บ้านไม้สักทองหลังใหญ่มโหฬาร ชื่อบ้านปาร์คนายเลิศ บ้านไม้สักทองสร้างแบบบังกะโลว์ในสวนป่า ของนายเลิศ เศรษฐบุตร หรือพระยาภักดีนรเศรษฐ ที่ตั้งอยู่ใจกลางกรุงเทพฯ ย่านวิทยุ เพลินจิต ชิดลม สมคิดในบัดนี้ บ้านหลังนี้มีความเป็นมาที่น่าสนใจยิ่ง ถึงแม้คนจำนวนไม่น้อยอาจจะรู้จักประวัติของบ้านอายุร้อยกว่าปีหลังนี้ค่อนข้างดี แต่ทุกครั้งที่ได้เข้าไปสัมผัสบรรยากาศน่าหลงใหลของบ้าน และของสวนป่าที่รวมต้นไม้อายุหลายสิบปี บางต้นอาจมีอายุเป็นร้อยปี ก็ทำให้อยากเรียนรู้ประวัติของบ้านในแง่มุมอื่น ๆ ให้ลึกซึ้งและครบถ้วนมากกว่าที่เคยทราบมาก่อน

วันนี้ขอชวนคุณผู้รักรากเหง้าของกรุงเทพฯ ไปเที่ยวบ้านปาร์คนายเลิศด้วยกันอีกสักครั้ง แม้หลายคนอาจจะบอกว่าไปมาแล้วหลายครั้ง แต่รับรองว่าการไปเที่ยวบ้านที่เรียกได้ว่าเป็น One of the special heritage of Bangkok ในครั้งนี้จะทำให้คุณมองเห็นและเข้าใจปรัชญาของเจ้าของบ้านได้ลึกซึ้งถึงแก่นยิ่งขึ้น แล้ววันหน้าจะชวนคุณไปคุยผ่านตัวอักษรจากบทสัมภาษณ์กับทายาทรุ่นสามและสี่ของเจ้าของบ้านปาร์คนายเลิศด้วยกัน แต่สำหรับวันนี้ขอชวนคุณเที่ยวบ้านไม้สักทองที่ปลูกท่ามกลางพรรณไม้ยืนต้นนานาชนิดผ่านตัวหนังสือและภาพก่อน

เริ่มจากหนังสือแบบ pop-up ชื่อบ้านปาร์คนายเลิศ (NAI LERT PARK HERITAGE HOME The Ultimate Pop-up Book) ผลงานของทวีพงษ์ ลิมมากร หนังสือ pop-up เล่มนี้มหัศจรรย์มาก เพราะรังสรรค์ขึ้นอย่างพิถีพิถัน ให้ข้อมูลของบ้านได้ละเอียดละออ ทำให้เห็นภาพบ้านไม้สักทองทั้งสองหลังราวกับได้เข้าไปดูของจริงด้วยตาตัวเอง แล้วยังทำให้เห็นถึงบรรยากาศของบ้านกลางสวนป่ากลางกรุงฯ รวมถึงทำให้จินตนาการเห็นของสะสมของเจ้าของของบ้านที่เก็บรักษาในพิพิธภัณฑ์ แม้หนังสือเล่มนี้จะมีภาพ pop-up ขนาดใหญ่เพียงสองภาพเท่านั้น แต่ก็ยังมีภาพ pop-up ขนาดเล็กประกอบอีก 8 ภาพ เพราะฉะนั้น เมื่อ pop-up ทุกภาพแล้วจึงทำให้เห็นรายละเอียดของบ้านปาร์คนายเลิศได้โดยสมบูรณ์ เห็นรถยนต์คันโปรดของพระยาภักดีนรเศรษฐ แล้วยังได้เห็นของสะสมในบ้านในพิพิธภัณฑ์กลางสวนป่า ได้เห็นรถเมล์ขาวนายเลิศ เห็นเรือ และจักรยานของนายเลิศ และเห็นเรือนบรรพบุรุษของเจ้าของบ้าน

ผู้เขียนขอทำตัวประมาณว่า เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน ด้วยการเล่าประวัติโดยสังเขปว่า บ้านปาร์คนายเลิศได้รับการดูแลอย่างดีต่อจากนายเลิศโดยท่านผู้หญิงเลอศักดิ์ สมบัติศิริ ธิดาคนเดียวของพระยาภักดีนรเศรษฐ และคุณหญิงสิน โดยกิตติศัพท์ของท่านผู้หญิงเลอศักดิ์คือรักต้นไม้เป็นชีวิตจิตใจ และรักความเป็นธรรมชาติเหนือสิ่งอื่นใด เมื่อสิ้นท่านผู้หญิงเลอศักดิ์ บ้านหลังนี้ก็ถูกส่งต่อไปยังธิดาทั้งสองของท่านคือ คุณพิไลพรรณ สมบัติศิริ และคุณสัณหพิศ โพธิรัตนังกูร พร้อมทั้งทายาทรุ่นต่อ ๆ ไปของตระกูล ซึ่งปัจจุบันอยู่ในความดูแลร่วมกันของทายาทรุ่นที่ 3 และ 4 สำหรับทายาทรุ่นที่ 4 ที่เข้ามารับบทบาทสำคัญในการดูแลมรดกสำคัญชิ้นนี้คือคุณณพาภรณ์ โพธิรัตนังกูร (วันหน้าจะชวนคุณผู้อ่านไปคุยกับทายาทรุ่นที่ 3 และ 4 ของบ้านปาร์คนายเลิศด้วยกัน) 

ทุกวันนี้บ้านปาร์คนายเลิศยังคงเอกลักษณ์ไว้อย่างน่าประทับใจ จนอาจจะกล่าวได้ว่าบ้านปาร์คฯ แห่งนี้เคยเป็นมาอย่างไร ปัจจุบันก็ยังคงเป็นเช่นนั้น แม้วันเวลาจะล่วงผ่านไปนานกว่าศตวรรษ แต่บ้านปาร์คฯ หลังนี้ก็ยังคงเป็นบ้านปาร์คนายเลิศดุจดั่งเมื่อครั้งผู้ก่อสร้างบ้านยังดำรงชีวิตอยู่ ซึ่งแน่นอนว่าต้องมีการซ่อมแซมบูรณะให้บ้านสวยงามมั่นคงแข็งแรง และเข้มขลังอยู่ตลอดเวลา เพราะเป็นเรื่องธรรมดาสามัญที่บ้านเก่าย่อมต้องทรุดโทรมผุพังไปตามกาลเวลา แต่ด้วยความเอาใจใส่อย่างดียิ่งของทายาท ก็ทำให้บ้านเก่าอายุกว่าร้อยปียังคงความงามและสมบูรณ์ได้จนถึงบัดนี้ 

เราซึ่งเป็นคนรุ่นหลัง เป็นทายาท คงไม่มีความสามารถสร้างเรือนไม้สักเก่าแก่หลังนี้ได้ด้วยตัวเราเองอย่างแน่นอน แต่ยืนยันว่าเราตั้งใจเก็บรักษา และดูแลเรือนไม้ประวัติศาสตร์หลังนี้ไว้อย่างดีที่สุด เราทุ่มเทอย่างสุดความสามารถ เพื่อให้เรือนไม้บ้านปาร์คนายเลิศ บ้านไม้ทรงไทยตามแบบฉบับของนายเลิศยังคงสภาพงดงามดังเดิม เราตั้งใจเก็บรักษาและดูแลสวนป่าให้อยู่คู่กับบ้านปาร์คฯ และตั้งใจอนุรักษ์บ้านหลังนี้ให้เป็นทั้ง museum และ heritage กลางสวนป่าใจกลางกรุงเทพมหานครที่สมบูรณ์แบบ นี่คือคำมั่นจากทายาทรุ่น 3 และ 4 ของนายเลิศ

และแน่นอนที่สุดคือ เมื่อกล่าวถึงบ้านปาร์คนายเลิศแล้ว หลายคนที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไปย่อมต้องนึกถึงงานจัดดอกไม้ที่แสนยิ่งใหญ่งานหนึ่งของเมืองไทย งานนี้สำคัญมากถึงขนาดที่ว่าสื่อมวลชนต่างชาติยังต้องมานำเสนอข่าว ส่วนคนไทยผู้หลงใหลในความงดงามของมวลดอกไม้นานาพรรณ โดยเฉพาะดอกไม้ไทยแท้ ๆ ก็ต้องเฝ้ารอชมงานจัดดอกไม้ ในโรงแรมฮิลตัน ปาร์ค นายเลิศ 

ธิดาของท่านผู้หญิงเลอศักดิ์บอกว่า มีประโยคสำคัญประโยคหนึ่งที่ท่านผู้หญิงเลอศักดิ์บอกย้ำเสมอ ๆ คือ "พ่อสอนว่าสีเขียวทำให้คนสุขใจ" นี่คือการปลูกฝังให้รักธรรมชาติ รักต้นไม้ รักสิงสาราสัตว์ต่าง ๆ เสน่ห์ของงานดอกไม้ ณ ปาร์คนายเลิศยังคงตราตรึงอยู่ในใจของคนไทยเสมอมา ผู้ร่วมจัดงานดอกไม้รายหนึ่งบอกว่า หัวใจสำคัญของงานดอกไม้ที่ปาร์คนายเลิศ คือการรวบรวมคนที่รักชอบดอกไม้ คนรักการจัดดอกไม้ก็ได้จัดแสดงฝีมือของตัวเอง คนชอบดอกไม้ก็ได้ไปชื่นชมความงามของดอกไม้ที่ถูกจัดอย่างงดงาม และได้ทำบุญร่วมกัน ช่วยเหลือสังคมร่วมกัน ด้วยเหตุนี้เอง จึงทำให้ผู้เขียนตั้งใจนำภาพงานจัดดอกไม้ ณ ปาร์คนายเลิศ มาประกอบในบทความวันนี้ด้วย   

ยังมีเรื่องราวน่าสนใจเกี่ยวกับบ้านปาร์คนายเลิศอีกเหลือคณานับที่จะมาบอกเล่าชวนคุณคุญ แต่ทว่าเนื้อหาสำหรับนำเสนอเรื่องราวในคอลัมน์หมดแล้ว ก็ขอยกยอดเรื่องของบ้านปาร์คไปไว้ในสัปดาห์ต่อ ๆ ไป แต่ก็จะลากันวันนี้ ผู้เขียนขอขอบคุณหนังสือหนังสือต่าง ๆ ที่เป็นต้นธารของเรื่องราวในสัปดาห์นี้ โดยเฉพาะหนังสือ pop-up และขอขอบคุณภาพประวัติศาสตร์ที่มาจากหนังสืออีก 4 เล่ม คือ เลิศ-สิน เลิศสมันเตา พระยาภักดีนรเศรษฐ และหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ท่านผู้หญิงเลอศักดิ์ สมบัติศิริ

สำหรับผู้สนใจซื้อหาหนังสิอ pop-up และหนังสือชุดนายเลิศ รวมสามเล่ม คือ เลิศ-สิน เลิศสมันเตา และพระยาภักดีนรเศรษฐ สามารถซื้อได้ที่บ้านปาร์คนายเลิศ 

บ้านปาร์คนายเลิศเปิดให้เข้าชมวันพุธถึงอาทิตย์ วันละ 4 รอบ คึอ 09.30 11.30 14.30 และ 16.30 น. บัตรราคา ผู้ใหญ่ 350 บาท นักเรียน นิสิต นักศึกษา 150 บาท เด็กความสูงน้อยกว่า 100 เซนติเมตร เข้าชมฟรี สนใจสอบถามรายละเอียดโปรดติดต่อ โทรศัพท์ 0 2253 0123 Email : museum@nailertgroup.com

เฉลิมชัย ยอดมาลัย