วันนี้ 14 กรกฎาคม 2569 ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ โพสต์ร่ายยาวผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว วิเคราะห์ถึงสาเหตุเชิงวิศวกรรมอัคคีภัย พร้อมเสนอแนวทางแก้ไข โดยมีข้อความว่า "แค่ 5 นาที... รถดับเพลิงก็มาถึงแต่เหตุใด จึงยังเกิดโศกนาฏกรรม?

โศกนาฏกรรมเพลิงไหม้โรงเบียร์ย่านลาดพร้าวทำให้มีผู้เสียชีวิตและผู้บาดเจ็บจำนวนมาก เป็นข่าวที่สร้างความสะเทือนใจให้กับคนไทยทั้งประเทศ ก่อนอื่น ผมขอแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อผู้เสียชีวิต ผู้บาดเจ็บ และครอบครัวของผู้สูญเสียทุกท่าน แต่เมื่อความโศกเศร้าค่อยๆ คลี่คลาย สิ่งที่สังคมไทยควรถามต่อ ไม่ใช่เพียงว่า "ใครผิด" หากแต่คือ "เหตุใดโศกนาฏกรรมครั้งนี้จึงเกิดขึ้น และเราจะทำอย่างไรไม่ให้เกิดขึ้นอีก"

หลายคนตั้งคำถามว่า รถดับเพลิงเดินทางถึงที่เกิดเหตุภายในเวลาประมาณ 5 นาที ซึ่งถือว่าเร็วมาก แล้วเหตุใดจึงยังเกิดความสูญเสียครั้งใหญ่? คำตอบของคำถามนี้ ไม่ได้อยู่ที่ความเร็วของรถดับเพลิง แต่อยู่ในช่วงเวลาเพียงไม่กี่นาทีแรกหลังเกิดเพลิงไหม้ ข้อมูลเบื้องต้นระบุว่า ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่ไม่ได้เสียชีวิตจากการถูกไฟคลอก แต่เสียชีวิตจากการสำลักควัน ในทางวิศวกรรมอัคคีภัย เรื่องนี้เป็นข้อเท็จจริงที่เป็นที่ยอมรับกันมานาน เพราะเมื่อไฟลุกลามขึ้นเพดาน ควันร้อนและก๊าซพิษจะกระจายไปทั่วอาคารอย่างรวดเร็ว ทำให้ผู้คนมองไม่เห็นทางหนี ขาดออกซิเจน และอาจหมดสติภายในเวลาเพียงไม่กี่นาที

กล่าวอีกนัยหนึ่ง ควันคือฆาตกรที่มองไม่เห็น นั่นคือเหตุผลที่แม้เจ้าหน้าที่จะเดินทางมาถึงอย่างรวดเร็ว ก็อาจสายเกินไปสำหรับบางชีวิต ดังนั้น บทเรียนสำคัญของเหตุการณ์ครั้งนี้ ไม่ใช่การทำให้รถดับเพลิงวิ่งเร็วขึ้น แต่คือการทำให้อาคารทุกแห่งที่มีผู้คนจำนวนมาก ต้องสามารถหนีเพลิงไหม้ออกมาได้ด้วยตนเองในช่วงนาทีแรกของเหตุการณ์ อีกประเด็นที่น่าคิดคือ สถานที่แห่งนี้เคยผ่านการตรวจ มีทางหนีไฟ มีไฟฉุกเฉิน และมีป้ายบอกทางครบถ้วน แต่ในวันเกิดเหตุ กลับพบว่ามีสิ่งของกีดขวางทางหนีไฟ นั่นแสดงว่า อาคารที่ "ผ่านการตรวจ" ไม่ได้หมายความว่า "ปลอดภัย"

มาตรฐานความปลอดภัยที่แท้จริง ไม่ใช่สภาพของอาคารในวันที่เจ้าหน้าที่เข้าตรวจ แต่คือสภาพของอาคารในทุกวันที่ประชาชนเข้าไปใช้บริการในฐานะอดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ผมเห็นว่า ถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยต้องยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยอย่างจริงจัง และต้องปิดช่องโหว่ของระบบความปลอดภัย เช่น ควรมีการสุ่มตรวจโดยไม่แจ้งล่วงหน้าอย่างสม่ำเสมอ ควรดำเนินการอย่างจริงจังกับการกีดขวางทางหนีไฟ
และที่สำคัญ... ควรทบทวนกฎหมายให้ใช้ "ระดับความเสี่ยงของกิจการ" เป็นเกณฑ์ มากกว่าชื่อประเภทกิจการ เพราะร้านอาหารที่มีดนตรีสด ผับ บาร์ หรือโรงเบียร์หลายแห่ง มีลักษณะการใช้งานและความเสี่ยงไม่แตกต่างกันมากนัก

หลายประเทศเคยเผชิญโศกนาฏกรรมลักษณะเดียวกัน และใช้ความสูญเสียครั้งนั้นเป็นจุดเริ่มต้นในการปฏิรูประบบความปลอดภัยครั้งใหญ่ ประเทศไทยไม่ควรรอให้เกิดเหตุซ้ำแล้วซ้ำเล่า จึงค่อยลงมือแก้ไข สุดท้าย ผมอยากฝากถึงผู้ประกอบการทุกคนว่า ใบอนุญาตเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของความรับผิดชอบ ไม่ใช่จุดสิ้นสุด และอยากฝากถึงหน่วยงานของรัฐทุกแห่งว่า เป้าหมายของการตรวจ ไม่ใช่เพื่อให้สถานประกอบการ "ผ่าน" แต่เพื่อให้ประชาชนทุกคน "กลับบ้านได้อย่างปลอดภัย" โศกนาฏกรรมครั้งนี้ ไม่ได้สอนเราว่า รถดับเพลิงต้องวิ่งเร็วขึ้น แต่สอนเราว่า ระบบความปลอดภัยของอาคารต้องดีกว่านี้ เพราะเมื่อเกิดเพลิงไหม้ ทุกวินาทีมีค่า และในหลายกรณี... "นาทีแรก" คือเส้นแบ่งระหว่างชีวิตกับความตาย"

หลังจากโพสต์ของ ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์  เผยแพร่ออกไป มีชาวเน็ตเข้ามาแสดงความคิดเห็นและร่วมถกเถียงถึงต้นตอของปัญหากันอย่างดุเดือด เช่น

"เห็นด้วยค่ะ"

"13 กรกฏาคม 2569 ขออนุญาต แชร์ได้ โต้แย้งได้ครับ 1) ระบบเตือนภัยไฟไหม้ที่ดีที่สุด คือ alert system หรือ มีไซเรน หรือ มี digital signal (AI signal) การเกิดไฟไหม้ ต้องให้ บุคคลากรเข้ามาช่วยทันที 2) ที่ใช้ระบบเตือนภัยไฟไหม้ แบบ ฉีดน้ำ ลงในพื้นที่ ใช้ได้ระดับหนึ่ง ในทางวิศวกรรมความปลอดภัย ถือว่า ใช้ไม่ได้ผลดี 3) การเกิดไฟไหม้ อาคารผู้อยู่อาศัย โรงงาน ฯ เกิดจาระบบไฟฟ้า ไม่เสถียร เกิด ไฟกระพริบ (brown out) ทั่วไทย ทำให้ควบคุมยาก 4 ) ข้อนี้สำคัญที่สุด มาตรฐาน มอก . และ วสท. ต้องปรับปรุงมาตรฐาน ให้เหมือนมาตรฐานสากล ของเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ป้องกันไฟฟ้าเกิน ตามมาตรฐาน มอก. ใช้ โลหะอ๊อกไซต์ แต่ วสท. ใช้ เสริจ์ ซึงใช้งานได้ดีระดับหนึ่ง แต่ทำให้เกิดไฟไหม้ ซึ่งการปรับปรุงให้เหมือนกับการปรับปรุงมาตรฐานเหล็กโครงสร้าง ที่ทำให้ตึก สตง. ชำรุด"

"เขาเรียกฝักชีโรยหน้าครับ ตอนตรวจมันปลอดภัยจัดการอย่างดี หลังจากนั้นรู้ๆกันว่าจะเป็นอย่างไร"

"ในข่าวบอกร้านปิดประตูกลัวหนีไม่จ่ายตังค์เลยขังย่างสดเลยค่ะ(อ่านตามข่าวนะคะ)"

"สุ่มตรวจ เจอความผิด จ่ายเงิน จบ มันเป็นแบบนี้น่ะสิครับ"

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก เฟซบุ๊ก ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ - Dr.Samart Ratchapolsitte