นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการกิจการด้านปฐมภูมิ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ได้โพสต์ข้อความในหัวข้อ "ไม่กินเค็ม ความดันก็สูงได้ 5 สิ่งที่ทำลายหลอดเลือดไม่รู้ตัว" โดยข้อความระบุว่า

หลายคนบอกผมว่า “ไม่ได้กินเค็มนะหมอ ทำไมความดันยังสูง” ตรงนี้ต้องบอกก่อนครับว่า ความดันไม่ได้ขึ้นจากน้ำปลาอย่างเดียว ต่อให้กับข้าวไม่เค็ม แต่ถ้านอนกรน พุงเริ่มมา นั่งทั้งวัน เครียดสะสม หรือน้ำตาลเริ่มสูง หลอดเลือดก็ยังถูกกดดันได้เหมือนเดิม ที่น่ากลัวคือความดันสูงส่วนใหญ่ไม่ได้เตือนด้วยอาการชัด ๆ กว่าจะรู้ตัว หลอดเลือดอาจโดนแรงดันกระแทกมานานแล้วครับ

1. นอนน้อย นอนกรน หรือหยุดหายใจตอนหลับ
บางคนคุมอาหารดี แต่ความดันตอนเช้ายังสูง ผมจะถามเรื่องการนอนก่อนเลยครับ โดยเฉพาะคนที่กรนดัง สะดุ้งเหมือนขาดอากาศ ตื่นมาไม่สดชื่น หรือกลางวันง่วงมาก เพราะถ้ามีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ออกซิเจนจะตกเป็นช่วง ๆ ร่างกายต้องเร่งหัวใจและหดหลอดเลือดซ้ำทั้งคืน เหมือนนอนอยู่แต่ระบบข้างในไม่ได้พักจริง ความดันจึงสูงได้แม้ไม่ได้กินเค็มมากครับ

2. พุงใหญ่ขึ้น แม้น้ำหนักยังไม่มาก
อย่าดูแค่ตัวเลขบนตาชั่งครับ บางคนน้ำหนักขึ้นไม่กี่กิโล แต่รอบเอวเพิ่มชัด ไขมันในช่องท้องเกี่ยวข้องกับภาวะดื้ออินซูลิน ทำให้ร่างกายกักน้ำและโซเดียมมากขึ้น หลอดเลือดคลายตัวได้ไม่ดีเหมือนเดิม หัวใจก็ต้องออกแรงดันเลือดมากขึ้น ถ้ากางเกงเริ่มแน่นตรงเอว ความดันเริ่มสูง น้ำตาลกับไตรกลีเซอไรด์เริ่มขยับ อันนี้ไม่ควรปล่อยครับ

3. นั่งนาน ขยับน้อย หลอดเลือดก็เสียความยืดหยุ่น
ทำงานหน้าคอมทั้งวัน กลับบ้านก็นั่งดูโทรศัพท์ แล้วออกกำลังกายแค่วันหยุดวันเดียว แบบนี้ชดเชยกันไม่หมดครับ การไม่ค่อยขยับทำให้ระบบหัวใจและหลอดเลือดไม่ได้ถูกฝึก รอบเอวก็ขึ้นง่าย ลองลุกเดินทุก 30–60 นาที เดินหลังอาหาร และออกกำลังกายให้สม่ำเสมอ ดีกว่านั่งสิบกว่าชั่วโมงแล้วไปออกหนักทีเดียวจนร่างกายรับไม่ไหวครับ

4. เครียดสะสม จนหลอดเลือดหดตัวทั้งวัน
เวลาเครียด หัวใจจะเต้นเร็วขึ้นและหลอดเลือดจะหดตัว ความดันจึงขึ้นได้ครับ ถ้าเครียดแค่บางครั้ง ร่างกายยังพอกลับลงมาได้ แต่บางคนเครียดตั้งแต่ตื่นจนเข้านอน แถมนอนน้อย กินหวาน และไม่ค่อยขยับ แบบนี้ความดันไม่ได้ขึ้นเพราะความเครียดอย่างเดียว แต่มันโดนซ้ำหลายทาง ผมไม่บอกให้ “อย่าคิดมาก” เพราะพูดง่ายเกินไป แต่ต้องหาทางพักจริง ๆ ไม่ว่าจะเดิน ออกกำลังกาย หายใจช้า ๆ หรือตัดสิ่งที่กดดันเราออกบ้างครับ

5. น้ำตาลสูงและดื้ออินซูลิน ก็ทำความดันพุ่งได้
บางคนลดเค็มอย่างดี แต่ยังดื่มหวาน กินแป้งเยอะ รอบเอวเพิ่ม และน้ำตาลสะสมเริ่มสูง แบบนี้ความดันก็ยังขึ้นได้ครับ เพราะภาวะดื้ออินซูลินทำให้ร่างกายกักน้ำกับโซเดียมมากขึ้น ระบบประสาทที่เร่งหัวใจก็ทำงานมากขึ้น ผนังหลอดเลือดจึงคลายตัวได้ไม่ดี ถ้ากินไม่เค็มแต่ความดันยังสูง ผมจะไม่ได้ดูแค่ขวดน้ำปลา แต่จะดูรอบเอว น้ำตาลตอนเช้า HbA1c และไตรกลีเซอไรด์ด้วยครับ

ความดันสูง ควรเริ่มแก้ตรงไหน?
• วัดความดันหลังนั่งพักอย่างน้อย 5 นาที และวัดซ้ำหลายวัน ไม่ตัดสินจากครั้งเดียว
• ลดอาหารสำเร็จรูป น้ำซุป น้ำจิ้ม ของหมักดอง และขนมกรุบกรอบ เพราะไม่รู้สึกเค็มก็มีโซเดียมสูงได้
• ถ้าไตยังทำงานปกติและไม่ได้จำกัดโพแทสเซียม เพิ่มผักใบเขียว มะเขือเทศ อะโวคาโด ถั่ว ในปริมาณพอดี เพราะโพแทสเซียมช่วยให้ร่างกายจัดการโซเดียมและช่วยให้หลอดเลือดคลายตัวได้ดีขึ้น แต่คนไตเสื่อมหรือโพแทสเซียมสูงอย่าเพิ่มเองครับ
• เลือกอาหารที่ช่วยลดการอักเสบของหลอดเลือด เช่น ปลา ผักหลายสี ถั่ว เมล็ดพืช และไขมันไม่อิ่มตัว แทนของทอด เนื้อแปรรูป น้ำหวาน และแป้งขัดสี
• เดินเร็วหรือออกกำลังกายให้สม่ำเสมอ และลดรอบเอวถ้าเริ่มมีพุง
• นอนให้พอ ถ้ากรนดัง สะดุ้งเหมือนหยุดหายใจ หรือกลางวันง่วงมาก ควรตรวจเรื่องหยุดหายใจขณะหลับ
• ลดน้ำตาลกับแป้งที่กินเกิน เพราะถ้าดื้ออินซูลินอยู่ ความดันก็ลงยาก
• ถ้าวัดที่บ้านแล้วยังสูงต่อเนื่อง อย่ารอให้ปวดหัวก่อนค่อยไปพบหมอครับ

กินไม่เค็มเป็นเรื่องดีครับ แต่ยังไม่พอจะกันความดันสูงทั้งหมด เพราะหลอดเลือดรับผลจากการนอน รอบเอว การขยับ ความเครียด และน้ำตาลไปพร้อมกัน อย่ารอให้มีอาการแล้วค่อยตรวจ เพราะหลายคนความดันสูงอยู่หลายปีโดยไม่รู้ตัว ลองวัดให้รู้จริง แล้วแก้ทีละจุด แบบนี้หลอดเลือดถึงจะได้พักครับ ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ

ขอบคุณที่มา : หมอเจด