เพียงแต่ศึกษาพระธรรมคำสอน แต่ไม่นำเอาไปปฏิบัติ ก็จะไม่เกิดผลขึ้นมา พระพุทธเจ้าทรงตรัสว่า ถึงแม้จะนั่งฟังธรรมเกาะชายผ้าเหลือง แต่ถ้าไม่นำเอาธรรมที่ได้ยินได้ฟังไปปฏิบัติ ก็ไม่ได้อยู่ใกล้พระพุทธเจ้า แต่ถ้าอยู่ไกลจากพระพุทธเจ้าเป็นโยชน์ แต่มีการนำเอาธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้าไปปฏิบัติ ก็จะถือว่าอยู่ใกล้พระพุทธเจ้า มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่งทางใจ

ไม่ใช่อยู่ใกล้ครูบาอาจารย์แล้วจะมีที่พึ่งทางใจ อยู่ใกล้พระพุทธเจ้าแล้วจะมีที่พึ่งทางใจ ถ้าอยู่แล้ว อยู่แบบคนหูหนวกตาบอด อยู่แบบไม่ปฏิบัติ ก็เหมือนอยู่ไกลจากพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ การที่เราจะอยู่ใกล้พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราก็ต้องอยู่ด้วยการปฏิบัติธรรม ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ พระพุทธเจ้าทรงตรัสว่าผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ จะเป็นผู้ที่มีดวงตาเห็นธรรม ผู้ที่มีดวงตาเห็นธรรมก็คือจะเป็นผู้ที่เห็นพระพุทธเจ้า 

พระพุทธเจ้านี้ไม่ใช่สรีระร่างกายที่ประทับอยู่ที่ประเทศอินเดีย อันนั้นเป็นตัวแทนของพระพุทธเจ้า เป็นลูกจ้างคนรับใช้ของพระพุทธเจ้า สรีระของพระพุทธเจ้านี้ไม่ใช่พระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าคือพระทัยของพระพุทธเจ้า ที่มีธรรมอันประเสริฐ ชำระใจของพระพุทธเจ้าให้สะอาดบริสุทธิ์ขึ้นมา อันนั้นแหละคือพระพุทธเจ้า ใจที่สะอาดบริสุทธิ์ ปราศจากกิเลสตัณหาโมหะอวิชชา

ผู้ที่ศึกษาธรรมแล้วปฏิบัติธรรม ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบก็จะบรรลุธรรมถึงธรรมขั้นต่างๆ ก็จะมีดวงตาเห็นธรรม พอเห็นธรรมก็จะเห็นพระพุทธเจ้า เพราะธรรมกับพระพุทธเจ้านี้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ธรรมก็ออกมาจากใจของพระพุทธเจ้า ธรรมที่พวกเราได้ยินได้ฟัง เช่น อริยสัจ ๔ ไตรลักษณ์ มรรค ๘ ทาน ศีล ภาวนา ศีล สมาธิ ปัญญา ธรรมเหล่านี้อยู่ในใจของพระพุทธเจ้า พอเราศึกษาและปฏิบัติเข้าถึงธรรมเหล่านี้ เราก็จะเห็นธรรมเหล่านี้ แล้วก็จะเห็นว่าพระพุทธเจ้ากับใจของพวกเรานี้ก็เป็นเหมือนกัน

อันนี้แหละคือการเข้าถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ที่แท้จริง ผู้ที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ผู้ที่มีดวงตาเห็นธรรมเห็นพระพุทธเจ้าจะเป็นใคร ก็เป็นพระอริยสงฆ์สาวกนั่นเอง เป็นพระโสดาบัน เป็นพระสกิทาคามี เป็นพระอนาคามี เป็นพระอรหันต์ จะเห็นเป็นขั้นๆ ไป จะเห็นธรรมเป็นขั้นๆ ไป จะสว่าง ธรรมจะทำให้ใจสว่างเป็นขั้นๆ ไป เหมือนแสงเดือนที่จะสว่างเป็นเสี้ยวๆไป คืนนี้สว่าง ๑ เสี้ยว คืนพรุ่งนี้สว่างเพิ่มอีก ๑ เสี้ยว สว่างไปเพิ่มไปเรื่อยๆ จนในที่สุดก็จะสว่างเต็มดวง

พระอาจารย์สุชาติ อภิชาโต วัดญาณสังวรารามฯ จังหวัดชลบุรี วันที่ ๑๙ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๓(เพจ พระอาจารย์สุชาติ อภิชาโต) -  003