โขนยกรบ

ในระยะนี้คงได้ยินคำว่า Soft Power อยู่บ่อยครั้ง จนสนใจใคร่รู้ว่าเป็นอย่างไร คงต้องหาต้นตอว่า ดร.โจเซฟ เนย์ (Joseph Nye) จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ซึ่งเป็นผู้ริเริ่มจำกัดคำ Soft Power ขึ้นมาอธิบายความหมายที่แท้จริงจากข้อความว่า “This second aspect of power-which occurs when one country gets other countriesto want what it wants-might be calledco-optive or soft power in contrast with the hard or command power of ordering othersto do what it wants.” ซึ่งพูดให้เข้าใจง่ายๆก็ต้องว่า มันเป็นความสามารถที่ทำให้ผู้อื่น “ต้องการ” และ “ยอมรับ” ในสิ่งที่ต้องการอย่างไรนั้นนั่นแหละ ดังนั้น จึงอยู่ที่กระบวนการหรือวิธีการสร้างสรรค์ให้“พอใจอย่างแรงกล้า” หรือ “เห็นพ้องด้วยอย่างนุ่มนวล”ว่าจะทำอย่างไรให้ผู้อื่นเกิดการยอมรับด้วยความ “เต็มใจ”

ชุดผ้าไทยในประเพณี

ดังนั้น Soft Power จึงไม่ใช่การเผยแพร่วัฒนธรรมอย่างที่หลายคนเข้าใจทั้งหมด แต่เป็นSoft Power ที่มีพลังความพอใจในการโน้มน้าวแบบยินดีชื่นชม โดยนำต้นทุนทางวัฒนธรรมเดิมมาเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนกลยุทธ์ในอดีตนั้นได้มีการสร้างพลังความพอใจยินดีทางวัฒนธรรมมาแล้วครั้งแรกๆ จากละครเวทีและเพลงของ หลวงวิจิตรวาทการ และภาพยนตร์พระเจ้าช้างเผือกของ ปรีดี พนมยงค์ ก็เป็นพลังพอใจยินดีที่นิยมในประเทศและต่างประเทศบ้าง จนมีการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมต่อกันต่อมา วันนี้การใช้วัฒนธรรมมาสร้างสรรค์รูปแบบให้ตื่นตาตื่นใจจนสามารถสอดแทรกเข้ากับผลประโยชน์หรือสร้างค่านิยมประเทศ จึงเป็นโอกาสที่การแสดงทางวัฒนธรรมนั้นจะกลายเป็น Soft Power ของประเทศในการสร้างความพอใจยินดีสิ่งดีงามของวัฒนธรรม ทำให้ประเทศเป้าหมายต่างรู้สึกต้องการโอกาสนี้และเปิดใจยอมรับด้วยความยินดีและมีความเต็มใจ ดังปรากฏจากการแสดงชุดต่างๆ ทางวัฒนธรรมที่กระทรวงวัฒนธรรมและเครือข่ายได้ร่วมกันสร้างสรรคจนเป็นสุดยอดของ ดังปรากฏใน การประชุมผู้นำ APEC THAILAND 2022 เมื่อวันที่ ๑๔-๑๕ พฤศจิกายน ที่ผ่านมาเพื่อสร้างความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ที่มีความสำคัญในระดับโลกขึ้นส่วนจะสามารถเปิดประตูให้เสรีทางการค้าลงทุน หรือความร่วมมือในมิติสังคม และการพัฒนาอื่นอย่างไรนั้นเป็นเรื่องข้างหน้า แต่ความสำเร็จในการแสดงทางวัฒนธรรมไทยให้เป็น Soft Power เพื่อเชื่อมสัมพันธไมตรีต่อกันนั้นถือเป็นความสำเร็จที่งดงามมากจากการแสดงตามแนวคิด “เปิดกว้างสร้างสัมพันธ์ เชื่อมโยงกัน สู่สมดุล Open Connect Balanceที่นำไฮไลท์มารวมบนเวทีเดียวจากการบรรเลงบทเพลงโดยวงดุริยางค์สี่เหล่าทัพ พร้อมวงดนตรีไทยร่วมสมัยของกรมศิลปากร

ดุริยางค์จากสี่เหล่าทัพ

โดยการนำของ นายธนูรักษาราษฎร์ ผู้อำนวยการกลุ่มดุริยางค์สากล สำนักการสังคีต กรมศิลปากร ซึ่งมี เบิร์ด-ธงไชยแมคอินไตย์ ศิลปินยอดนิยม ร่วมกับศิลปินอื่นๆ เช่น กิต-กิตตินันท์ ชินสําราญ หรือ กิต เดอะวอยซ์ขับร้องบทเพลงพระราชนิพนธ์ บทเพลงไทย เพลงสากลและเพลงร่วมสมัย พร้อมกับการแสดง ๔ ภาคได้แก่ การฟ้อนร่ม หน้ากากผีตาโขน ฟ้อนภูไท เซิ้ง ถือบั้งไฟ เชิดพญานาค โนราห์ การแสดงโขน ศิลปะการแสดงชั้นสูงของประเทศจนทำให้เวทีนี้มีความสง่างามอลังการงานสร้าง แล้วจบด้วยบรรยากาศสุดประทับใจเมื่อ เบิร์ด-ธงไชย แมคอินไตย์ ขับร้อง บทเพลงลอยกระทง จากผลงานสร้างสรรค์ของ ครูเอื้อ สุนทรสนาน ศิลปินแห่งชาติแห่งวงสุนทราภรณ์ที่นำให้ผู้นำแต่ละประเทศร่วมกันลอยกระทง สัมผัสกับงานประเพณีที่ ดร.รุ่งธรรม ศรีวรรธนศิลป์ หัวหน้าศูนย์บริรักษ์ไทย วิทยาลัยเทคนิคกำแพงเพชรได้นำทีมสร้างกระทงขนาดใหญ่ กระทงสาย และการไหลเรือไฟในแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างหาชมได้ยาก ซึ่งกระทรวงวัฒนธรรมนั้นต้องขอบคุณทุกภาคส่วนที่ช่วยกันต้อนรับครั้งนี้ประสบความสำเร็จอย่างงดงามและเป็นที่กล่าวขวัญต่อกันโดยเฉพาะทีมงานผู้กำกับซึ่งมี ครูตู่-นายพหลยุทธ กนิษฐบุตร รองอธิการบดีสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์, โจ้-ธีระศักดิ์ ภักดีเทวา ผู้กำกับการแสดงร่วมสมัย และผู้กำกับการแสดงอื่นๆได้ร่วมกันให้ผู้นำทั้งหมดได้รู้จักประเทศไทยภายในไม่กี่นาทีจากการแสดงทางวัฒนธรรมดังกล่าวเป็น Soft Powerที่สร้างสรรค์จนทุกคนมีความรู้สึกเดียวกันว่า “รู้สึกภูมิใจที่เราทุกคนทำเพื่อชาติไทย ให้ผู้นำ ๒๑ ประเทศได้ชมการแสดงแล้วประทับใจและสื่อให้วัฒนธรรมนี้มีชื่อเสียงไปทั่วโลก”