ไชยันต์ งัดหลักจิตวิทยา วิเคราะห์ ทำไมบางคนถึงโกรธแค้นเมื่อเห็นคนร่วมไว้อาลัยให้ ลูก ของคนที่เกลียด!?

เมื่อวันที่ 14 มิ.ย.2569 นายไชยันต์ ไชยพร อาจารย์พิเศษภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้โพสต์ข้อความผ่านทางเฟซบุ๊ก ระบุว่า "ความรู้สึกโกรธจัดเมื่อเห็นคนจำนวนมากร่วมเสียใจกับการตายของลูกของคนที่เราเกลียด เป็นกลไกทางจิตวิทยาที่สามารถเกิดขึ้นได้ และอาจยังไม่ถึงขั้น “ป่วยทางจิต” หรือผิดปกติในทางการแพทย์ทันที แต่สะท้อนถึง ความขัดแย้งทางอารมณ์ที่รุนแรงมาก

สาเหตุที่ทำให้เกิดความรู้สึกนี้ และเกณฑ์ในการวัดความผิดปกติ มีรายละเอียดดังนี้

1. ทำไมถึงเกิดความรู้สึกแบบนี้?

(มุมมองทางจิตวิทยา)การขยายขอบเขตความเกลียดชัง (Spillover Effect): เมื่อเราเกลียดใครคนหนึ่งอย่างรุนแรง สมองจะสร้างอคติและปฏิเสธทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับคนนั้น รวมถึง "ลูก" ของเขาด้วย แม้ว่าเด็กจะไม่ได้ทำอะไรผิดก็ตาม

ความรู้สึกขัดแย้งในใจ (Cognitive Dissonance): จิตใจของเราเชื่อว่าคนๆ นั้นเป็น "คนเลวที่ไม่ควรได้รับสิ่งดีๆ"

แต่เมื่อเห็นคนจำนวนมากแสดงความเห็นใจและให้คุณค่าแก่ครอบครัวนั้น สมองจะเกิดความขัดแย้งและแปลผลออกมาเป็นความโกรธจัดต่อสังคม

รู้สึกไม่ได้รับความยุติธรรม: อาจมีความรู้สึกเบื้องลึกว่า คนที่เราเกลียดไม่สมควรได้รับความเห็นใจ หรือทำไมสังคมถึงไปให้ความสำคัญกับคนนี้ ทั้งที่มีคนอื่นที่ควรได้รับความเห็นใจมากกว่า

2. แบบไหนที่เรียกว่า "ผิดปกติ" หรือเริ่มเป็นอันตราย?

ความรู้สึกโกรธจัดนี้จะเริ่มเข้าข่าย ผิดปกติทางจิตใจ ก็ต่อเมื่อมีลักษณะดังต่อไปนี้:

ไม่สามารถควบคุมพฤติกรรมได้: ความโกรธนั้นผลักดันให้ไปพิมพ์ข้อความแช่งด่า ซ้ำเติมความสูญเสียในที่สาธารณะ หรือพยายามไปขัดขวางการไว้อาลัยของผู้อื่น

ขาดความเห็นอกเห็นใจขั้นพื้นฐาน (Lack of Empathy): ไม่สามารถตระหนักได้เลยว่าเด็กที่เสียชีวิตคือผู้บริสุทธิ์ และการสูญเสียลูกคือความทุกข์ขั้นรุนแรงของมนุษย์กระทบกับชีวิตตนเอง: เก็บเอาความโกรธนี้มาคิดวนเวียนจนนอนไม่หลับ กินไม่ได้ งานเสีย หรือทะเลาะกับคนรอบข้างเพราะเห็นไม่ตรงกันแนวทางการจัดการใจตนเองเบื้องต้นหากความรู้สึกนี้เกิดขึ้นกับตัวเราหรือคนใกล้ชิด

วิธีที่ดีที่สุดคือ "การเว้นระยะห่าง"ปิดรับข่าวสาร: กดซ่อนโพสต์ หรือปิดโซเชียลมีเดียชั่วคราว เพื่อลดสิ่งเร้าที่กระตุ้นความโกรธ

แยกแยะบุคคล: เตือนตัวเองว่าความแค้นของเราอยู่กับ "ตัวบุคคลที่ทำผิด" ไม่ใช่ "ลูก" หรือ "ความตาย" ของเขา

ระบายอย่างปลอดภัย: หากอึดอัดมาก ให้เขียนใส่กระดาษแล้วทำลายทิ้ง แทนการโพสต์ลงพื้นที่สาธารณะ

หากคุณรู้สึกว่าความโกรธนี้มันท่วมท้นจนทรมานใจ หรือไม่สามารถหยุดคิดถึงมันได้ การพูดคุยกับจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาก็เป็นทางเลือกที่ดีในการช่วยปลดล็อกปมความโกรธนี้"