หลวงปู่ขาว อนาลโย วัดถ้ำกลองเพล ท่านสอนศิษย์ว่า (จากหนังสือหลวงปู่ขาว อนาลโย โครงการหนังสือบูรพาจารย์ เล่ม ๔ หน้า ๑๑๑-๑๑๒) "ผมเองซึ่งมีนิสัยหยาบ จึงมักเชื่อต่อการทรมานชนิดหยาบๆ เพื่อให้ทันกับกิเลสซึ่งเป็นธรรมชาติหยาบที่มีอยู่ในตนดังคราวช้างใหญ่เดินเข้ามาหาขณะเดินจงกรมอยู่เป็นขณะที่ได้เห็นกิเลสและธรรมของพระพุทธเจ้าอย่างชัดเจนภายในใจ

เพราะปกติจิตที่มีกิเลสเป็นเจ้าอำนาจครองใจรู้สึกฝึกทรมานยาก ดีไม่ดี...เราผู้จะฆ่ามันให้ฉิบหายสิ้นซากไป แต่กลับจะตายไปก่อนมัน เพราะความเหนียวแน่นแก่นอาสวะที่เกาะกินเรามานานเสียด้วยซ้ำ

แต่พอเข้าตาจนและได้ช้างใหญ่มาช่วยปราบเท่านั้น กิเลสตัวดื้อด้านต้านทานความเพียรเก่งๆ ไม่ทราบหายหน้าไปไหน ใจก็บอกง่าย ส่งให้อยู่อย่างไรและให้อยู่กับธรรมบทใดก็ยอมรับทันทีทันใด ราวกับน้ำมันเครื่องหล่อลื่น ไม่ฝ่าฝืนดังที่เคยเป็นมาเลย

พอกิเลสขยายตัวออกจากใจ ธรรมที่เตรียมพร้อมอยู่แล้วในขณะเดียวกัน ก็แสดงความสว่างไสวและความองอาจกล้าหาญต่อทุกสิ่งขึ้นมาภายในใจทันที

ให้ได้เห็นได้ชมอย่างเต็มใจที่กระหายมานาน ความกลัวตายไม่ทราบหายหน้าไปไหน จึงทำให้เห็นได้ชัดว่า ความกลัว ก็คือ กิเลสตัวเคยออกหน้าออกตามานานเราดีๆ นี่เอง

พอความกลัวซึ่งเป็นเครื่องกดถ่วงลวงใจดับลงไปแล้ว แม้จะไม่ดับไปโดยสิ้นเชิง แต่ก็ทำให้เห็นโทษของมันอย่างประจักษ์ใจในขณะนั้น

วาระต่อไป ถึงจะเกิดขึ้นมาอีกตามความมีความอยู่ของมัน แม้เช่นนั้นก็ยังพอให้เราระลึกรู้ได้บ้างว่า ความกลัวนี้มิใช่บิดามารดาของเรา แต่เป็นหน้าศัตรูที่เคยมาในรูปร่างแห่งมิตรต่างหาก

จึงไม่ทำใจให้เชื่อชนิดติดจมในมันเหมือนที่แล้วๆ มา และพยายามกำจัดมันออกทุกวาระแห่งความเพียร จนสภาพแห่งศัตรูที่มาในสภาพแห่งมิตรเหล่านี้สูญสิ้นไปจากใจนั่นแลจึงจะนอนใจ และอยู่เป็นสุขหายกังวลโดยประการทั้งปวงได้"

ลานธรรมจักร โอวาทธรรมพระอาจารย์ขาว อนาลโย วัดถ้ำกลองเพล