7 ต.ค.61 ผู้สื่อข่าวประจำ จ.สุรินทร์ รายงานว่า บรรยากาศช่วงวัน “แซนโฎนตา”หรือ “สารทเขมร” เป็นไปอย่างคึกคัก หลังประชาชนชาว จ.สุรินทร์ เชื้อสายเขมร ต่างออกมาเดินจับจ่ายซื้อข้าวของกันเป็นจำนวนมาก ส่งผลให้บริเวณตลาดสดเทศบาลตำบลท่าตูม อ.ท่าตูม จ.สุรินทร์  สภาพการจราจรคับคั่งเป็นอย่างมาก เนื่องจากเป็นวันจับจ่ายซื้อของสำหรับเซ่นไหว้ โดยเฉพาะชาวสุรินทร์ เชื้อสายเขมร ที่เดินทางไปทำงานต่างถิ่นทั่วประเทศ และต่างประเทศ จะเดินทางกลับบ้าน และจับจ่ายซื้อ กระยาสารท ขนมนางเล็ด ขนมเทียน ข้าวต้มมัด ทั้งไส้กล้วย และไส้หมู  เพื่อเป็นของเซ่นไหว้บรรพบุรุษ ทำให้เงินสะพัดเป็นอย่างมาก

ชาวบ้านส่วนใหญ่ต่างแห่มาซื้อของสำหรับแซนโฎนตา อาทิ ขนม นมเนย และผลไม้แทบทุกอย่าง ไก่ หมู และอื่นๆอีกมากมาย ที่ขาดไม่ได้คือ กระยาสารท นางเล็ด เพื่อเป็นของเซ่นไหว้บรรพบุรุษ ข้าวสารเหนียว ข้าวสารเจ้า เพื่อนำเอาไปห่อข้าวต้มกล้วย ทำเป็นประจำทุกๆปี ถือเป็นประเพณีสำคัญของคนสุรินทร์ เชื้อสายเขมร ที่สืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคนแล้ว ปีนี้ พิธีแซนโฎนตา ตรงกับวันที่ 8 ต.ค.61 ส่วนวันที่ 7 ต.ค.61  ก็จะเริ่มทำขนม เครื่องเซ่นไว้กันแล้ว ที่ขาดไม่ได้อีกอย่างหนึ่งก็คือกล้วยน้ำว้า

สำหรับพิธี แซนโฎนตา หมายถึง การทำบุญให้แก่บรรพบุรุษ คือ ปู่ ย่า ตา ยาย ที่ล่วงลับไปแล้วให้ได้มารับกุศลผลบุญที่ลูกหลานอุทิศให้ ซึ่งตรงกับวันแรม 14 ค่ำ เดือน 10 ของทุกปี โดยในปีนี้ตรงกับวันจันทร์ที่ 7 ต.ค.61  ซึ่งจะเป็นวันสารทใหญ่  ซึ่งในช่วงวันดังกล่าว ชาวสุรินทร์ ที่มีการใช้ภาษาเขมร ซึ่งเป็นภาษาพูดท้องถิ่น  มักจะพร้อมใจหยุดงาน เพื่อประกอบพิธีเซ่นไหว้บรรพบุรุษ  หรือ ที่เรียกว่าวันสารทเขมร คล้ายกับวันสารทจีนและสารทไทยนั่นเอง ซึ่งจ.สุรินทร์ เป็นจังหวัดติดชายแดน ไทย-กัมพูชา ที่มีชาวไทยเชื้อสายเขมรอยู่อาศัยมาแต่อดีตกาล ทำให้มีวัฒนธรรมเขมรสืบทอดผสมผสานอยู่ในสายเลือด สำหรับชาวสุรินทร์ ถือเป็นประเพณีวัน “แซนโฎนตา”รวมญาติที่ห่างหายกันให้น้อมคืนหาถิ่น เป็นวันระลึกถึงบุญคุณของบรรพบุรุษ ลูกหลานแสดงความกตัญญูต่อพ่อ-แม่ ซึ่งทุกคนตระหนักเสมอว่า ไม่ว่าจะทิ้งย่านผ่านเรือน ไปทำมาหากินถึงถิ่นไกล แต่เมื่อวัน “แซนโฎนตา”มาถึงลูกหลานเขมรถิ่นไทย จะพากันคืนบ้าน เพื่อแซนโฎนตาเสมอไป