กาลครั้งหนึ่งไม่นานมานี้   มีกระต่ายน้อยตัวหนึ่ง  มีนิสัย ชอบรับข่าวสารจากอินเทอร์เน็ต  แล้วส่งต่ออย่างรวดเร็ว วันหนึ่ง มีข่าวทางเฟสบุคส่งต่อกันมา  เกี่ยวกับไวรัสดำตัวใหม่ ที่จะทำลายข้อมูลและทำให้คอมพิวเตอร์ระเบิด โดยอ้างว่ามีวิธีป้องกันคือการนำอุปกรณ์ชื่อ “โล่ป้องไวรัสดำ” ราคาตัวละ 1,000 บาท มาติดตั้ง    

กระต่ายน้อยตกใจ   รีบส่งข่าวไปยังเพื่อนกระต่ายอีก 100 ตัว   เพื่อนกระต่ายแต่ละตัวส่งต่อไปยังเพื่อนหมา 100 ตัว   เพื่อนหมาแต่ละตัวส่งต่อให้เพื่อนแมว 100 ตัว และเพื่อนแมวแต่ละตัวส่งต่อให้เพื่อนนก 100 ตัว  

ข่าวไวรัสดำ ในคอมพิวเตอร์  แพร่กระจายไป อย่างรวดเร็ว  เหมือนไฟไหม้ป่า      โดยมีผู้รับข้อมูล กว่า 10 ล้านรายภายในวันเดียว   สัตว์ทุกตัวตื่นตกใจและหาซื้อโล่ป้องไวรัสดำมาติดตั้ง ทำให้หมาจิ้งจอกซึ่งเป็นผู้ผลิตอุปกรณ์ป้องกันไวรัสดำ มีรายได้มีกำไรหลายล้านบาทในเดือนเดียว ทั้งที่ไวรัสดำที่ทำให้คอมพิวเตอร์ระเบิดนั้นไม่มีจริง      

ต่อมา   นกฮูก ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี ได้ทำการตรวจสอบข่าวดังกล่าว  พบว่าเป็นข่าว ภาพ และเสียงที่หมาจิ้งจอกเจ้าเล่ห์ จัดทำขึ้นเพื่อขายโล่ป้องไวรัสดำ   นกฮูกจึงเรียกสัตว์ต่างๆมาอธิบายถึงความสำคัญของการพิจารณาความน่าเชื่อถือของข้อมูลก่อนจะเชื่อและส่งต่อ แบบที่พระพุทธเจ้าทรงสอนไว้ในธรรมะชื่อ  “กาลามสูตร”    

นกฮูกบอกต่อไปว่า   การตัดสินใจทำสิ่งต่างๆของคนทั่วไปนั้น มักจะทำตามความรู้สึกส่วนตัว ทำตามสิ่งที่เคยทำมีประสบการณ์มาก่อน  หรือทำตามแบบที่ครูสอนมา   แต่การตัดสินใจจะทำอะไรของคนฉลาดที่มีปัญญานั้น ควรจะคิดวิเคราะห์ด้วยตนเอง   ไม่ใช่แค่เพียงฟังคนอื่นบอกหรืออ่านเอกสารแล้วเชื่อ โดยไม่ตั้งคำถามหรือหาข้อมูลเพิ่มเติม

ตำรวจเสือจับหมาจิ้งจอกและกระต่ายตื่นตูม ศาลลงโทษปรับและจำคุกเนื่องจากเผยแพร่ข้อมูลเท็จทางสื่อสังคมออนไลน์ทำให้เกิดความวุ่นวายในบ้านเมือง                

การกระทำของนกฮูกในนิทานนี้ เป็นการทำความดีตามหลักบุญกิริยาวัตถุ 10 ข้อ 9 เรื่อง การสั่งสอนให้ความรู้ (ธัมมัสเทสนามัย)   เพราะนกฮูกได้ให้ความรู้ เตือนสติ กระต่ายและสัตว์ที่ตื่นตกใจ ให้เข้าใจถูกต้อง  แล้วหายตกใจ     ไม่เข้าใจผิด หลงเชื่อตามคำเล่าลือที่บอกต่อกันมา โดยไม่ตรวจสอบข้อเท็จจริง  

นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า:  “ต้องใช้สติปัญญา พิจารณาข้อมูลหรือข่าวใดๆ ก่อนที่จะเชื่อหรือตกใจตามผู้อื่น  และ การใช้เทคโนโลยีต้องมีความระมัดระวังและรู้จักตรวจสอบข้อมูลให้แน่ใจก่อนเชื่อหรือส่งต่อเสมอ”

เรียบเรียงดัดแปลง  จากนิทานอีสป เรื่อง กระต่ายตื่นตูม The Timit Hare ของกรีกที่เล่าต่อกันมากว่าสองพันปี  

เอกสารนี้ จัดทำโดย“ชมรมเสมาพัฒนาชีวิต” “มูลนิธิส่งเสริมการลูกเสือแห่งประเทศไทย    

This document was created   by “Sema Life Development Club, Thai Scouts Promotion Foundation