ในยุคที่มิจฉาชีพมาในหลากหลายรูปแบบ การตรวจสอบธนบัตรก่อนรับเงินจึงเป็นเรื่องใกล้ตัวที่ประชาชนไม่ควรมองข้าม เนื่องจากธนบัตรรัฐบาลไทยเป็นสื่อกลางชำระหนี้ตามกฎหมาย จึงถูกออกแบบมาให้มีลักษณะพิเศษที่ "ปลอมแปลงยาก แต่ง่ายต่อการสังเกต"

เพื่อความมั่นใจและป้องกันการตกเป็นเหยื่อของแบงก์ปลอม ขอแนะนำให้ประชาชนตรวจสอบธนบัตรอย่างน้อย 3 จุดขึ้นไป โดยใช้หลักการจำง่ายๆ 3 ขั้นตอน คือ "สัมผัส ยกส่อง และพลิกเอียง" ซึ่งมี 9 จุดสังเกตสำคัญ ดังนี้

1. สัมผัส (Touch)

การใช้ปลายนิ้วสัมผัสเนื้อกระดาษและรอยนูนบนธนบัตร จะช่วยแยกแยะความแตกต่างจากกระดาษถ่ายเอกสารทั่วไปได้ทันที

จุดที่ 1 เนื้อกระดาษ ธนบัตรกระดาษทำจากใยฝ้ายเป็นหลัก จะมีความแกร่ง ทนทาน ไม่ยุ่ยง่าย ให้ความรู้สึกต่างจากกระดาษทั่วไป ส่วนธนบัตรพอลิเมอร์ (พลาสติกพิเศษ) จะมีการเคลือบผิว เหนียวแกร่ง และทนทาน

จุดที่ 2 ลายพิมพ์เส้นนูน เกิดจากการพิมพ์ด้วยแรงกดสูง ทำให้หมึกนูนขึ้นมาจากเนื้อกระดาษ สัมผัสแล้วจะรู้สึกสะดุดมือ โดยเฉพาะบริเวณพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์, คำว่า "รัฐบาลไทย", และตัวอักษรหรือตัวเลขแจ้งชนิดราคา

2. ยกส่อง (Look)

เมื่อนำธนบัตรยกขึ้นส่องกับแสงสว่าง จะเห็นความโปร่งแสงและลวดลายที่ซ่อนอยู่ภายในเนื้อกระดาษได้อย่างชัดเจน

จุดที่ 3 ลายน้ำและภาพเงา ลายน้ำพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์จะฝังอยู่ในเนื้อกระดาษ (ไม่ใช่การพิมพ์ทับ) มองเห็นชัดเจนทั้งด้านหน้าและด้านหลัง พร้อมตัวเลขชนิดราคารูปลายไทยที่โปร่งแสงเป็นพิเศษ

จุดที่ 4 ช่องใส (เฉพาะธนบัตรพอลิเมอร์)

20 บาท มีช่องใสทรงหยดน้ำดุนนูนเลข "20" และช่องใสทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ที่พลิกแล้วจะเห็นสีเหลือบแดง

50 บาท มีช่องใสสี่เหลี่ยมจัตุรัสและรูปประจำยาม พิมพ์ทับด้วยหมึกพิเศษสีฟ้า ดุนนูนเลข "50"

100 บาท มีช่องใสรูปดอกห้ากลีบ พิมพ์หมึกสีส้มและสีทอง ภายในดุนนูนเป็นตัวเลข "100"

จุดที่ 5 ภาพซ้อนทับ ลวดลายด้านหน้าและด้านหลังในตำแหน่งเดียวกัน เมื่อยกส่องกับแสงสว่างจะซ้อนทับกันสนิทจนเกิดเป็นภาพหรือลวดลายที่สมบูรณ์

3. พลิกเอียง (Tilt)

การพลิกธนบัตรไปมาหรือเอียงเปลี่ยนมุมมอง จะทำให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของสีและลวดลาย ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่ยากต่อการปลอมแปลง

จุดที่ 6 ตัวเลขแฝง ตัวเลขแจ้งชนิดราคาจะถูกซ่อนไว้อย่างแนบเนียนในลายประดิษฐ์ ซึ่งจะมองเห็นได้เมื่อเอียงธนบัตรเข้าหาแสงสว่างเท่านั้น

จุดที่ 7 หมึกพิมพ์พิเศษ

ธนบัตร 500 และ 1,000 บาท ใช้หมึกพิมพ์แม่เหล็กสามมิติเปลี่ยนสีได้ เมื่อพลิกไปมาจะเห็นการเคลื่อนไหวและสลับสี

ธนบัตร 100 บาท ลายดอกประดิษฐ์จะเป็นประกาย

ธนบัตรพอลิเมอร์ บริเวณช่องใสเมื่อพลิกขึ้นลงจะเปลี่ยนสีได้ (เช่น 100 บาท เปลี่ยนเป็นสีม่วง, 20 และ 50 บาท เป็นสีเหลือบแดง)

จุดที่ 8 แถบสี แถบพลาสติกเคลือบสีโลหะฝังในเนื้อกระดาษตามแนวตั้ง เมื่อเปลี่ยนมุมมองแถบจะเปลี่ยนสี ภายในมีตัวเลขและข้อความจิ๋ว (เช่น "100 บาท 100 BAHT") ที่อ่านได้เมื่อยกส่อง

จุดที่ 9 ลักษณะพิเศษภายใต้รังสีเหนือม่วง (UV) เมื่อส่องด้วยหลอดไฟแบล็กไลต์ ลายประดิษฐ์กลางธนบัตร ตัวเลขชนิดราคา และหมวดเลขหมายจะเรืองแสงเปลี่ยนสีได้ (เช่น เปลี่ยนเป็นสีส้ม หรือสีเขียวอมเหลือง) รวมถึงเส้นใยในเนื้อกระดาษจะเรืองแสงเป็นสีเหลือง แดง และน้ำเงิน

การสละเวลาเพียงไม่กี่วินาทีเพื่อเช็กธนบัตรในมือตามหลัก "สัมผัส ยกส่อง พลิกเอียง" จะช่วยปกป้องเงินในกระเป๋าของคุณจากการตกเป็นเหยื่อของมิจฉาชีพได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากพบธนบัตรที่สงสัยว่าเป็นของปลอม ไม่ควรนำไปใช้ต่อ แต่ควรนำไปแจ้งความหรือติดต่อธนาคารพาณิชย์ทันที

ขอบคุณข้อมูลและรูปภาพทั้งหมดจาก ธนาคารแห่งประเทศไทย