วันนี้ 3 กรกฎาคม 2569 ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ อดีตรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ (ปชป.) อดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว แสดงทัศนะถึงอุบัติเหตุสะเทือนใจกรณีเด็กอายุ 11 ปี ขับรถกระบะพุ่งชนขบวนพระธุดงค์ จนเป็นเหตุให้มีพระภิกษุมรณภาพถึง 10 รูป และบาดเจ็บอีกหลายรูป โดยระบุว่าถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยต้องนำแนวคิด Vision Zero มาใช้จริงเสียที โดยมีข้อความว่า "พระถูกรถชนมรณภาพ 10 รูป! ถึงเวลาที่ประเทศไทย ต้องประกาศ "Vision Zero"

เหตุการณ์เด็กอายุ 11 ปี ขับรถกระบะพุ่งชนขบวนพระธุดงค์ ทำให้พระมรณภาพ 10 รูป และบาดเจ็บอีกหลายรูป เป็นโศกนาฏกรรมที่ไม่มีใครอยากให้เกิด ใครทำผิดก็ต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมตามกฎหมาย เรื่องนี้ไม่มีใครปฏิเสธ แต่ในฐานะนักวิชาการด้านวิศวกรรมขนส่งและจราจร ผมอยากชวนสังคมให้ช่วยกันคิด เพื่อหาทางป้องกันอุบัติเหตุจราจรในอนาคต

1. หลังจากศาลมีคำพิพากษาแล้ว ประเทศไทยจะได้เรียนรู้อะไรจากเหตุการณ์ครั้งนี้? หากคำตอบคือ "ไม่มี" ผมเชื่อว่า อีกไม่นานเราก็จะเห็นโศกนาฏกรรมครั้งใหม่ เพียงเปลี่ยนชื่อผู้เสียชีวิต เปลี่ยนสถานที่ และเปลี่ยนผู้ขับ... เพราะวิธีคิดของเรายังเหมือนเดิม ทุกครั้งที่เกิดอุบัติเหตุร้ายแรง เรามักเริ่มต้นด้วยคำถามว่า ใครผิด? แต่แทบไม่เคยถามว่า เราจะทำอย่างไรไม่ให้เกิดขึ้นอีก? สองคำถามนี้แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง คำถามแรก เป็นเรื่องของกระบวนการยุติธรรม แต่คำถามหลัง คือจุดเริ่มต้นของการป้องกัน

2. สวีเดนเปลี่ยนคำถาม ประเทศก็เปลี่ยน เมื่อปี 2540 ประเทศสวีเดน ซึ่งเป็นประเทศที่ได้รับการยอมรับว่ามีระบบความปลอดภัยทางถนนดีที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ได้ประกาศนโยบาย Vision Zero แนวคิดนี้ไม่ได้ตั้งอยู่บนความเชื่อว่าอุบัติเหตุจะไม่เกิดขึ้น เนื่องจากตราบใดที่ยังมีการเดินทาง อุบัติเหตุก็ยังเกิดขึ้นได้ แต่สิ่งที่ไม่ควรเกิดขึ้นคือ การเสียชีวิต เพราะการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้ นี่คือเหตุผลที่หลายประเทศนำ Vision Zero มาเป็นนโยบายระดับชาติ

3. Vision Zero ไม่ได้ถามว่า "ใครผิด" แต่ถามว่า ทำอย่างไรจึงจะไม่มีผู้เสียชีวิตอีก นี่คือความแตกต่างที่สำคัญ ผู้กระทำผิดก็ยังต้องรับผิดตามกฎหมาย แต่เมื่อคดีสิ้นสุดลง รัฐต้องตอบอีกคำถามหนึ่งว่า เราจะปรับปรุงระบบอย่างไร เพื่อไม่ให้เกิดเหตุการณ์แบบนี้ซ้ำอีก นี่คือสิ่งที่เรียกว่า Safe System หรือการออกแบบระบบความปลอดภัย โดยยอมรับว่ามนุษย์ย่อมผิดพลาดได้ หน้าที่ของรัฐจึงไม่ใช่เพียงการลงโทษผู้กระทำผิด แต่ต้องทำทุกวิถีทาง เพื่อไม่ให้ความผิดพลาดของคนหนึ่งคน กลายเป็นความสูญเสียของคนอีกหลายคน

4. ถึงเวลาที่ประเทศไทยต้องมี Vision Zero ประเทศไทยพูดเรื่องความปลอดภัยทางถนนมานาน มีทั้งแผนงาน โครงการ และการรณรงค์จำนวนมาก แต่สิ่งที่เรายังไม่มีคือ เป้าหมายร่วมของประเทศ ผมจึงเห็นว่า ถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยควรประกาศ Vision Zero เป็นนโยบายระดับชาติ ไม่ใช่เพราะเราฝันว่าจะไม่มีอุบัติเหตุ แต่เพราะเราเชื่อว่า "ผู้เสียชีวิตเป็นศูนย์" ต้องเป็นเป้าหมายสูงสุดของระบบคมนาคมไทยเมื่อกำหนดเป้าหมายเช่นนี้ ทุกหน่วยงานจะต้องทำงานไปในทิศทางเดียวกัน ตั้งแต่การออกแบบถนน การกำหนดความเร็ว การบังคับใช้กฎหมาย การให้ความรู้ ไปจนถึงการช่วยเหลือหลังเกิดอุบัติเหตุ

5. 10 ชีวิต... ไม่ควรสูญเสียไปโดยไร้ความหมาย พระภิกษุทั้ง 10 รูป ไม่สามารถกลับคืนชีวิตมาได้ แต่สิ่งที่เรายังทำได้คือ ทำให้ความสูญเสียครั้งนี้ กลายเป็นจุดเปลี่ยนของประเทศไทย เปลี่ยนจากการถามว่า "ใครผิด?" มาเป็น "เราจะทำอย่างไร เพื่อให้ผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรเป็นศูนย์" เพราะนี่คือหัวใจของ Vision Zero และอาจเป็นบทเรียนที่มีคุณค่าที่สุด ที่ผู้จากไปได้ฝากไว้กับสังคมไทย ขอทิ้งท้ายไว้ว่า "ศาลมีหน้าที่ตัดสินว่าใครผิด แต่รัฐบาลมีหน้าที่ทำให้ไม่มีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรรายต่อไป"

หลังจากที่โพสต์ของ ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ ถูกเผยแพร่ออกไป บรรดาชาวเน็ตต่างหลั่งไหลเข้ามาแสดงความคิดเห็นอย่างเผ็ดร้อน ทั้งสะท้อนใจกับวงจรปัญหาเดิม ๆ ของไทย เช่น

"มีข่าวอุบัติเหตุร้ายแรงทีไร คนมีหน้าที่ มีอำนาจก็จะเสนอหน้าแก้ปัญหา เพื่อเป็นกระแส พอเวลาผ่านไปก็หายเงียบ วนลูป ไม่มีใครใส่ใจหาทางป้องกันอย่างจริงจัง ปล่อยไปตามยถากรรม แล้วแต่ดวงโชค น่าเศร้าใจครับ"

"แล้วการตรวจ สอบระบบ บังคับเลี้ยว ระบบช่วงล่าง ระบบเบรก อาจจะเป็น สาเหตุ หนึ่งก็ได้...,"

"ขอบคุณท่านดร.สามารถ มากค่ะ"

"อะไร vision zero"

"ยากครับถ้าปล่อยให้การสำนึกดีต่อสังคมอยู่ในระนาบเดียวกับสังคมสัตว์เดรัจฉานอีกต่อไป ยังไงก็เละ มีทางเดียวคือกฏหมายต้องเด็ดขาดและแรง..รวมถึงต้องยกเลิกเสียทีกับคำว่าเยาวชนถ้าเด็กมากไปต้องให้ผู้ปกครองรับผิดชอบทางคดีเหมือนบุคคลทั่วไป #สำคัญที่สุดคนมีหน้าที่ควรต้องทำหน้าที่เด็ดขาด(เสียที)...ความใจดีมีเมตตาเกินประมาณคือต้นเหตุทำให้คนตๅยไปมากมายแล้ว"

"ไช่เลย ได้ศัพท์วันนี้ วิชั่นซีโร่ ไทยห่างไกลมากจริงๆ มีแต่ซีโร่วิชั่นในทุกๆเรื่อง หาคนคิดคนทำไม่เจอเลย หลังเหตุการณ์หมอกระต่ายที่ม้าลาย ก็ระดมทาสีเบิกสีทั่วประเทศ จนสีลอกสีดำหมด ก็เดิมๆคือรถยังชนเด็กชนคนในทางข้ามขนาดหน้าโรงเรียนมีโปกธงยังไม่หยุดกัน เพราะแก้แบบซีโร่วิขั่น หาวิชัานซีโร่ไม่เจอกัน"

"เอาง่ายๆ...เมาแล้วขับยังแก้ไม่ได้เลย ทั้งๆที่โทษก็หนักพอสมควร แต่ทำไมเคสแบบนี้ไม่เคยลดลงเลย ต้องกลับมาทบทวนกันใหม่แล้ว สงกรานต์ทีไร ไม่อยากให้ลูกหลานออกจากบ้านเลย"

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก เฟซบุ๊ก ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ - Dr.Samart Ratchapolsitte