถุงลมโป่งพองจะเกิดการกำเริบของโรค ส่วนในระยะยาวจะทำให้สมรรถภาพปอดถดถอยจนเกิดโรคถุงลมโป่งพองโดยที่ไม่สูบบุหรี่และมีโอกาสเป็นมะเร็งปอดเพิ่มขึ้น

เนื่องจาก PM2.5 สามารถหลุดรอดผ่านกระแสเลือดจากปอดไปทำลายอวัยวะต่างๆ ได้ทั่วร่างกายด้วย จึงทำให้เกิดโรคความดันโลหิตสูงโรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และโรคไตเรื้อรังตามมา รวมถึงโรคสำคัญอื่นๆ อีกมากมาย เช่นเบาหวาน ผิวหนังเหี่ยวย่น ตาแห้งจอรับภาพที่ตาเสื่อม และสมรรถภาพทางเพศถดถอย ฯลฯ

ปัจจุบันประเทศไทยมีความตื่นตัวเรื่อง PM2.5 ในทุกภาคส่วนกันมากขึ้น จำเป็นต้องมีการบูรณาการของทั้งภาครัฐและภาคประชาชนเพื่อหามาตรการควบคุมแหล่งกำเนิด ลดการสูญเสียโดยมีการเฝ้าระวังคุณภาพอากาศพร้อมมีการแจ้งเตือนภัยที่รวดเร็ว รวมถึงปรับค่าเตือนภัยให้เหมาะสมกับกลุ่มคนเปราะบางคือ เด็ก คนท้อง คนชรา และคนมีโรคปอด/หัวใจ/สมอง/ไตเรื้อรัง รณรงค์ให้ประชาชนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมกลางแจ้งพร้อมใช้หน้ากากป้องกันฝุ่นอย่างถูกต้องหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องจัดหาหน้ากากทุกชนิดให้ประชาชนมีใช้อย่างเพียงพอ ผลิตและจัดหาอุปกรณ์ป้องกันในที่พักอาศัยโดยเฉพาะเครื่องฟอกอากาศและแผ่นกรองอากาศที่มีประสิทธิภาพและราคาย่อมเยา รวมถึงจัดหาสถานที่หลบภัยสาธารณะในช่วงอากาศวิกฤติสำหรับประชาชนที่ขาดความพร้อมและมีความจำเป็นต้องทำงานกลางแจ้ง เช่น พนักงานทำความสะอาดถนน หรือผู้ขับขี่ยานพาหนะสาธารณะ ฯลฯ

ลดฝุ่น ลดโลกร้อน ยืดอายุปอดและอายุเรา

รองศาสตราจารย์นายแพทย์นิธิพัฒน์ เจียรกุล

นายกสมาคมอุรเวชช์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์