ในยุคดิจิทัลที่ผู้คนทั่วโลกสามารถเชื่อมต่อกันได้เพียงปลายนิ้วสัมผัส เทคโนโลยีกลับไม่ได้ทำให้มนุษย์เข้าใจกันมากขึ้นเสมอไป โดยเฉพาะเมื่อ “ภาษา” ยังคงเป็นกำแพงสำคัญที่จำกัดการสื่อสารระหว่างผู้คนต่างวัฒนธรรม

รองศาสตราจารย์ ดร.วัชรพล วิบูลยศริน อาจารย์ประจำหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาและการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย (RILCA) มหาวิทยาลัยมหิดล พร้อมทำให้ “ภาษาไทย” อันเป็นเอกลักษณ์ประจำชาติไทยที่อยู่คู่คนไทยด้วยวัฒนธรรมอันดีงาม ได้ก้าวสู่ “Global Lanscape” ตามนโยบายของมหาวิทยาลัยมหิดล แผ่ขยายไปยังทั่วโลกผ่านผลงานนวัตกรรมที่สร้างสรรค์ขึ้นภายใต้ทุนสนับสนุน “นักวิจัยรุ่นกลาง” จาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)

โดยนับเป็นการประสานพลัง (Synergy) ระหว่างสังคมศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ เพื่อให้ได้เข้าถึงการเรียนรู้ทักษะ “การพูด” และ “การฟัง” ภาษาไทยใน “ชั้นเรียน 3 มิติ” เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางด้านภาษาและวัฒนธรรมใน “RILCA World”

ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ผสานองค์ความรู้ด้านภาษา วัฒนธรรม การศึกษา และเทคโนโลยีโลกเสมือนจริงสามมิติ (3D Virtual World) เข้าไว้ด้วยกัน โดยผู้เรียนสามารถสร้างตัวตนดิจิทัล (Avatar) เข้าไปเรียนรู้สื่อสาร และทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อนร่วมชั้นในสภาพแวดล้อมเสมือนจริงที่จำลองบริบทของสังคมไทย ไม่ว่าจะเป็นร้านอาหาร ตลาด สถานที่ท่องเที่ยว หรือสถานการณ์การใช้ภาษาในชีวิตประจำวัน

สิ่งที่ทำให้ RILCA World แตกต่างจากห้องเรียนออนไลน์ทั่วไป คือการเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ “ใช้ภาษาเพื่อสื่อสาร” ผ่านประสบการณ์จริงในโลกเสมือน มากกว่าการเรียนรู้ผ่านการจดจำกฎไวยากรณ์หรือคำศัพท์เพียงอย่างเดียว ผู้เรียนสามารถแลกเปลี่ยนความคิดเห็น วางแผน ทำภารกิจและแก้ปัญหาร่วมกันผ่านกิจกรรมที่ออกแบบตามแนวคิดการเรียนรู้แบบใช้ภาระงานเป็นฐาน (Task-Based Learning) ซึ่งช่วยส่งเสริมการใช้ภาษาในสถานการณ์ที่ใกล้เคียงกับชีวิตจริง

ตัวอย่างกิจกรรมที่ผู้เรียนคุ้นเคยและสนุกกับการมีส่วนร่วม เช่น การระดมความคิดร่วมกันผ่านกล่องข้อความเพื่อสร้างบทสนทนาในสถานการณ์ต่างๆ ก่อนฝึกสนทนาจริงผ่านไมโครโฟน การวางแผนแก้ปัญหาร่วมกัน การจำลองเหตุการณ์ในชีวิตประจำวัน หรือการปฏิบัติภารกิจที่ต้องอาศัยการสื่อสารภาษาไทยเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย

ผลการวิจัยพบว่า การเรียนรู้ผ่านโลกเสมือนจริงสามมิติช่วยส่งเสริมพัฒนาการด้านการสื่อสารภาษาไทยของผู้เรียนที่ไม่ใช่เจ้าของภาษา ทั้งในด้านการฟัง การพูดการทำงานร่วมกัน การสร้างแรงจูงใจในการเรียน และการเรียนรู้ด้วยตนเอง

นอกจากนี้ ผู้เรียนยังสามารถฝึกฝนทักษะทางภาษาได้อย่างต่อเนื่องทั้งในและนอกห้องเรียน ทำให้การเรียนรู้ไม่ถูกจำกัดอยู่เพียงในเวลาเรียนเท่านั้น

จากความสำเร็จของ RILCA World มหาวิทยาลัยมหิดลเตรียมต่อยอดสู่ “ThAIverse” ซึ่งเป็นระบบการเรียนรู้เสมือนจริงรูปแบบใหม่ที่ผู้เรียนจะสามารถสัมผัสประสบการณ์การเรียนรู้ได้อย่างสมจริงยิ่งขึ้นผ่านเทคโนโลยี Virtual Reality (VR) หรือแว่นตาโลกเสมือน โดยได้รับความร่วมมือ และการสนับสนุนด้านเทคโนโลยีและวิชาการจากสหราชอาณาจักร

โดย รองศาสตราจารย์ ดร.วัชรพล วิบูลยศริน ได้กล่าวย้ำถึงการพัฒนาทักษะการพูดและฟังภาษาให้เกิดผลอย่างแท้จริง จำเป็นต้องอาศัยการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้คน ภาษาไม่ใช่เพียงเครื่องมือในการสื่อสาร แต่เป็นสะพานที่เชื่อมโยงความเข้าใจระหว่างวัฒนธรรม เชื่อว่าการเรียนภาษาไทยไม่ควรเป็นเรื่องยากสำหรับชาวต่างชาติ และเทคโนโลยีสามารถช่วยใช้ผู้คนทั่วโลกเข้าถึงภาษาและวัฒนธรรมไทยได้อย่างมีความหมายมากขึ้น

ด้วยประสบการณ์ด้านการจัดการเรียนการสอน วิจัย และบริการวิชาการที่สั่งสมยาวนานกว่า 50 ปีของสถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล จึงเชื่อมั่นได้ว่าจะทำให้ “การเรียนภาษาไทยไม่เป็นเรื่องยากสำหรับชาวต่างประเทศ” และโลกทั้งใบจะไม่เป็นที่สำหรับผู้ที่ต้องอยู่ร่วมกันแบบ “คนแปลกหน้า” อีกต่อไป