วันนี้ 26 กรกฎาคม 2569 ดร.ธารินี วรินทรากุล นักวิชาการอิสระ โพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัวตั้งคำถามถึงกระบวนการแสวงหาข้อมูลของ iLaw และกรณีที่ นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ประกาศพร้อมจ่ายค่าตอบแทน สองเท่า สำหรับข้อมูลใหม่เกี่ยวกับเส้นทางการโอนเงินหรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง โดยระบุข้อความว่า "มีประโยคหนึ่งของ ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ จาก iLaw ที่ควรถูกขีดเส้นใต้

เขาระบุในทำนองว่า หากใครย้ายมาอยู่ข้างความถูกต้อง และนำข้อมูลใหม่เกี่ยวกับเส้นทางการโอนเงินหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องมาเปิดเผย ก็พร้อมจ่ายค่าตอบแทนให้ “สองเท่า” ของเงินที่บุคคลนั้นเคยได้รับ
ฟังเผินๆ เหมือนการเปิดทางให้คนในขบวนการกลับใจมาเป็นพยาน แต่ทันทีที่องค์กรผู้ตรวจสอบประกาศว่า “ข้อมูลมีราคา” คำถามก็เกิดขึ้นทันทีว่า นี่คือการคุ้มครองผู้เปิดโปง หรือการตั้งรางวัลเพื่อให้ได้คำกล่าวหาที่ตรงกับสมมติฐานของผู้จ่ายการได้รับค่าตอบแทนไม่ได้ทำให้คำให้การเป็นเท็จโดยอัตโนมัติ แต่เมื่อผู้ให้ข้อมูลรู้ว่า เรื่องเล่าบางประเภทอาจมีราคาสูงถึงสองเท่า คำให้การนั้นย่อมต้องถูกตรวจสอบหนักกว่าเดิม ไม่ใช่ได้รับความน่าเชื่อถือมากขึ้นเพียงเพราะมันตรงกับสิ่งที่ผู้รับข้อมูลอยากได้ยิน

ที่สำคัญ iLaw ไม่ใช่ตำรวจ ไม่ใช่ DSI ไม่ใช่อัยการ และไม่ใช่ศาล จึงไม่มีระเบียบเรื่องเงินรางวัลที่มีกฎหมายรองรับอย่างหน่วยงานรัฐ

iLaw เป็นองค์กรภาคประชาสังคมที่มีจุดยืนและบทบาททางการเมืองชัดเจน อีกทั้งยังนำข้อมูลเรื่องการเลือก สว.ไปมอบให้พรรคประชาชน ก่อนเปิดชื่อบุคคลในรัฐบาลและพรรคภูมิใจไทยต่อสาธารณะ ขณะที่ยิ่งชีพเองระบุว่า ข้อมูลประมาณ 75–80% ที่นำเสนอไม่ใช่ข้อมูลใหม่ แต่เป็นข้อมูลเดิมจากหลายแหล่งที่ถูกนำมารวบรวมและปะติดปะต่อกัน

เมื่อข้อมูลส่วนใหญ่ยังเป็นข้อมูลเดิม แล้ว iLaw ประกาศพร้อมจ่ายเงินเพื่อให้ได้ข้อมูลใหม่ สังคมยิ่งมีสิทธิถามว่า คนที่เข้ามาหลังจากนี้จะเข้ามาเพราะต้องการเปิดเผยความจริง หรือเข้ามาเพราะมองเห็นราคาของเรื่องเล่าที่ iLaw กำลังต้องการปัญหาจึงไม่ได้อยู่เพียงว่า iLaw จะจ่ายเงินหรือไม่ แต่อยู่ที่ใครเป็นผู้กำหนดราคาความจริง

เงิน “สองเท่า” เป็นเงินของใคร เป็นเงินส่วนตัวของยิ่งชีพ หรือเป็นเงินขององค์กร หากเป็นเงินขององค์กร ใครเป็นผู้อนุมัติ แหล่งทุนและผู้สนับสนุนรับรู้หรือไม่ว่า เงินอาจถูกนำมาใช้เป็นค่าตอบแทนสำหรับข้อมูลทางการเมือง ใช้หลักเกณฑ์ใดตัดสินว่า ข้อมูลชิ้นหนึ่งมีคุณค่ามากพอจ่ายก่อนหรือหลังหน่วยงานรัฐตรวจสอบ ต้องทำสัญญาหรือไม่หากข้อมูลภายหลังพิสูจน์ว่าไม่จริง ผู้รับเงินต้องคืนหรือไม่ และใครรับผิดชอบต่อความเสียหายของผู้ถูกกล่าวหา อีกคำถามที่ iLaw ต้องตอบให้ชัดคือ หากมีข้อมูลกล่าวหาพรรคประชาชน คณะก้าวหน้า หรือเครือข่ายฝ่ายที่ iLaw มีความใกล้ชิดทางความคิด ข้อมูลนั้นจะได้รับค่าตอบแทนในอัตราเดียวกันหรือไม่ หรือข้อมูลจะมีราคาเฉพาะเมื่อสามารถนำไปใช้โจมตีพรรคภูมิใจไทยและรัฐบาล ผู้ตรวจสอบจะน่าเชื่อถือได้ ไม่ใช่เพราะประกาศว่าตนอยู่ข้างความถูกต้อง แต่เพราะยอมใช้มาตรฐานเดียวกันกับทุกฝ่าย รวมถึงฝ่ายที่ตนเองสนับสนุนหรือเห็นพ้องด้วย

ยิ่ง iLaw มีบทบาทต่อความคิดเห็นสาธารณะมากเท่าไร วิธีได้มาซึ่งข้อมูลก็ยิ่งต้องโปร่งใสมากเท่านั้น โดยเฉพาะเมื่อข้อมูลเหล่านั้นสามารถสร้างความเสียหายต่อชื่อเสียงและทำให้ผู้ถูกกล่าวหาถูกสังคมตัดสินก่อนเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม iLaw มีสิทธิรวบรวมข้อมูล มีสิทธิตั้งคำถาม และมีสิทธิส่งหลักฐานให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แต่ iLaw ไม่ควรวางตัวเสมือนเป็นทั้งผู้ตั้งข้อกล่าวหา ผู้กำหนดราคาพยาน และผู้ตัดสินความน่าเชื่อถือของข้อมูลอยู่ในองค์กรเดียวกัน โดยไม่มีหลักเกณฑ์ที่สังคมตรวจสอบได้

การแถลงข่าวไม่ใช่คำพิพากษา คำบอกเล่าไม่ใช่หลักฐานทางการเงิน และการพูดคำว่า “ฮั้ว” ซ้ำๆ ไม่ได้ทำให้องค์ประกอบความผิดเกิดขึ้นเองหาก iLaw มีหลักฐาน ก็ต้องนำเส้นทางเงิน เอกสาร และพยานที่ตรวจสอบได้เข้าสู่ กกต. DSI อัยการ หรือศาล ไม่ใช่นำคำบอกเล่าที่อาจมีค่าตอบแทนมาสร้างสถานะจำเลยให้บุคคลใดผ่านเวทีสาธารณะการตรวจสอบผู้อื่นไม่ใช่ใบอนุญาตให้ตัวผู้ตรวจสอบพ้นจากการถูกตรวจสอบจะตามเส้นทางเงินของคนอื่น ก็ต้องกล้าเปิดเส้นทางเงินของตัวเองจะถามว่าใครจ่าย ก็ต้องตอบให้ได้ว่าเงินรางวัลของตนมาจากไหน จะเรียกร้องความโปร่งใสจากรัฐบาล ก็ต้องเปิดเผยหลักเกณฑ์การจ่ายค่าข้อมูลขององค์กรตัวเองเช่นกัน เพราะเมื่อเงินเข้ามาอยู่ระหว่างผู้กล่าวหากับพยาน ความโปร่งใสต้องมากขึ้น ไม่ใช่น้อยลง ก่อนที่ iLaw จะตั้งราคาความจริงให้ “สองเท่า” จึงควรตอบคำถามง่ายที่สุดให้สังคมฟังก่อนว่า เงินของใคร ใครอนุมัติ จ่ายด้วยหลักเกณฑ์อะไร และสิ่งที่กำลังซื้อคือหลักฐานของความจริง หรือเรื่องเล่าที่ตรงกับสีการเมืองของผู้จ่าย"

หลังจากที่โพสต์ของ ดร.ธารินี วรินทรากุล เผยแพร่ลงมาบนโลกออนไลน์ ทำเอาชาวเน็ตเข้ามาคอมเมนต์แสดงความคิดเห็นกันเป็นจำนวนมาก เช่น 

"เป็นบทความที่ดีมาก ๆ"

"หรือว่าด๊อกเตอร์จะบริจาค"

"ไอลอร์ บอกไม่ได้หรอกคะ 555"

"จ้างพยานเท็จอาจเกิดขึ้น"

"รับเงินต่างชาติ"

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพจาก เฟซบุ๊ก ธารินี วรินทรากุล - Tharinee Warintrakul