วันที่ 8 พฤษภาคม 2569 นพ.วีระพันธ์ สุวรรณนามัย สมาชิกวุฒิสภา (สว.) และ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญเวชศาสตร์ป้องกันแขนงเวชศาสตร์วิถีชีวิต และประสาทศัลยแพทย์ ได้โพสต์ข้อความระบุว่า  นักฆ่าเงียบที่อยู่ในร่างกายคุณมานานโดยไม่เคยบอกล่วงหน้า

ถ้าผมบอกว่าตอนนี้มีบางอย่างในร่างกายคุณกำลังทำลายหลอดเลือด หัวใจ สมอง และไตอยู่ทุกวินาที โดยที่คุณไม่รู้สึกเจ็บปวดอะไรเลย คุณจะเชื่อไหมครับ?

นั่นคือสิ่งที่ความดันโลหิตสูงกำลังทำอยู่ในร่างกายของคนกว่า 13 ล้านคนในประเทศไทยขณะนี้ และกว่าครึ่งไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่าตัวเองมีความดันสูง

ลองนึกภาพท่อน้ำที่มีแรงดันสูงเกินปกติตลอด 24 ชั่วโมงทุกวันไม่หยุด ผนังท่อจะค่อยๆ หนาขึ้น แข็งขึ้น เปราะขึ้น และในที่สุดก็แตกหรืออุดตัน นั่นคือสิ่งที่เกิดขึ้นกับหลอดเลือดทั่วร่างกายเมื่อ

ความดันสูงเรื้อรังครับ

ความเสียหายที่เกิดขึ้นเงียบๆ ทุกวันมีดังนี้

ที่หัวใจ ความดันสูงบังคับให้หัวใจทำงานหนักขึ้นทุกการเต้น กล้ามเนื้อหัวใจจึงหนาและแข็งขึ้นเรื่อยๆ จนในที่สุดเริ่มทำงานผิดปกติและนำไปสู่หัวใจล้มเหลว งานวิจัยจาก Lancet ระบุว่าความดันโลหิตสูงเป็นสาเหตุหลักของโรคหัวใจและหลอดเลือดทั่วโลก

ที่สมอง หลอดเลือดในสมองที่เล็กและบอบบางเป็นพิเศษเสื่อมเร็วกว่าที่อื่นเมื่อเจอแรงดันสูง ทำให้เสี่ยงทั้งเส้นเลือดในสมองแตกและเส้นเลือดในสมองอุดตัน ซึ่งทั้งสองอย่างนำไปสู่อัมพฤกษ์และอัมพาตได้ 

นอกจากนี้ยังพบว่าความดันสูงเรื้อรังเร่งการเสื่อมของสมองและเพิ่มความเสี่ยงสมองเสื่อมในระยะยาวด้วย

ที่ไต หลอดเลือดในไตมีหน้าที่กรองของเสียออกจากเลือดวันละหลายร้อยลิตร เมื่อถูกแรงดันสูงทำลายเรื้อรัง ไตจะค่อยๆ เสื่อมสภาพลงและกรองของเสียได้น้อยลง จนในที่สุดอาจต้องฟอกไต

ที่ดวงตา หลอดเลือดเล็กในจอตาเสียหายจากความดันสูง ทำให้สายตาเสื่อมและในรายที่รุนแรงอาจตาบอดได้

สิ่งที่น่ากลัวที่สุดของโรคนี้ไม่ใช่ความเจ็บปวด แต่คือความเงียบของมัน!

งานวิจัยจาก Journal of the American College of Cardiology พบว่าผู้ป่วยกว่า 46 เปอร์เซ็นต์ที่มีความดันสูงไม่มีอาการใดๆ จนกว่าจะเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงขึ้นมาเฉียบพลัน
ค่าที่ควรจำและตรวจสม่ำเสมอคือต่ำกว่า 120 ต่อ 80 มิลลิเมตรปรอทคือปกติ ถ้าวัดได้ 130 ถึง 139 ต่อ 80 ถึง 89 คือเริ่มสูง และถ้า 140 ต่อ 90 ขึ้นไปสองครั้งต้องพบแพทย์

การป้องกันและควบคุมที่ได้ผลโดยไม่ต้องพึ่งยาในระยะแรกคือ

ลดเกลือและโซเดียม 

ออกกำลังกายสม่ำเสมอ 

ลดน้ำหนัก 

งดแอลกอฮอล์ เลิกบุหรี่ 

และจัดการความเครียด 

สิ่งเหล่านี้ลดความดันได้จริงและมีหลักฐานรองรับชัดเจน

วิธีเดียวที่รู้ว่าความดันเป็นเท่าไหร่คือการวัดเท่านั้นครับ ไม่มีอาการใดบอกได้แม่นยำกว่าตัวเลขบนเครื่องวัด ถ้ายังไม่เคยวัดหรือไม่ได้วัดมานานกว่าหนึ่งปี วันนี้คือวันที่ดีที่สุดที่จะเริ่มครับ

อ้างอิง
NCD Risk Factor Collaboration, “Worldwide trends in hypertension prevalence and progress in treatment and control”, Lancet, 2021
Whelton PK et al., “2017 ACC/AHA Hypertension Guidelines”, Journal of the American College of Cardiology, 2018
Ettehad D et al., “Blood pressure lowering for prevention of cardiovascular disease and death”, Lancet, 2016

ขอให้ทุกท่านแข็งแรงและมีความสุข

นพ.วีระพันธ์ สุวรรณนามัย ว24396

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญเวชศาสตร์ป้องกันแขนงเวชศาสตร์วิถีชีวิต และประสาทศัลยแพทย์