วันที่ “ทักษิณ ชินวัตร” เตรียมได้รับการพักโทษและออกจากเรือนจำในวันที่ 11 พฤษภาคม กลายเป็นข่าวการเมืองทันที แม้ในทางกฎหมายจะเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของผู้ต้องขังสูงวัยและเงื่อนไขที่กำหนดไว้ แต่ในทางการเมือง เรื่องนี้ไม่ใช่เพียงขั้นตอนของกรมราชทัณฑ์

ชื่อของทักษิณผูกอยู่กับการเมืองไทยมานานกว่าสองทศวรรษ ผ่านช่วงเรืองอำนาจ ผ่านรัฐประหาร ผ่านการหนีคดีออกนอกประเทศยาวนานหลายปี และกลับคืนสู่แผ่นดินไทยท่ามกลางความสนใจของสังคมทั้งประเทศ จึงเป็นธรรมดาที่การพ้นเรือนจำของเขาจะถูกจับตาเกินกว่าคนทั่วไป

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่อยู่ที่บ้านไหน จะติดกำไล EM หรือไม่ หรือจะเคลื่อนไหวอย่างไรในวันแรกของอิสรภาพ แต่คือหลังจากนี้จะยังเข้ามากำหนดทิศทาง “พรรคเพื่อไทย” และการเมืองไทยอีกมากน้อยเพียงใด

เพราะในความเป็นจริง ต่อให้ไม่มีตำแหน่งใด ชื่อของทักษิณก็ยังถูกมองว่ามี “บารมีสูงสุด” เหนือพรรคเพื่อไทย และยังมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจหลายเรื่องอยู่เสมอ

การออกจากเรือนจำครั้งนี้จึงไม่ใช่เรื่องส่วนตัว หากเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของอนาคตพรรคเพื่อไทยโดยตรง

ต้องยอมรับว่า ทักษิณเป็นนักการเมืองที่มีความสามารถสูง อ่านกระแสประชาชนขาด และเคยสร้างนโยบายที่เปลี่ยนภูมิทัศน์การเมืองไทยอย่างมาก หลายมาตรการยังถูกพูดถึงมาจนถึงวันนี้

แต่อีกด้านหนึ่ง ชื่อของเขาก็ผูกกับข้อครหาเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อน การใช้อำนาจ และคดีทุจริตหลายคดี จนนำไปสู่คำพิพากษาจำคุก ก่อนตัดสินใจหนีคดีออกนอกประเทศเป็นเวลานาน ข้อเท็จจริงเหล่านี้ยังติดตัวเขาอยู่เสมอ

สิ่งที่น่าคิดยิ่งกว่าคือ พรรคเพื่อไทยในวันนี้ไม่ใช่พรรคที่แข็งแรงเหมือนอดีตอีกแล้ว ผลการเลือกตั้งล่าสุดตกไปอยู่อันดับสาม ต่ำที่สุดในสายพรรคการเมืองตระกูลชินวัตร สะท้อนชัดว่าฐานนิยมเดิมหดตัว และประชาชนจำนวนมากเริ่มมองหาทางเลือกใหม่

เมื่อพรรคอยู่ในช่วงขาลง การยึดติดกับผู้นำคนเดิมยิ่งเป็นภาระมากกว่าพลัง เพราะทำให้พรรคไม่สามารถสร้างภาพใหม่ สร้างผู้นำใหม่ หรือเปิดพื้นที่ให้คนรุ่นถัดไปเติบโตได้เต็มที่

พรรคเพื่อไทยจึงอยู่ในจุดที่ต้องเลือกระหว่าง “เดินต่อด้วยตัวเอง” หรือ “ผูกอนาคตไว้กับอดีต” อีกครั้ง

เมื่ออายุเกิน 70 ปี ผ่านทั้งอำนาจ ความพ่ายแพ้ การหนีคดี การกลับบ้าน และการถูกคุมขังมาแล้ว ชีวิตย่อมควรเข้าสู่ช่วงที่เลือกความสงบมากกว่าความขัดแย้ง

คำว่า “เลี้ยงหลาน” ฟังดูเรียบง่าย แต่มีความหมายทางการเมืองไม่น้อย เพราะหมายถึงการรู้จักพอ รู้จักส่งต่อ และรู้ว่าเวลาเปลี่ยนไปแล้ว

หากหลังพ้นโทษยังให้สัมภาษณ์ทุกเรื่อง ยังขยับทุกครั้งที่เกิดแรงสั่นสะเทือน หรือยังแสดงบทบาทเสมือนผู้กำกับพรรคเพื่อไทย ปัญหาจะตกกับพรรคก่อนใคร เพราะสังคมจะยิ่งเชื่อว่าพรรคนี้ไม่เคยหลุดจากเงาเดิม

คนรุ่นใหม่จำนวนมากไม่ได้ปฏิเสธเพื่อไทยเพราะนโยบายอย่างเดียว แต่ปฏิเสธภาพจำแบบเดิม ๆ ที่วนอยู่กับคนเดิม กลุ่มเดิม และอำนาจแบบเดิม

หากทักษิณต้องการช่วยพรรคเพื่อไทยจริง วิธีช่วยที่ดีที่สุดอาจไม่ใช่การกลับมาจับพวงมาลัย แต่คือการลงจากรถ แล้วปล่อยให้คนรุ่นใหม่ขับเอง

ประวัติศาสตร์การเมืองมีตัวอย่างมากมายของผู้นำที่สร้างชื่อเสียงไว้มาก แต่กลับรักษาตอนจบของตัวเองไม่ได้ เพราะยังยึดติดกับบทบาทเดิม ไม่ยอมลงจากเวทีเมื่อถึงเวลา

ทักษิณยังมีโอกาสเลือกเส้นทางของตัวเองได้ จะใช้ชีวิตอย่างสงบกับครอบครัว ปล่อยให้พรรคเพื่อไทยปรับตัว สร้างคนรุ่นใหม่ และฟื้นศรัทธาด้วยตัวเอง หรือจะกลับมาเป็นศูนย์กลางแรงปะทะอีกครั้ง

การพักโทษครั้งนี้เป็นจุดจบของสถานะผู้ต้องขังในเรือนจำ แต่หากยังเข้ามา “เสือกทุกเรื่อง” เหมือนเดิม พรรคเพื่อไทยอาจยิ่งเสื่อมทรุดหนักกว่าเดิม เพราะทุกครั้งที่ขยับ จะถูกมองว่าไม่ได้เปลี่ยนอะไรเลย

พรรคการเมืองที่เคยชนะถล่มทลาย วันนี้ตกมาอยู่อันดับสามแล้ว หากยังไม่ยอมเปลี่ยน รอบหน้าคำว่าแพ้อาจไม่พออธิบายสถานการณ์ เพราะอาจหมายถึงการถดถอยจนยากฟื้นตัว

วันพ้นคุกของทักษิณมาถึงแล้ว แต่หากยังไม่พ้นจากการเมือง พรรคเพื่อไทยอาจเป็นฝ่ายจ่ายราคาหนักที่สุด และครั้งหน้าอาจไม่มีโอกาสให้แก้ตัวอีก

- ทีมข่าวแนวหน้าออนไลน์