อ้วนแล้วนอนไม่หลับ? เปิดวงจรอุบาทว์ “ยิ่งอ้วน ยิ่งนอนแย่ ยิ่งแก่ ยิ่งอ้วนซ้ำ” รู้แล้วรีบลดด่วน!

วันที่ 8 มิถุนายน 2569 เฟซบุ๊กเพจ “Tensia” เพจนำเสนอกลไกทางสรีรวิทยาของโรค ได้โพสต์ข้อความระบุว่า ทำไมอ้วนแล้วมีปัญหาการนอนหลับมาก? ทราบแล้วจะรู้เลยว่าลดแล้ว นอนดีขึ้นมา

หลายคนเริ่มจากแค่กรน แต่พอน้ำหนักขึ้นเรื่อยๆ เริ่มนอนไม่เต็มอิ่ม ตื่นกลางดึก  ง่วงทั้งวัน ตื่นมาแล้วเหมือนไม่ได้นอน ต้นเหตุสำคัญอย่างหนึ่งคือ ไขมันที่สะสมมากขึ้น  จนเริ่มรบกวนการหายใจระหว่างนอนค่ะ

1.ไขมันรอบคอมากขึ้น/แทรกลิ้นมากขึ้น 

ทางเดินหายใจแคบลง เมื่อไขมันสะสมบริเวณคอมากขึ้น เวลานอนราบ เนื้อเยื่อเหล่านี้จะยุบตัวลงตามแรงโน้มถ่วง ทำให้ช่องทางเดินหายใจส่วนบนแคบลงช่วงแรกอาจเป็นแค่เสียงกรน เพราะลมต้องผ่านช่องแคบๆ  จนเกิดการไหลแบบปั่นป่วน (Turbulent flow)แต่ถ้าตีบมากขึ้น ลมอาจผ่านไม่ได้เป็นช่วงๆ ออกซิเจนในเลือดเริ่มลด สมองจึงสั่งให้ร่างกายสะดุ้งตื่นเพื่อกลับมาหายใจ ▪️บางคนเฮือกตื่นกลางดึก ▪️บางคนฝันว่าหายใจไม่ออก ฝันร้ายบ่อย ▪️บางคนไม่รู้ตัวเลย แต่สมองตื่นขึ้นมาหลายสิบครั้งต่อคืน

ช่วงที่สะดุ้ง ระบบประสาทซิมพาเทติกก็ถูกกระตุ้น หัวใจเต้นเร็วขึ้น ความดันสูงขึ้น และกลับไปหลับต่อได้ยากภาวะนี้เรียกว่า ทางเดินหายใจอุดกั้นส่วนบนระหว่างนอน (Obstructive sleep apnea: OSA)

2.ไขมันในช่องท้อง ทำให้หายใจได้ไม่เต็มปอด

นอกจากคอแล้ว ไขมันในช่องท้อง (Visceral adipose tissue: VAT) ก็มีส่วนค่ะเมื่อไขมันสะสมมากขึ้น ความดันในช่องท้องจะสูงขึ้นพอกะบังลมพยายามเคลื่อนลงเพื่อสูดลมหายใจเข้าก็เจอแรงดันจากด้านล่างต้านเอาไว้ ผลคือ ▪️ปอดขยายตัวได้น้อยลง ▪️หายใจตื้นขึ้น ▪️รับออกซิเจนได้น้อยลง โดยเฉพาะเวลานอนหงาย  กลไกนี้จะยิ่งเสริมให้ OSA หนักขึ้นไปอีก

3.กรนหนักๆ จนต้องลุกมาฉี่กลางดึก

หลายคนแปลกใจว่า กรนแล้วเกี่ยวอะไรกับปัสสาวะอะ? คำตอบคือ ตอนที่ทางเดินหายใจอุดกั้น ร่างกายจะพยายามหายใจแรงมากจนเกิดแรงดันลบในทรวงอกสูงผิดปกติแรงดันนี้ไปยืดผนังหัวใจห้องบน ทำให้หัวใจเข้าใจผิดว่ามีเลือดคั่งอยู่มาก จึงหลั่งฮอร์โมน ANP และ BNP ออกมา ฮอร์โมนทั้งสองจะสั่งให้ไตขับน้ำและเกลือเพิ่มขึ้น ผลก็คือ ▪️ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน ▪️ตื่นหลายรอบ ▪️นอนไม่ต่อเนื่อง บางคนคิดว่าตัวเองมีปัญหาทางเดินปัสสาวะ  แต่ต้นตอจริงๆ อยู่ที่การนอนกรนค่ะ

4. นอนแย่ ยิ่งควบคุมน้ำหนักยาก

เมื่อหลับไม่ลึกและสะดุ้งตื่นบ่อย ▪️ความหิวเพิ่มขึ้น ▪️ความอิ่มลดลง ▪️อยากของหวาน ของทอด ของมัน มากขึ้น ▪️เหนื่อยง่าย ไม่ค่อยอยากออกกำลังกาย จึงเกิดวงจรง่ายๆ อ้วน → นอนแย่ → กินมากขึ้น → อ้วนกว่าเดิม

ดังนั้นการลดความอ้วนแก้ทุกข้อเลย คืนคืนที่สงบสุขให้เรากลับมาอีกครั้ง มาดูแลสุขภาพกันนะคะ